“جول كارتاسى” جانە وڭ وزگەرىستەر

مەملەكەت باسشىسىنىڭ سىن­دار­لى ساياساتىنىڭ ناتيجەسىندە ەل ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا ىق­پال ەتەتىن ماڭىزدى باعدار­لا­مالار كەزەڭ-كەزەڭىمەن ومىرگە جولداما الىپ وتىر. وسىلايشا قازاقستاندىقتاردىڭ قوڭىلىنەن شىققان, ءارى الەۋمەتتىك جاعىنان قورعالۋىن كوزدەگەن “جول كار­تاسى” باعدارلاماسىنىڭ ورنى ەرەك­شە دەۋگە تولىق نەگىز بار. “جول كارتاسىنىڭ” باس­تا­لۋى­نا دەيىن جالپى جۇمىسسىزدىق دەڭ­گەيى وبلىستا 6,8 پايىزدى قۇ­راسا, بايىپتى جۇمىس ناتيجە­سىن­دە وتكەن جىلدىڭ اياعىندا ەداۋىر تومەندەدى. وبلىستا ينۆەستيتسيا­لىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن 19597 جۇمىس ورنىن قۇرۋعا 12,7 ملرد. تەڭگە كولەمىندە قار­جى بولىنسە, الەۋمەتتىك جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ جانە جاستار پراكتيكاسى باعدارلامالارىن كە­ڭەي­تۋگە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت­تەن – 728 ملن. تەڭگە, كادرلاردى دايارلاۋ مەن قايتا دايارلاۋعا 1,1 ملرد. تەڭگەدەن استام قارجى قا­راستىرىلىپ, كوپتەگەن جۇمىس­تار­دىڭ تياناعى كەلتىرىلدى. ءما­سە­لەن, شەشىمىن كۇتكەن 303 جوبا قامتى­لىپ, ونىڭ 58-ءىن تۇرعىن ءۇي-كوم­مۋنالدىق شارۋاشىلىق نىساندا­رى, 95-ءىن جول جوندەۋ جۇمىستارى, 87-ءسىن الەۋمەتتىك, 63-ءىن قالالار­داعى جانە اۋىلدار­داعى الەۋمەت­تىك-مادەني ورىندار قۇرادى. وسى اتالعان جۇمىستارعا 19847 جۇمىس ورنى قۇرىلىپ, ور­نالاستىرىل­عانداردىڭ 82 پايىزى نەمەسە 16276 ادام جۇمىسپەن قامتۋ ورگاندارىنىڭ جولداماسى ار­قىلى جىبەرىلگەنىن اتاپ ايتقان ءجون. باعدارلاما شەڭبەرىندە تكش-نى قايتا جاڭعىرتۋ ءجونىن­دە 58 جوبانى ىسكە اسىرۋعا باعدارلاماعا بولىنگەن قارجىنىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگى نەمەسە 4,8 ملرد. تەڭگەسى جۇمسالدى. ناتيجەسىندە 67,1 شاقىرىم سۋمەن جابدىقتاۋ جەلىلەرى, 23,9 شاقىرىم كانا­لي­زا­تسيالىق جۇيەلەر, 8 كانالي­زا­تسيا­لىق ناسوس ستانسالارى, 19,9 شا­قىرىم جىلۋ جەلىلەرى ءجون­دە­لىپ, جىلۋ جۇيەسىنىڭ 4 نىسانى قايتا ىسكە قوسىلدى جانە 44,6 شاقىرىم ەلەكتر جەلىلەرى, 17,2 گاز جەتكىزۋ جۇيەسى قايتا جاسا­لىپ, سۇيىق گازعا ارنالعان 47 توپ­تىق قويما قالپىنا كەلتى­رىل­دى. تالدىقورعان قالاسىنىڭ 7 مىڭنان استام تۇرعىنى ورتالىق گازعا قوسىلۋ مۇمكىندىگىن پاي­دا­لا­نىپ وتىر. بىرنەشە جىلدان بەرى العاش رەت جىلۋمەن قامتاماسىز ەتۋ جە­لىلەرىن جوندەۋ مەن قايتا قال­پى­نا كەلتىرۋگە 2 ملرد. تەڭگەدەن استام قارجى ءبولىنىپ, قاپشاعاي, تالدىقورعان, ىلە, قاراساي اۋدان­دارىنداعى جىلۋ قازان­دىق­تارى مەن جىلىتۋ جەلىلەرى ءجون­دەلدى. جول جوندەۋ جۇمىستارىنا 2,8 ملرد. تەڭگەلىك 95 جوبا ىسكە اسىرىلىپ, 394,5 شاقىرىم جولعا ورتاشا, 459,8 مىڭ شارشى مەتر جولعا اعىمداعى جوندەۋ جۇمىس­تارى جۇرگىزىلدى. “جول كارتاسىن” ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە 53 ءبىلىم بەرۋ, 27 دەن­ساۋلىق ساقتاۋ, 4 مۇراجاي, 2 سپورت جانە 1 الەۋمەتتىك نىسان­دى جوندەۋ, قايتا جوندەۋ جانە جىلىتۋ جۇمىستارى قاتار ءجۇر­گىزىلىپ, جاعداي جاقساردى. “جول كارتاسىنداعى” باستى باعىتتاردىڭ ءبىرى – كادرلاردى دايارلاۋ جانە قايتا دايارلاۋ. بۇل الدىڭعى جىلدارعا قاراعاندا كا­سىپتىك ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنىڭ ءمۇم­كىندىگىن بارىنشا پايدالانۋعا جول اشتى. وقۋعا جۇمىسسىز ازا­مات­تارمەن قاتار, قوسىمشا كاسىپ الۋ ءۇشىن تولىق ەمەس رەجىمدە جۇ­مىس­پەن قامتىلعان ازاماتتار جىبەرىلىپ, 9704 ادامدى دايارلاۋ جانە قايتا دايارلاۋ ءۇشىن رەس­پۋب­لي­كالىق بيۋدجەتتەن 1,1 ملرد. تەڭگەدەن استام قارجى ءبولىندى. كادرلاردى كاسىپتىك وقىتۋ جانە قايتا دايارلاۋ 32 وقۋ ورنىندا 36 كاسىپ پەن ماماندىقتىڭ ءتۇرى بوي­ىنشا وتكىزىلسە, شەتەلدىك جۇمىس كۇشىن الماستىرۋدى كوز­دەي­تىن بىرقاتار كۇردەلى مامان­دىق­تار بويىنشا كادرلاردى دايارلاۋ وقۋ ورىندارىنىڭ جۇ­مىس بەرۋشىلەر­مەن كەلىسىم-شارت جاساۋى ارقىلى تىكەلەي كاسىپ­ورىنداردا جۇرگىزىل­گەنىن ايتۋعا بولادى. وبلىستا داعدارىستىڭ الدىن الۋ, جۇمىسسىزدىقتى بولدىرماۋ ماقساتىندا وبلىس اكىمىنىڭ 2009 جىلعى “قىزمەتكەرلەردى جاپپاي جۇمىستان بوساتۋدىڭ الدىن-الۋ ماسەلەلەرىن قاراۋ جانە ەڭبەك رىنوگىن تۇراقتاندىرۋ شارالا­رىن قابىلداۋ جونىندەگى جۇمىس توبىن قۇرۋ تۋرالى” قاۋلىسىنا ءساي­كەس “جول كارتاسىنىڭ” جۇزە­گە اسىرىلۋىنا تۇراقتى موني­تو­رينگ جۇرگىزىلىپ, باقىلاۋ ور­ناتىلدى. الەۋمەتتىك جۇمىس ورىن­دا­رىن قۇرۋ باعدارلاماسى حالىق­تىڭ نىسانالى توبىنىڭ ىشىنەن لايىقتى جۇمىس تابا الماعان سا­ناتتاعى تۇلعالاردى جۇمىسپەن قامتۋعا, ال, “جاستار پراكتي­كا­سى” باعدارلاماسى جاس تۇلەك­تەر­دىڭ ەڭبەك رىنوگىندا باعدار­لا­نۋى­نا جانە جارتى جىل بويى 15000 تەڭگە كولەمىندە جالاقى الۋىنا مۇمكىندىك بەردى. وسىلاي­شا الەۋمەتتىك جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا 532 ملن. تەڭگە ءبولىنىپ, 5911 ادامدى, جاستار پراكتيكا­سىن ۇيىمداستىرۋعا 196 ملن. تەڭگە ءبولىنىپ, وقۋ ورنىنىڭ 2177 تۇلەگىن قامتۋ جوسپارلانسا, وسى ماقساتتا 2168 كاسىپورىن, ۇيىم­دارمەن كەلىسىم-شارت جاسالدى. حالىقتىڭ نىسانالى توب­ىنىڭ ىشىنەن 7673 ادام الەۋ­مەت­تىك جۇمىس ورىندارىمەن قامتا­ماسىز ەتىلىپ, “جاستار پراكتي­كا­سى” باعدارلاماسى بارلىق اۋماق­تاردا كەڭىنەن ەتەك الىپ, بەل­سەن­دى دامۋعا يە بولدى. وعان جىبە­رىلگەندەردىڭ سانى 2922 ادامعا جەتىپ, باعدارلاما ناتيجەسىندە بۇگىنگى كۇنى جاس تۇلەكتەر وزدەرىنە لايىقتى جۇمىس تابۋعا تولىق مۇمكىندىك الدى جانە 1016 جاس مامان تۇراقتى جۇمىسقا ورنا­لاسقانىن ايتۋعا بولادى. ايتا بەرسەك, مۇنداي يگىلىكتى ىستەر جەتكىلىكتى. ارينە, اعىمداعى جىلى دا بۇل جۇمىستار ودان ءارى جالعاساتىنى انىق. بۇل باعىت­تا­عى جۇمىستارعا جىل باسىنان جان-جاقتى دايىندىق ورىستەتىلىپ كەلەدى. “جول كارتاسى” وڭىردەگى ەلدى مەكەندەردىڭ داۋلەتى مەن ساۋلە­تىنە وزىندىك قولتاڭباسىن قال­دى­رۋمەن قاتار حالىقتىڭ كۇنكورى­سىن جاقسارتىپ, ومىرلەرىن وزگەرتتى دەۋگە تولىق نەگىز بار. اۆتورى: كۇمىسجان بايجانالماتى وبلىسى.,