حراپۋنوۆتىڭ قويىرتپاعى
سەنبى, 1 قىركۇيەك 2012 7:23
الماتى قالاسىنىڭ ەكس-اكىمى ۆيكتور حراپۋنوۆقا قارجى پوليتسياسى بىلتىر 20 قىلمىستىق ءىس قوزعاعان بولاتىن. حراپۋنوۆ لاۋازىمدىق وكىلەتتىگىن اسىرا پايدالانىپ, ءىرى مولشەردە پارا العان. زاڭسىز جولمەن تۇسىرگەن قارجىنى جانە بوتەننىڭ مۇلكىن زاڭداستىرعان. ءتىپتى مۇنىمەن شەكتەلمەي, ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتاردى قارجىلاندىرۋعا دەيىن بارعان. سوندىقتان دا سوت ونى قاماۋعا الۋعا سانكتسيا بەردى. وسىعان بايلانىستى وعان حالىقارالىق ىزدەۋ دە جاريالاندى.
سەنبى, 1 قىركۇيەك 2012 7:23
الماتى قالاسىنىڭ ەكس-اكىمى ۆيكتور حراپۋنوۆقا قارجى پوليتسياسى بىلتىر 20 قىلمىستىق ءىس قوزعاعان بولاتىن. حراپۋنوۆ لاۋازىمدىق وكىلەتتىگىن اسىرا پايدالانىپ, ءىرى مولشەردە پارا العان. زاڭسىز جولمەن تۇسىرگەن قارجىنى جانە بوتەننىڭ مۇلكىن زاڭداستىرعان. ءتىپتى مۇنىمەن شەكتەلمەي, ۇيىمداسقان قىلمىستىق توپتاردى قارجىلاندىرۋعا دەيىن بارعان. سوندىقتان دا سوت ونى قاماۋعا الۋعا سانكتسيا بەردى. وسىعان بايلانىستى وعان حالىقارالىق ىزدەۋ دە جاريالاندى.
ال شەتەلگە قاشىپ كەتكەن ۆيكتور حراپۋنوۆ الماتى ەنەرگەتيكا ينستيتۋتىن ينجەنەر-ەلەكتريك رەتىندە بىتىرگەن سوڭ, الماتى جوعارى پارتيا مەكتەبىن ساياساتتانۋشى ماماندىعى بويىنشا تامامداعان. ول ەڭبەك جولىن الماتى جىلۋ ەلەكتر ورتالىعىنىڭ كەزەكشى سلەسارى, جوندەۋ جونىندەگى سلەسارى, شەبەر بولۋدان باستاعان. 1997 جىلدان 2004 جىلدىڭ جەلتوقسانىنا دەيىن الماتى قالاسىنىڭ اكىمى قىزمەتىن اتقاردى. ودان شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى بولدى. 2007 جىلدىڭ قاڭتار ايىنان توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى. سول جىلى قاراشانىڭ بىرىندە جەر تەلىمدەرىن ۇلەستىرۋدە جىبەرىلگەن كەمشىلىكتەرگە بايلانىستى ۆيكتور حراپۋنوۆ قازاقستان رەسپۋبليكاسى توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى قىزمەتىنەن بوساتىلدى.
ەندى ۆيكتور حراپۋنوۆتى قازاقستان بيلىگى ىزدەستىرىپ جاتقاندىعى تۋرالى حابار ماۋسىم ايىندا ينتەرپول حالىقارالىق پوليتسيا ۇيىمىنىڭ سايتىندا دا جاريالاندى. ال قاشقىن ەكس-اكىم بولسا 2008 جىلدان بەرى شۆەيتساريادا تۇرىپ كەلەدى. 2009 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا فرانتسۋزدىق «بيلان» جۋرنالى ونى شۆەيتسارياداعى ەڭ ءداۋلەتتى 300 ادامنىڭ ساناتىنا قوسقان. باسپاسوزدەگى مالىمەتتەرگە سەنسەك, 2009 جىلى ونىڭ جەكە داۋلەتى 300-400 ميلليون شۆەيتسار فرانكىنە, ياعني 360-480 ميلليونداي اقش دوللارىنا جەتكەن. ۆيكتور حراپۋنوۆ سول 2008 جىلى توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى لاۋازىمىنان الىنعاننان كەيىن ەلدەن تىپ-تىنىش قانا شىعىپ, شۆەيتسارياعا قونىس اۋداردى. ول وندا بەلسەندى وپپوزيتسيونەرگە اينالىپ, مىنە, بىرنەشە جىلدان بەرى قازاقستاندىق شەنەۋنىكتەر تۋرالى وسەك-اياڭدى بۇرقىراتۋدا. ماسەلەن, ونىڭ ءوزىنىڭ ءبىر سۇحباتىندا الماتى قالاسىنا جاقىن ماڭنان قىمبات جەر تەلىمدەرى قالاي ۇلەستىرىلگەنى تۋرالى اڭگىمەلەيدى. ول ءوزىنىڭ www.viktor-khrapunov.com سايتىندا اكىم بولىپ تۇرعان كەزىندەگى قىلمىستارىن جاسىرىپ, تەرىس ءىس-ارەكەتتەرىنىڭ ءبارىن بۇركەمەلەۋگە تىرىسادى. ءسويتىپ, قازاقستاندا ءسوز بوستاندىعى, ادام قۇقىعى بۇزىلادى دەپ جار سالادى.
ارينە, ءاربىر ادامنىڭ ءوز قۇقىن قورعاۋى قۇرمەتتى ءىس بولىپ تابىلادى. وسىنداي جاعدايدا ۆيكتور حراپۋنوۆ سونشاما بايلىقتى قايدان يەلەنگەنى جانە اتالعان سايتتى قاي اقشاسىنا اشقاندىعى سۇراق بولىپ تۋىندايدى. وسى سۇراقتىڭ استارىنا ۇڭىلسەك, ول ءوزىن قۋعىنعا ۇشىراعانداي كورسەتەدى. جوعارىدا ايتقانىمىزداي, ۆيكتور حراپۋنوۆ ەڭبەك جولىن سلەسار-جوندەۋشىلىكتەن باستاپ, الماتىداعى جىلۋ ءجۇيەلەرى كاسىپورىندارىندا ينجەنەر بولىپ جۇمىس ىستەدى. سوسىن الماتى قالالىق اتقارۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى قىزمەتىنە, ودان سوڭ الماتى قالالىق اكىمدىگى باسشىسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارىنا دەيىن كوتەرىلىپ, ورتا دەڭگەيلى شەنەۋنىكتىڭ قاتارىنا ەندى. پوستكەڭەستىك كەزەڭدە ول ەنەرگەتيكا جانە كومىر ونەركاسىبى ءمينيسترى, سوسىن ەنەرگەتيكا جانە تابيعي رەسۋرستار مينيسترى بولىپ قىزمەت اتقاردى.
ۆيكتور حراپۋنوۆ ەل ەسىندە بارىنەن بۇرىن الماتى قالاسىنىڭ اكىمى رەتىندە قالىپ قويدى. 1990 جىلداردىڭ اياعىندا الماتى ەكونوميكالىق جانە ينۆەستيتسيالىق ءدۇمپۋ كەزەڭىن باستان وتكەرىپ جاتتى. استانا اۋىسقانىمەن الماتى قازاقستاننىڭ مادەني جانە قارجىلىق ورتالىعى بولىپ قالدى. الماتىنىڭ گۇلدەنۋى 2007 جىلعا دەيىن سوزىلدى. ودان كەيىن باستالعان داعدارىس كوپ ادامدار قارجىسىن سالعان قالانىڭ قۇرىلىس سالاسىنا اۋىر سوققى بولىپ ءتيدى. ال ۆيكتور حراپۋنوۆ ول ۋاقىتتا ءوز جاعدايىن جاساي بەردى.
2004 جىلى ول شىعىس قازاقستان وبلىسىنا اكىم بولىپ تاعايىندالدى. 2007 جىلى قاڭتاردا ونى استاناعا اۋىستىرىپ, ءبىر جىل توتەنشە جاعدايلار ءمينيسترى قىزمەتىن اتقاردى. ول بۇل قىزمەتتەن «الماتى قالاسىنىڭ سۋ قورعاۋ ايماعىنداعى جەر ۋچاسكەلەرىن زاڭسىز تۇردە بولگەنى» ءۇشىن الىندى. پرەمەر-مينيستر كارىم ءماسىموۆ ونىڭ وتستاۆكاعا كەتۋ تۋرالى ۇسىنىسىن جاريالادى. بىرنەشە كۇننەن كەيىن ۆيكتور حراپۋنوۆتى مينيستر قىزمەتىنەن الۋ تۋرالى جارلىققا قول قويىلدى. ونىڭ الماتىنىڭ اينالاسىنداعى تابيعات قورعاۋ اۋماعىنا جاتاتىن جەر تەلىمدەرىن زاڭسىز ساتۋى بەلگىلى بولدى. حراپۋنوۆتىڭ جەردى زاڭسىز ساتۋعا قاتىستى بىلىقتارى اشىلدى. ونىڭ اۋلەتى ءوز اتتارىنا 16 تاڭداۋلى جەر تەلىمدەرىن جازىپ, يەلەنگەن. سونىڭ ىشىندە اۋماعى 2489 شارشى مەتر بولاتىن نىسان «شىمبۇلاق» كۋرورتى دا بار كورىنەدى.
حراپۋنوۆ جانعا جايلى شۆەيتسارياعا ەميگراتسياعا كەتكەنىمەن, وندا ۇزاق ۋاقىت راحاتتانىپ جاتا المادى. وسىدان بۇرىن قازاقستاننان مۇحتار ءابىلازوۆ قاشىپ كەتكەن بولاتىن. قازاقستاندا ونى ميللياردتاعان دوللارعا تەڭ قارجىلىق الاياقتىق جاسادى دەپ سىرتتاي ايىپتادى. ءابىلازوۆ پەن حراپۋنوۆ – قۇداندالى ادامدار. ۆيكتور حراپۋنوۆتىڭ ۇلى ءىلياس بيزنەسمەن مۇحتار ءابىلازوۆتىڭ قىزى ءماديناعا ۇيلەنگەن. اقپارات قۇرالدارىنىڭ جازۋىنشا, ونىڭ ايەلى ءلايلا بەكەتوۆانىڭ اتىنا الماتىدا تەك سوڭعى جىلدارى عانا 32 جىلجىمايتىن م ۇلىك تىركەلگەن ەكەن. 2010 جىلدىڭ كوكتەمىندە حراپۋنوۆتىڭ بۇرىنعى ورىنباسارى – بۇرىنعى توتەنشە جاعدايلار ۆيتسە-ءمينيسترى ابىلاي سابدالين 10 جىلعا باس بوستاندىعىنان ايرىلدى. وعان مەملەكەتتىك ساتىپ الۋلاردى جۇزەگە اسىرۋدا قىزمەت بابىن اسىرا پايدالاندى جانە قارجى پوليتسياسىنىڭ قىزمەتكەرىنە پارا بەردى دەپ ايىپ تاعىلدى.
2010 جىلدىڭ تامىزىندا قازاقستاننىڭ قارجى پوليتسياسى ۆيكتور حراپۋنوۆقا قارسى قىلمىستىق ءىس قوزعالعانىن مالىمدەدى. بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ جازۋىنشا, حراپۋنوۆقا قاتىستى ءبىرنەشە قىلمىستىق ءىس قوزعالعان. ونىڭ ءبىرى الماتىداعى جاڭا اۋەجايدىڭ قۇرىلىسىنا قاتىستى. جۋرناليست گەننادي بەنديتسكيدىڭ جازعانىنا قاراعاندا, قۇرىلىستىڭ توڭىرەگىندە 10 ميلليون اقش دوللارى «تەرىس» ماقساتقا پايدالانىلىپ كەتكەن. ونىڭ ءمالىمەتى بويىنشا, الماتى قالاسى اكىمدىگىنىڭ سىرتقى جارنامالارعا ارناپ 54 جەر تەلىمىن تەگىن بەرگەنىنە قاتىستى تاعى ەكى قىلمىستىق ءىس قوزعالعان. بۇدان وزگە, ماقالادا ۆيكتور حراپۋنوۆ قۇجات بويىنشا ءوزىنىڭ جيەنىنە, ال ءىس جۇزىندە ايەلىنە «مەدەۋ» ۇلتتىق پاركىنەن ءبولىپ بەرىلگەن ءتورت گەكتار جەرگە ورنالاسقان دەمالۋ ايماعىن ارزان باعاعا ساتىپ جىبەرگەنى ايتىلادى.
جوعارىدا ايتقانىمىزداي, ءوزىنىڭ سايتىنداعى ماتەريالدارىن ورتاعا سالعان ۆيكتور حراپۋنوۆ ءوزىن سۋدان اق, سۇتتەن تازا ەتىپ كورسەتكىسى كەلەدى. الماتىنىڭ تابيعات قورعاۋ ايماعىندا ورنالاسقان جەر تەلىمدەرى قالاي بەرىلگەنىنە قاتىستى اڭگىمەلەردە حراپۋنوۆ وسى بىلىقتاردىڭ باس كەيىپكەرى رەتىندە انىق كورىنەدى. ول ءتىپتى بيلىكتىڭ قۋدالاۋىنان قاشۋعا ءماجبۇر بولعان سياقتى بولادى. بىراق سايتتىڭ باسقا بولىمىندە حراپۋنوۆتىڭ شۆەيتسارياعا كوشۋ تۋراسىنداعى شەشىمى باسقالاي سيپاتتالادى. «شيەلەنىسكەن تابىستى ساياسي كارەراسىن اياقتاپ, 2008 جىلى ۆيكتور حراپۋنوۆ زەينەتكە شىعىپ, ءوزىنىڭ «ەكىنشى ءۇيى» – شۆەيتسارياعا ورالدى» دەپ جازىلادى. ۆيكتور حراپۋنوۆ شۆەيتساريامەن كوپ جىلدان بەرى قاتىناس قالىپتاستىرىپ ۇلگەرگەن.
ارينە, ونىڭ جازعاندارىنا سەنسەك, بۇرىنعى ەكس-اكىم ءوزىنىڭ ەلدەن قاشقانىن دا جۇرتتان كورەتىن سەكىلدى. بۇل جولى ول جۇرتقا ەندى ناعىز وسەك ايتا باستاعانداي. ول ءبىر سوزىندە وسكەمەن حالقىن «كازتسينكتىڭ» ۋلى تۇتىندەرىنەن ساقتاپ قالعاندىعىن ايتادى. وسى اڭگىمەلەرىندە ول كادىمگى ەرتەگىنىڭ باتىرلارىنشا «جىرلايدى». ول بەينە ءبىر اتالعان زاۋىتتى گازدى تازارتاتىن قوندىرعى ورناتۋعا كوندىرگەن-ءمىس. الايدا, ول وسىلايشا باردى-جوقتى ايتقانىمەن, بۇل سوزدەرى بىردە-ءبىر دەرەكپەن دالەلدەنبەيدى.
حراپۋنوۆتىڭ ءوز سايتىندا جاريالانعان ءبىر سۇحباتىنان بايقاعانىمىز, ول شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى بولماي تۇرعاندا «كازتسينك» گازدى تازالاۋمەن مۇلدە شۇعىلدانباعان سەكىلدى. تەك حراپۋنوۆ كەلگەن سوڭ عانا جاعداي تۇزەلە باستاعان كورىنەدى. ول: «مەن اكىم بولىپ كەلگەندە «كازتسينك» باسشىلىعىمەن بىرگە قالاداعى جاعدايدى سارالادىق. سونان سوڭ عانا كاسىپورىن باسشىلىعى «كازتسينكتەن» شىعاتىن تومەنگى پايىزدى ۋلى گازداردى ۇستايتىن قوندىرعى ورناتتى. وسىدان كەيىن بارىپ, ءبىز ءتاۋلىگىنە جەتى تسيستەرنا قويىلتىلعان كۇكىرت قىشقىلىن جينايتىن بولدىق. ال وسى قوندىرعى قوندىرىلماستان بۇرىن بارلىق ۋلى گاز اۋانى لاستاپ, تابيعاتتى ءبۇلدىرىپ كەلدى», – دەپ ايتادى. بۇل دا بولسا حراپۋنوۆتىڭ ويدان شىعارىلعان وتىرىكتەرىنىڭ ءبىرى ەكەندىگى راستالعان جايت, دەپ جازادى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى.
مىنە, بۇگىندە 63 جاسقا كەلگەن قازاقستاندىق ەكس-شەنەۋنىك 2003-2007 جىلدارى عانا زاڭسىز شەتەل اسىرىپ جىبەرگەن 48 ميلليون دوللار مەن 7,7 ميلليون ەۋرونى قالتاسىنا باسىپ الىپ, اشۋ شاقىرىپ جاتقان كورىنەدى.
الماس بولاتوۆ.
