ءمولدىر ءسوزدىڭ شەبەرى
سەنبى, 22 جەلتوقسان 2012 7:13
تولەگەن قاجىباەۆ – سەگىز قىرلى, امبەباپ شىعارماشىلىق جولىنان قول ۇزبەي, قىرىق التى جىل «كوكشەتاۋ پراۆداسى», «كوممۋنيزم نۇرى», «سولتۇستىك قازاقستان», «ارقا اجارى», «بۇقپا» گازەتتەرىندە جاۋاپتى قىزمەتتەردى ۇلكەن ىسكەرلىكپەن اتقارا ءجۇرىپ, سۇيىكتى حالقىنا پوەزياسى, پروزاسى, دراماسى بار وتىزدان استام كىتاپ ۇسىنىپ, وقىرمانداردىڭ سۇيىسپەنشىلىگىنە بولەنگەن قالامگەر.
سەنبى, 22 جەلتوقسان 2012 7:13
تولەگەن قاجىباەۆ – سەگىز قىرلى, امبەباپ شىعارماشىلىق جولىنان قول ۇزبەي, قىرىق التى جىل «كوكشەتاۋ پراۆداسى», «كوممۋنيزم نۇرى», «سولتۇستىك قازاقستان», «ارقا اجارى», «بۇقپا» گازەتتەرىندە جاۋاپتى قىزمەتتەردى ۇلكەن ىسكەرلىكپەن اتقارا ءجۇرىپ, سۇيىكتى حالقىنا پوەزياسى, پروزاسى, دراماسى بار وتىزدان استام كىتاپ ۇسىنىپ, وقىرمانداردىڭ سۇيىسپەنشىلىگىنە بولەنگەن قالامگەر.
تولەگەننىڭ قاي شىعارماسىن وقىساڭىز دا, ساۋلەلى ويعا شومىلاسىڭ. مەن ونىڭ پوەزياسىمەن كوپتەن تانىسپىن, سونداعى بايقاعانىم, ول ادامداردىڭ اراسىنداعى سان قيلى قاتىناستاردى, تۋعان ەلدىڭ قىمباتتىعى مەن سۇلۋلىعىن, دوستىق پەن ماحابباتتى سيپاتتاسا, «ءسوز اتاسى مايقى بي» دەگەندەي, ءسوز جۇيەسىن, وي ءورىسىن تاۋىپ, كوڭىل قوزعار تولعانىسقا, تەرەڭ تەبىرەنىسكە باتىرادى. قۋانىش پەن قايعى-قاسىرەتتى ايقىن سيپاتتاي ءبىلىپ, شىرىلداعان شىندىققا سۇيەنگەن پوەزياسى ءومىردىڭ ءبىر شەتىن تەسىپ شىعادى.
«مىنا زامان جاۋىزدىقتىڭ كوزى مە,
ءيا بولماسا ءدىن يسلام ءسوزى مە؟!
شاھيت كەتكەن بوداندى ەلدىڭ بوزداعى
جارىپ جاتىر, جارىلىپ جاتىر ءوزى دە!»
– دەسە, سەنەسىڭ, ويلاناسىڭ جانە ايتقانىنان اۋىر ويعا ناقتىلى جاۋاپ تاباسىڭ. “بۇرىنعى وداققا قاراستى تاۋ ەلدەرىندە نە بولماي جاتىر؟” دەپ ويلانا قالساڭ, تەلەگەي تەڭىز تەرەڭگە كەتەسىڭ. ال ماحاببات, سۇلۋلىق, دوستىق تاقىرىپتارىنا كەلسەك:
«سۇلۋلىق سيقىرى كەرەمەت,
جانىڭدى شۋاققا بولەمەك.
الەمدە سۇلۋلىق بولماسا,
اقىندار جىندانىپ ولەر ەك»,
– دەپ سەزىم سىرىن, سۇلۋلىقتىڭ بارشا الەمدى ۇستاپ تۇرعان سيقىرلى عالاماتىن ءدوپ باسىپ, ءبىر وقىساڭ ۇمىتپاستاي سەزىمگە بولەيدى.
تولەگەن تاۋەلسىزدىكتىڭ كوگىلدىر تۋىن ەسىل – كوكشە ايماعىندا بەلسەندى كوتەرىسىپ جۇرگەن قايراتكەر رەتىندە ءومىر سىرىن تۇبەگەيلى ءتۇسىنىپ, ءبىر شۋماققا سىيعىزىپتى:
«ءولىم-ءومىر ەگەسۋى تەگىن بە؟
ۇعىنۋعا عاسىر كەرەك كەمىندە.
ماحامبەتتەر قالۋ ءۇشىن ماڭگىلىك
نۇرسۇلتاندار ەسەن بولسىن ەلىمدە»,
– دەپ تاۋەلسىزدىكتىڭ نۇرلى تاڭ, سايالى شۋاعىنا قۇشتار اقىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى نازارباەۆتىڭ ەلىمىزدىڭ ەجەلگى ارمانىن ورىنداعان ابزالدىعىن پاش ەتىپ وتىر. وسى قىسقا عانا مىسالداردىڭ ءوزى تولەگەننىڭ تۋما تالانت, سەزىمتال اقىن, ويشىل ازامات ەكەنىن تانىتىپ تۇر.
تولەگەن قاجىباەۆ 1942 جىلى 12 جەلتوقساندا قازىرگى اقمولا وبلىسى, چكالوۆ اۋدانىنا قاراستى قاراعاش اۋىلىندا دۇنيەگە كەلگەن. بۇل اۋدان بۇرىن كوكشەتاۋ وبلىسىنىڭ قۇرامىندا بولعاندىقتان, ءبىز ونى كەربەز كوكشەنىڭ ءتول تۋماسى اتايمىز. تولەگەن – قازاقتىڭ كلاسسيك اقىنى جاقان سىزدىقوۆتىڭ نەمەرە ءىنىسى. جاقان مەن قاجىباي – اعالى-ءىنىلى باۋىرلار. تولەگەننىڭ اتاسى سىزدىق كوكشە – زەرەندى – ايىرتاۋ وڭىرىندە بەلگىلى بولعان, كەزىندە بولىستىق قىزمەت اتقارعان ەل جادىنداعى قادىرمەندى اقساقال. تولەگەن اكەسى ۇلى وتان سوعىسىنا كەتكەندە ىشتە قالعان ءۇش ايلىق بالا بولسا, تۋىسىمەن قان مايداننان قارالى قاعاز كەلدى: قاجەكەڭ 1942 جىلى لەنينگراد ءۇشىن ايقاستا ەرلىكپەن قازا تاۋىپتى. ال شەشەسى ءجانيپا داۋلەتبايقىزى ابىلايدىڭ اقىلمان سەرىكتەرىنىڭ ءبىرى قاراۋىل قاناي ءبيدىڭ اۋلەتىنەن شىققان ابزال جان. سوندىقتان دا وسى كۇنگى ەلىمىزدىڭ ابىز اقساقالى 99 جاسقا كەلىپ وتىرعان قاناي ءبيدىڭ ۇرپاعى بايان جاڭعالوۆ اعامىز تولەگەندى «جيەننەن تۋعان جيەنشار» اتاۋىنىڭ جانى بار شىندىق.
تولەگەن 1966 جىلى اباي اتىنداعى قازاق پەداگوگيكا ينستيتۋتىنىڭ فيلولوگيا فاكۋلتەتىن ءتامامداپ, العاشقى ەڭبەك جولىن كوكشەتاۋ وبلىستىق «كوكشەتاۋ پراۆداسى» گازەتىندە باستادى. جوعارىدا ايتىلعانداي, جارتى عاسىرعا جۋىق ءومىرىن وسى سالادا وتكىزسە, بۇل كۇندە قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ اقمولا وبلىستىق بولىمشەسىن باسقارادى, «جەر شوقتىعى» اتتى ادەبي-مادەني جانە قوعامدىق جۋرنالدىڭ باس رەداكتورى.
تولەگەننىڭ اكەسى قاجىباي اقىندىعى بار, جاسىندا ءان-كۇيگە ءۇيىر ونەرسۇيگىش, جيىن-توپتىڭ ارداقتىسى بولىپتى. اناسى ءجانيپا دا نازىك داۋىستى انشىلىگىمەن كوزگە ءتۇسىپتى. ال جاقان سىزدىقوۆ اعامىزدىڭ تولەگەنگە عانا ەمەس, بۇكىل توڭىرەككە اقىندىق ىقپالى اسەر ەتكەنىن ەسكەرسەك, بۇل – ونەرگە قۇمار ورتادا اقىن بولماۋى مۇمكىن ەمەستىگىن ايقىندايتىن اقيقات. وعان قوسا كوكشەتاۋدى ءان-جىردىڭ ورداسىنا اينالدىرعان سال-سەرى بابالارىمىزدىڭ دا ارتتا قالدىرعان اسىل مۇراسى باۋراپ الدى. اناسىنىڭ اق سۇتىمەن ەرە كەلگەن اقىندىق شابىت بابىن تاپتى, ونىڭ ۇستىنە جەتىمدىك تە وڭاشا ويعا باتىرىپ, ءوز مۇڭىنا بولەمەي قويمادى. بۇل جالعاندى وزگەلەردەن تەرەڭىرەك ويلاۋعا ءماجبۇر ەتتى.
قالامگەردىڭ وسى مۇڭلى ءومىرى تاقىرىپ تاڭداۋدا دا ەلگە قاجەتىن, ومىرگە كەرەگىن, ۇرپاققا ونەگەلىسىن تاپتىردى. بايقاپ قاراساق, «جاپەك باتىر», «بوپاي حانىم», «قاراساي-داستان», «اعىبايدىڭ ءۇش داستانى», «كەنە حاننىڭ قازاسى», «قۇلان قىرعىنى» دەپ اتالاتىن شىعارمالارىنىڭ ءبىر جوتالى تاۋ سىلەمىندەي قازاق ەلىن تۇگەل باسىپ, كەڭ ارالاپ ءوتۋى ونى تەك قانا كوكشە ءوڭىرىنىڭ ەمەس, بۇكىل ۇلتىمىزدىڭ ۇلاعاتتى ۇلى ەكەنىن تولىق تانىتادى.
تولەگەننىڭ «گاككۋىم, مەنى ۇمىتپا» دەپ اتالاتىن درامالىق شىعارماسىن ءۇلكەن جەتىستىگى دەپ بىلەمىن. «گاككۋ» تاعدىرىنا اتاقتى دراماتۋرگ شاحمەت قۇسايىنوۆ, كورنەكتى اقىن ەركەش يبراھيم, وسى ماقالانىڭ اۆتورى دا بارعان. تولەگەننىڭ ەرەكشەلىگى ۇكىلى ىبىرايداي ۇلى ونەرپازدىڭ ەل قاسىرەتىن پاش ەتۋگە جانىن قيا بەرىلگەندىگىنەن شالقار شابىتقا جۇيەلى جول, تياناقتى جەلىس تاۋىپ وتىر. كەڭەس وكىمەتىنىڭ زۇلمات ساياساتى اكەلگەن 1932 جىلعى اشتىق ۇلتىمىزدىڭ تەڭ جارىمىن قىرىپ بەرسە, ۇكىلى بابامىز سول شىندىقتى اشىق ايتامىن دەپ اتىلىپ كەتتى. انە, سونداعى ايباتتى اقىننىڭ اقىرعى ءسوزىن «گاككۋىم, مەنى ۇمىتپا» دەپ ءوز اۋزىنان ەستىگەندەي ەتىپ تولەگەن جان-جۇرەكتى تەبىرەنتە ايتقىزىپ وتىر. اقىننىڭ سەنگەنى – ماڭگىلىك ماحابباتى, سول ماحابباتىن جىر ەتكەن «گاككۋى». قۇدايعا شۇكىر, ۇكىلى ىبىراي اقتالدى. «گاككۋ» ونى ۇمىتپادى, سۇيىكتى حالقى ۇمىتتىرمادى. سول ۇمىتتىرماعانداردىڭ ءبىرى ەمەس بىرەگەيى كۇلاش اپامىزعا, عابيت مۇسىرەپوۆ اعامىزعا پارا-پار «گاككۋدىڭ» جوقتاۋشىسى تولەگەن قاجىباەۆ بولىپ وتىر. تولەگەننىڭ قاي ەڭبەگىن الىپ زەر سالسام دا, تاپ وسىلاي تولعاندىرادى, ولار – جاي ورتانقول دۇنيەلەر ەمەس, قازاق ادەبيەتىنە ءوز ۇلەسىن اكەلگەن اقيىق اقىننىڭ ءۇنى. «اقان سەرىنىڭ مۇڭى» اتتى تولعاۋى سەرى بابامىزدىڭ سوڭعى ساعاتتارىن تەلەگەي تەبىرەنىسپەن, تولاعاي قۇرمەتپەن, ازاماتتىق قيماستىقپەن حاتقا ءتۇسىرىپتى.
«…پاتشاعا مويىن بۇرماي ءجۇرۋشى ەدىم,
مىنگەندەي سۇلەيمەننىڭ التىن تاعىن.
توكتى عوي ءسوز گاۋھارىن, جىر جاۋھارىن,
سۇرىنبەس سۋ جورعاداي ءتىل مەن جاعىم», – دەپ اقاننىڭ كىم ەكەنىن تايعا تاڭبا باسقانداي ايقىن كەلتىرىپتى. ال اقان سەرىنىڭ جالاڭ ءانشى ەمەس, ەرەك اقىن ەكەندىگى, ۇزدىك كومپوزيتور بولعاندىعى بار قازاققا ايان. «الدىمنان قۇتىلماعان ۇرعاشىنىڭ, بۇلبۇلداي سايالادىم التىن باعىن» دەسە, «يماندى سەرىك ەت دەپ جالبارىنام» دەپ تە اللانىڭ راحماتىن سۇراپ, «كۇناسىنىڭ ارتىق-كەمىن كەشىرۋىن وتىنەدى. «ومىردەن پەندە بىتكەن وتەدى ەكەن, بولسا دا جانى – جالىن, ءتانى – تەمىر», – دەپ تاعدىردىڭ تابدەلىنە كوندىرەدى. اباي اتامىزدىڭ: «اللانىڭ ءوزى دە راس, ءسوزى دە راس», – دەگەن توقتامىنا اقان سەرىنى دە اۆتور وتە دۇرىس كەلتىرەدى. شىنتۋايتقا كەلسەك, اقان سەرى قانشالىقتى ەل ەركەسى بولسا دا يماندىلىعى مول بولعان, وتە يناباتتى مەيىربان مىنەزىمەن ەل ءىشىندە حاننان دا قادىرلى, بيدەن دە بيىك قۇرمەتتەلگەن كەمەڭگەر. جان قىسىلعاندا, اللانىڭ راحماتىن سۇراپ, كۇناسىن كەشىرۋدى ءوتىنىش ەتكەنىن اۆتوردىڭ كەلتىرۋى وتە ورىندى.
«دۇنيەنى ساپىرسام دا اعىل-تەگىل,
باقيعا اكەتەرىم جالعىز كەبىن.
باقۇل بول ءتورت مومىندا كوز كورگەندەر,
ارقادا اسۋ بەرمەس اسقار بەلىم»,
– دەپ ەل-جۇرتىن ارداقتاۋى دا اقىننىڭ بويىنا سىڭگەن ەل الدىنداعى ينابات. قۇلاگەردەن ايىرىلىپ, ەلگە جاقىنداعاندا: «جەر الىس اتسىز بار دەپ قاقساپ ەدى-اۋ, كورىنەم ەندى قايتىپ ەل شەتىنە» دەگەن ءوز ولەڭىندە ارداگەر سەرىنىڭ قالىڭ ەلدى قالاي سىيلايتىنى كورىنىپ تۇر عوي. ارقانىڭ اساۋ تۋعان اقتانگەرىنىڭ سوڭعى ساعاتتارىن, اقىرعى دەم بەرگەن مەزەتىن تولەگەن اقىندىق شىنايى شەبەرلىك پەن ىنىلىك ىزەتپەن ىشكى قيماستىعىن سەزدىرىپ تاماشا جازعان ەكەن.
تولەگەننىڭ ءوز بويىندا ۇكىلى ىبىراي, اقان سەرىدەي دۇلدۇلدەردىڭ ءبىر ۇشقىنى بولماسا, تاپ وسىلاي سيپاتتاي الماس ەدى. اقان سىرى, اقان مۇڭى كوكىرەگىنە قوندى, ال ءوزى دە كەمەڭگەرلىكتەن ادا ەمەستىگىن تانىتتى.
«مىنا ءومىردىڭ سۇراعى,
جانعا مازا بەرمەيدى.
كوپ نوقاتتى تىرشىلىك,
تەزىنە سالىپ تەرگەيدى.
كەيدە شاتتىق كەۋدەمدى
لەپ بەلگى بوپ كەرنەيدى.
كىدىرىسى كوپ ءۇتىر,
دايەگىنە سەنبەيدى.
تىرناقشانىڭ ىشىندە,
ءسىرا, قالعىم كەلمەيدى.
ءومىرىمنىڭ سوڭىنا
نۇكتە قويام دەسەم دە,
وعان كوڭىل كونبەيدى»,
– دەپ تولعانعانى قانداي! مەنىڭ ايتارىم, تولەگەن «تىرناقشانىڭ ىشىندە» قالمايتىن قالامگەر, قاجىرلى قايراتكەر, سوندىقتان دا «ءومىرىمنىڭ سوڭىنا نۇكتە قويام دەسەم دە, وعان كوڭىل كونبەيدى» دەگەنىنە قوس قولىمدى كوتەرىپ قوسىلامىن, ول – ءالى دە بەرەرى كوپ ولەڭ ءسوزدىڭ شىن تۇلپارى, پروزادا عابيت اعامىزعا ۇقساعان ءمولدىر ءسوزدىڭ شەبەرى.
تولەگەننىڭ ستاليندىك سۇمدىقتىڭ 1932 جىلعى قازاققا قىرعىن بولىپ تيگەنىن سيپاتتايتىن «قان كەشۋى» ءبىر توبە. «ماحاببات ءانى» اتتى پوۆەسى ونەر ادامدارىن, اسىرەسە, انشىلەرگە جانە سۋرەتشىلەرگە نازار اۋدارعان تۋىندىسى ەرەكشە ساتتىلىك تاۋىپ, جىلى باعالاندى. «تۋعان توپىراق تۋرالى اڭىز» اتتى اڭگىمەسىنىڭ ءوزى ءبىر قارالىق تاماشا تابىس. شاعىن اڭگىمەدە ۇلكەن سىر جاتىر, اتامەكەنگە دەگەن ىستىق جۇرەكتىڭ قيماستىعى جاۋدى دا جەڭدىرەدى. جالپى العاندا, بۇل اڭگىمە ا.س. پۋشكيننىڭ پوۆەستەرىندەي قارا سوزبەن جازىلعان پوەماعا ۇقسايدى. كەرەيدىڭ حانى كەمەل جايلاعان ەرەنقابىرعا تاۋىنىڭ ماڭايىن ءسوز ەتكەندە: « ۇلى سۋعا جەتكەنشە ۇنىنە ۇرەي قوسىپ, قۋاتتى قارقىنمەن قۇلايتىن تەكشە تاستاردان سەكىرگەن ەرەن ەكپىنمەن اۋليە بۇلاق ەرەنقابىرعانىڭ وسى ءبىر تۇسىنا ەرەكشە تىنىس-دەم بەرىپ, اسەرلى اۋەنگە بولەپ, بىلايدا سۇلۋلىعى عاجاپ ءوڭىردى سۋ تىلىمەن سويلەر سيقىرلى كۇي سارىنىمەن الديلەپ جاتقالى نەشە ىقىلىم زامان وتپەدى دەيسىز», – دەپ سۇيسىندىرسە, تاعى ءبىر جەرىندە قاھارلى قىس ءوتىپ, شۋاقتى دا شاپاعاتتى كوكتەم كەلگەندە: «اۋليە بۇلاقتىڭ بايلانىپ قالعان ءتىلى شەشىلىپ جۇرە بەرەدى», – دەپ كيەلى بۇلاقتى سۋ ءتىلىمەن سويلەتىپ قويۋى تابيعاتتىڭ ادامعا دەگەن تارتىمىن ۇدەتە تۇسەدى, تۋعان جەردىڭ قاسيەتىنە سەندىرەدى. قالماقتاردى جەڭگەن كەمەل حان دا: «مەن وسى توپىراقتىڭ پەرزەنتى, ءدۇيىم جۇرتتىڭ حانى بولىپ, قالماقتىڭ مازاعىنا قالاي كونەيىن؟! كونبەدىم!» – دەپ جەڭىستى جورىقتان كەيىن ەل الدىندا تۇيىندەيدى. وتانسۇيگىشتىك, ەلىنسۇيگىشتىك وتتى سەزىم, ورايلى اقىل تولەگەننىڭ بارلىق, جوعارىدا ايتىلعان, شىعارمالارىنا شىراي بەرىپ, وقىعان جاندى وقىعان سايىن قىزىقتىرا تۇسەتىنى كوڭىل كونشىتەدى.
بارجاقسى بي مەن كەنەسارى حاننىڭ اراسىنداعى دوستىقتى سۋرەتتەگەن «قۇماي» حيكايالارى دا ءسوز جوق قالامگەردىڭ قيالى مەن تاريحي بولمىستىڭ اقيقاتىن سالىستىرا, شەندەستىرە بىلۋدەگى شەبەرلىگى دەپ تانيمىن. «ك ۇلىمجاننىڭ قاسىرەتى» حان كەنەنىڭ بايبىشەسىنىڭ تاعدىرىنا ارنالسا, وسىعان تەڭدەس ادەمى شىققان پوۆەستەرى, اڭگىمەلەرى – قالامگەردىڭ ەڭبەكقورلىق ورەسىن باياندايتىن تۋىندىلار.
كوپتەگەن جىلدار جۋرناليستيكا سالاسىندا نەگىزگى قىزمەتىن اتقارىپ, اقىرىن عانا ولەڭ جازىپ ءجۇر دەپ ويلاپ قالۋعا دا بولادى عوي, شىندىق سىرى ولاي ەمەس. ول تىنىمسىز تەر توگىپ, تاريح شىندىعىن بۇلتارتپاي, بۇزباي ءوز ورەسىندە, ءوز جۇيەسىندە, ءوز تىلىندە جازىپ بەرۋ ءۇشىن ۇلكەن ىزدەنىس, زەرتتەۋلەر جاسادى.
قازبا كەندەردى پايداعا اسىرۋ جولىندا ەڭ الدىمەن ىزدەپ تاۋىپ الۋ ءۇشىن گەولوگيالىق بارلاۋ جۇرگىزۋدىڭ كەرەكتىگى سياقتى, جازۋشىنىڭ دا بارلاۋشى, زەرتتەۋشى بولىپ, سودان كەيىن جازا باستاۋى ءومىر زاڭدىلىعى. ال ول وراسان جۇمىس, قاجىماس ەڭبەكقورلىقتى تالاپ ەتەدى. «ەگىنشى جاۋىندا تىنىعادى, بالىقشى داۋىلدا تىنىعادى», دەگەن ماتەل بار, ال تولەگەن بولسا جاۋىندا دا, داۋىلدا دا جازا بەرىپتى, جازا بەرەدى. جوعارىدا ايتىلعان ەڭبەكتەرىنە قوسا ونىڭ قالامىنان تۋعان ونعا جۋىق درامالىق شىعارمالارىن ۇمىتۋعا بولمايدى. ولار استانا, قاراعاندى, پەتروپاۆل, كوكشەتاۋ قالالارىنىڭ ساحنالارىندا قويىلدى. اسىرەسە, «ۇمىتپا مەنى, گاككۋىم», «ار مەن اقشا», «شىڭ مەن شىڭىراۋ», «كەنە حاننىڭ قازاسى» اتتى پەسالارى كورەرمەندەردەن جوعارعى باعا الدى, سىنشىلار دا سول تۇجىرىمعا دەن قويدى.
تولەگەن قاجىباەۆ اۋدارما سالاسىندا دا ەلەۋلى ەڭبەك ەتۋدە. ونىڭ تابىستىلىعى قازاق وقىرمانىنا باسقا ەلدەردىڭ ءوزى قىزىققان اقىندارىنىڭ شىعارمالارىن تارجىمەلەسە, الەمدىك جاقسىلىقپەن جالعاسۋعا دەگەن قۇشتارلىعىنىڭ ايعاعى. ورىس تىلىنەن اۋدارعاندارىنا قوسىمشا ول ەستون پوەزياسىنىڭ انتولوگياسىن جاساۋعا ۇلكەن شەبەرلىكپەن قاتىناستى. سولتۇستىك كاۆكاز اقىندارىنىڭ شىعارمالارىن انا تىلىندە ادەمى سويلەتتى. ءوز تۋىندىلارى دا ورىس, ۋكراين, موڭعول تىلدەرىنە اۋدارىلىپ, جاڭا ءورىس تاپتى. جۋىردا عانا دۇنيەدەن وتكەن دوسىمىز, قازاقستانداعى ورىس اقىنى, «نيۆا» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى ۆلاديمير گۋندارەۆ تولەگەننىڭ ولەڭدەرىن «سوكروۆەننىە مىسلي» دەگەن اتپەن جەكە كىتاپ ەتىپ شىعاردى. قالامگەردىڭ ايتا قالارلىق ەڭبەگى ول الەم ادەبيەتىنىڭ كلاسسيكتەرىن اۋدارۋى. ر. اكۋتاگاۆانىڭ نوۆەللالارىن جانە يۋ. ميسيمانىڭ «التىن حيباداتحانا» رومانىن قازاق وقىرمانىنا انا تىلىندە جەتكىزدى.
تاعى دا ۇمىت قالدىرۋعا بولمايتىن اقىننىڭ اسىل تابىسى – ونىڭ قىرىقتان استام ولەڭدەرى انگە وراندى, اۋەنگە بولەندى, حالىقتىڭ جۇرەگىنە جىلدام جەتتى. «اگۋ-گاي-دومبىرانى» ەستىمەگەن قازاق جوق شىعار. الىستاعى كومپوزيتورلار مەن اۋىلداعى ءماريام كەنجەاحمەتوۆا سياقتى تاماشا سۇلۋ ساز يەلەرىمەن تولەگەن بايلانىسىن ۇزبەي كەلەدى. وعان ونىڭ ءار بۋىنى ءۇن بەرىپ تۇرعان, انگە بەيىم نازىك ليريكاسى سەبەپكەر. بۇل جالعاستىق ۇزىلمەسىن دەپ تىلەيمىن.
تولەگەن قاجىباەۆ ۇزاق جىلدار جۋرناليستيكا سالاسىندا كوسەمسوزدىڭ شەبەرى بولىپ, وعان قوسا قالامگەرلىك شىعارمالارىمەن جەتپىس جىلدىق ومىرىنە ۇلكەن ءىز قالدىرسا, وتان-اناسى بۇل وراسان ەڭبەگىنە لايىقتى باعاسىن بەردى. ەل الدىندا سىڭىرگەن ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن 1980 جىلى ت. قاجىباەۆقا قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن مادەنيەت قىزمەتكەرى اتاعى بەرىلدى. ءتاۋەلسىزدىك ورناعالى اتقارعان ازاماتتىق ورەسى زور ەڭبەكتەرى ءۇشىن «قۇرمەت» وردەنىمەن ماراپاتتالدى. احمەت بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى رەسپۋبليكالىق جۋرناليستەر وداعىنىڭ لاۋرەاتى اتاندى. تولەگەن – كوكشەتاۋ قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى.
اقتۇيعىن اقىن, قاجىرلى قايراتكەر, تاماشا دراماتۋرگ, پروزاشى تولەگەن قاجىباەۆ – ۇلكەن اۋلەتتىڭ اتاسى. ول جان جارى جوعارى ءبىلىمدى دارىگەر ياراپيا ەكەۋى باقىتتى تۇرمىس قۇرىپ, قىزعىلىقتى ءومىر كەشۋدە. ەكى ۇل, ءۇش قىز, ءتورت نەمەرەسى بار. ۇلكەن ۇلى ارمان زاڭگەر بولسا, كىشى ۇلى اياندى مەن جۋرنالدا كورىپ, سۇلتانماحمۇت تورايعىروۆقا ارنالعان ەڭبەگىمەن تانىستىم. ول فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى, شوقان ءۋاليحانوۆ اتىنداعى كوكشەتاۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە ءدارىس وقيدى ەكەن. بەسەۋدىڭ بىرەۋى اكە جولىن قۋسا, ول دا ۇلكەن قۋانىش.
كاكىمبەك سالىقوۆ.
استانا.
