تسيفرلاندىرۋ ۇدەرىسىندە دە سپۋتنيكتىك تەحنولوگيالاردىڭ ءرولى جوعارى. تسيفرلى دامۋ, قورعانىس جانە اەروعارىش ونەركاسىبى مينيسترلىگى قۇرىلىمىنىڭ وزگەرۋى ەلىمىزدە سپۋتنيكتىك جۇيەلەر مەن بايلانىستاردىڭ دامۋىنا, ەل اۋماعىن تۇگەل دەرلىك تەلەبايلانىستارمەن قامتۋعا ءمۇمكىندىك تۋعىزدى. قازىرگى كەزدە كوسموناۆتيكانىڭ عىلىمي-تەحنيكالىق ءوركەندەۋدەگى العا ءسۇيرەۋشى كۇش ەكەنى انىق.
حالىقارالىق ارالدى قۇتقارۋ قوعامدىق قورىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتسياسى قازىرگى كەزدە «قازاقستان عارىش ساپارى» ۇك اكتسيونەرلىك قوعامىمەن ىنتىماقتاستىق تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويۋعا مۇددەلى. ارال داعدارىسىنىڭ عالامدىق دەڭگەيىنە قاتىستى تاعى ءبىر ماڭىزدى ءىس-شارا بيىل ءساۋىر ايىندا بايقوڭىر قالاسىندا «ارال تەڭىزى جانە عارىش» دوڭگەلەك ۇستەلى اياسىندا جوسپارلانعان. وعان قازاقستان مەن رەسەيدىڭ عارىشكەرلەرى, ساراپشىلار, ديپلوماتيالىق ميسسيالار وكىلدەرى قاتىسادى.
حاقق اتقارۋشى ديرەكتسياسىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ماسەلەلەرى دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى دوسجان نۇرباتىروۆتىڭ ايتۋىنشا, ارال تەڭىزىن قۇتقارۋدا قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ باستاماسىمەن «سىرداريا وزەنىنىڭ ارناسىن رەتتەۋ جانە ارال تەڭىزىنىڭ سولتۇستىك بولىگىن ساقتاپ قالۋ (ساراتس)» جوباسىنىڭ, سونداي-اق كىشى ارالدى قايتا قالپىنا كەلتىرۋ باعىتىنداعى جوبالاردىڭ جۇزەگە اسۋىنىڭ ناتيجەسىندە ايماقتا ەكولوگيالىق, الەۋمەتتىك جاعدايلار جاقساردى. جۇرتشىلىقتىڭ كوشۋ ۇدەرىسى توقتاپ, تىرشىلىك جاندانا باستادى.
بۇگىندە وڭىردە بالىق اۋلاۋ, وڭدەۋ سالاسى جاقسى دامىپ كەلەدى. اتالعان جوبا ناتيجەسىندە ەۋرووداققا جىلىنا 8 مىڭ توننادان استام بالىق ءونىمى ەكسپورتتالادى. حاقق جوسپارىندا زاماناۋي تەحنولوگيالار ەنگىزۋگە بايلانىستى بالىق ونىمدەرىنىڭ ەكسپورتتىق قۋاتىن ەكى ەسەگە ارتتىرۋ كوزدەلىپ وتىر.
ارال تەڭىزىنىڭ قۇرعاپ قالعان ءتۇبىن كوگالداندىرۋ جۇمىستارى 61 مىڭ گەكتاردا جۇرگىزىلگەن. ورمانعا زيانسىز اۋىل شارۋاشىلىعى تۇرلەرىن ءجۇرگىزۋدىڭ جاڭا ءادىس-تاسىلدەرىن تەكسەرۋ ماقساتىندا جالپى اۋماعى 168 مىڭ گەكتار بولاتىن 20 كورسەتىلىمدىك ۋچاسكە قۇرىلعان. ارال ءوڭىرىنىڭ قازاقستاندىق بولىگىندە 220 مىڭنان استام حالىق تۇراتىن 70-تەن استام ەلدى مەكەن سۋمەن قامتاماسىز ەتىلگەن.
سوڭعى كەزدە سولتۇستىك ارال تەڭىزى سۋىنىڭ دەڭگەيى كوتەرىلىپ كەلەدى. حاقق اتقارۋشى ديرەكتسياسى سولتۇستىك ارال تەڭىزىنىڭ كوكارال ءبوگەتىندە بالىق رەسۋرستارىن قورعاۋ, سانىن ارتتىرۋ جانە شىعىنىن بولدىرماۋ ماقساتىندا حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق بويىنشا گەرمان قوعامىمەن (GIZ) بىرلەسىپ ماڭىزدى جوبانى جولعا قويعان. جوباعا سايكەس ءىرى بالىقتار مەن شاباقتاردىڭ بوگەتتىڭ جوعارعى بولىگىنەن تومەنگىسىنە سىرعىپ, اعىپ كەتۋىن بولدىرماۋ ماقساتىندا بوگەتتىڭ الدىڭعى جاعىنا بالىقتى قورعايتىن ارناۋلى قوندىرعى ورناتىلاتىن بولادى. ءناتيجەسىندە بىرنەشە ميلليونداعان بالىقتى ساقتاپ قالاتىن مۇمكىندىك تۋادى.
دەسەك تە, ارال وڭىرىندەگى ەكوجۇيەلەردىڭ بۇزىلۋى ءوڭىر تابيعاتى ءۇشىن ءالى دە وزەكتى. وتكەن جىلدىڭ تامىز ايىندا تۇرىكمەنستان قالاسىندا ءوتكەن حاقق قۇرىلتايشى – مەملەكەت باسشىلارىنىڭ حII سامميتىندە ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرى باسشىلارى ارال تەڭىزى باسسەينىندە سۋ رەسۋرستارى مەن قورشاعان ورتانى قورعاۋ, بىرلەسە باسقارۋ جانە ءتيىمدى پايدالانۋ بويىنشا شەشىمدەرگە مۇددەلى ەكەنىن ماقۇلدادى. سامميت بارىسىندا قازاقستاننىڭ تۇڭعىش پرەزيدەنتى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ حاقق ۇيىمدىق قۇرىلىمىن جانە قۇقىقتىق-كەلىسىمدىك بازاسىن جەتىلدىرۋ قاجەتتىگىنە نازار اۋداردى. وسى ماسەلەلەر بويىنشا ۇلتتىق جانە حالىقارالىق ساراپشىلار جۇمىسى باستالدى.
