وسى ورايدا «قازاقستان ءدىنتانۋشىلارى كونگرەسى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى رەتىندە ازاماتتىق ۇستانىمىمدى ورتاعا سالىپ, جەكە پىكىرىمدى بىلدىرگەندى ءجون كوردىم. ارينە, قازاقستان رەسپۋبليكاسىن سوڭعى 30 جىل بويى باسقارعان ن.نازارباەۆتىڭ ەسىمى قازاق تاريحىنان ويىپ تۇرىپ ورىن الارى داۋسىز. كەيبىر ساراپشىلاردىڭ ءجىتى بايقاعانىنداي, قازاق حاندىعىنىڭ تاريحىندا «قاسىم حاننىڭ قاسقا جولى», «ەسىم حاننىڭ ەسكى جولى» ورتاعاسىرلىق دەربەس كوشپەلى مەملەكەتتىڭ قالىپتاسۋىندا قانداي ماڭىزدى ورىن السا, زاماناۋي ەگەمەن قازاقستاننىڭ تاۋەلسىز دامۋىنداعى ەلباسىنىڭ جۇرگىزگەن ساياساتى «نۇرسۇلتاننىڭ نۇرلى جولى» دەگەن اتپەن ءدال سونداي ءمان-ماعىناعا يە بولۋى ابدەن مۇمكىن.
دىندە, اسىرەسە, يسلام دىنىندە «پاتشانى ءتاڭىرى تاعايىندايدى», «وزدەرىڭ قانداي بولساڭدار, سولاي باسقارىلاسىڭدار» دەگەن سارىنداعى تامسىلدەر بار. وتارشىلدىق پەن ءتوتاليتاريزمنىڭ شىرماۋىنان بوساپ شىققان قازاق حالقىنىڭ ماڭدايىنا بۇيىرعانى ن.نازارباەۆ بولدى جانە شيرەك عاسىردان استام بيلىك ەتۋ بارىسىندا ول الەم مويىنداعان الدىڭعى قاتارلى كانىگى ساياساتكەردىڭ بىرىنە اينالدى. ول – ءبىتىم-بولمىسى كەسەك, ماڭدايى جازىق, جان-جاقتى ءبىلىمدى ءارى ونەرلى, ءومىر مەن ەڭبەكتىڭ تەزىنەن شىڭدالىپ وتكەن تاجىريبەلى, الىس-جاقىندى بولجاي بىلەتىن ۇشقىر ويلى, تەز شەشىم قابىلداي بىلەتىن ءارى قيىننان قيىستىرىپ جول تاۋىپ كەتەتىن تاپقىر, پاتشاعا ءتان كەڭ پەيىلى مەن كوڭىلى بار, ءوزىن ءوزى ۇستاۋ ادەبى مەن بىرنەشە تىلدە مۇدىرمەيتىن, سويلەۋ مادەنيەتى جوعارى, ءبىر سوزبەن ايتقاندا, قازاق حالقىنىڭ بەتكە ۇستارىنا لايىقتى, «اتىنا زاتى ساي» تۇلعا.
ن.نازارباەۆتىڭ جۇرگىزگەن ىشكى جانە سىرتقى سارابدال ساياساتى مەملەكەت پەن ءدىن اراسىنداعى جانە ارقيلى كونفەسسيالار اراسىنداعى قارىم-قاتىناسقا دا قاتىستى. تاريحي تاعدىرلارعا ساي ۇلتتىق, مادەني جانە ءدىني ارتەكتىلىك ورىن العان ءبىزدىڭ ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان تۇستا ونىڭ دەربەس دامۋ بولاشاعىنا كۇمانداناتىن پىكىر مەن پيعىل باسىم بولدى. الايدا, كونفەسسياارالىق كەلىسىم مەن تولەرانتتى سانا قالىپتاستىرۋ نەگىزىندە ءبىزدىڭ ەلىمىزدە دىنارالىق قاقتىعىس ورىن العان جوق. ادەتتە ءبىر-بىرىنە قىرىن قارايتىن ءارتۇرلى ءدىن وكىلدەرى ءبىر ۇستەل باسىنا وتىرعىزىلىپ, سۇحبات جۇرگىزىلىپ, ءار ءۇش جىل سايىن استانا قالاسىندا الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزى ۇيىمداستىرىلدى. مۇنىڭ ءوزىن الەمدە ۇقساسى جوق, تەڭدەسسىز شارا دەپ قاراستىرۋعا بولادى. مەملەكەت پەن ءدىني ۇيىمداردىڭ ۇيلەسىمدى بايلانىسىنا نەگىزدەلگەن زايىرلى ەلدىڭ قازاقستاندىق ۇلگىسى جاسالدى جانە ول ءدىننىڭ قوعامداعى ورنىنىڭ قۇبىلۋىنا قاراي ۇنەمى جەتىلدىرىلۋ ۇستىندە.
مىنە, سان-سالالى ساياساتتىڭ وسى ءبىر قىرىنىڭ وزىندە ەلباسىنىڭ سىڭىرگەن ەڭبەگى مويىنداۋ مەن ماداقتاۋعا تۇرارلىق. قازىرگى اسىرە دىنشىلدىكتىڭ ءوز اۋماعىنان شىعىپ, قوعامدىق جانە مەملەكەتتىك ىستەرگە ارالاسۋ قاۋپى بايقالعان تۇستا, ن.نازارباەۆتىڭ ءدىن سالاسىنا قاتىستى جۇرگىزگەن ساليقالى ساياساتى لايىقتى باعالانىپ, بۇل ىستەگى مەملەكەتشىلدىك رۋح پەن ءداستۇر ساباقتاستىعى ساقتالۋى ءتيىس دەگەن ويدامىز.
باقىتجان ساتەرشينوۆ,
قازاقستان ءدىنتانۋشىلارى كونگرەسىنىڭ توراعاسى, فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور
الماتى
