كۇننىڭ ءبىرىنشى جارتىسىندا وڭداسىن ورازالين ويىل اۋدانىنىڭ بەستاماق اۋىلىندا بولىپ, الپىس ورىندىق مەكتەپتىڭ تۇرعىزىلۋ بارىسىمەن تانىستى. جوبانىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى 2017 جىلدىڭ قازان ايىندا باستالعان, بىراق ءالى پايدالانۋعا بەرىلگەن جوق. قۇرىلىستى اياقتاۋعا 160 ملن تەڭگە قاجەت. جۇمىستى تەزىرەك اياقتاۋدى تالاپ ەتكەن وبلىس اكىمى قارجىلاندىرۋ وسى جىلى تولىق كولەمدە جۇزەگە اسىرىلاتىنىنا سەندىردى.
اۋدان ورتالىعى – ويىل اۋىلىندا ءوڭىر باسشىسى ورتالىق اۋداندىق اۋرۋحانانىڭ عيماراتىندا بولدى. ماتەريالدىق-تەحنيكالىق جاراقتانۋىن قاراپ شىققان وڭداسىن ورازالين تسيفرلاندىرۋ ەلەمەنتتەرىنىڭ ەنگىزىلۋىنە, اتاپ ايتقاندا ەمدەلۋشىلەرگە قىزمەتتى ەلەكتروندى تۇردە ۇسىنۋ دەڭگەيىنە قىزىعۋشىلىق تانىتتى. سونداي-اق, وبلىس اكىمى توتەنشە جاعدايلار جانە №14 ءورت ءسوندىرۋ بولىمىندە بولدى.
ءوڭىر باسشىسى عاسىرلىق تاريحى بار مۋزىكالىق مەكتەپكە دە باردى.
وبلىس اكىمى تاريحي قۇندىلىعى بار قۇرىلىستى ساقتاۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. اتاپ ايتقاندا, مۋزىكالىق مەكتەپتىڭ عيماراتى قالپىنا كەلتىرىلۋى ءتيىس. وڭداسىن ورازالين عيمارات قالپىنا كەلتىرىلگەن سوڭ اۋداننىڭ تاريحي-مادەني ورنى بولىپ ءبىراز ۋاقىت قىزمەت اتقاراتىنىنا سەنىمدى.
سونىمەن قاتار, ءوڭىر باسشىسى ۆەتەرينارلىق ستانسا جۇمىسىمەن تانىسىپ, تانىسۋ سوڭىندا اۋدانداعى ۆەتەرينارلىق قىزمەتتى دامىتۋ, مال دارىگەرلىك ستانساعا جاڭا عيمارات بەرۋ بويىنشا بىرقاتار تاپسىرمالار بەردى, ويتكەنى قازىرگى عيمارات اپاتتىق جاعدايدا.
«سىزدەردە تسيفرلاندىرۋ, ەلەكتروندى ەسەپ جۇرگىزۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلمەيدى. سىزدەردىڭ حالىققا قىزمەت كورسەتۋىڭىز ۋاقىت تالابىنا ساي ەمەس. بۇل حالىقتىڭ نارازىلىعىن تۋدىرادى. مەملەكەتتىك قىزمەتتەردىڭ بارلىق ءتۇرى ەلەكتروندى فورماتقا كوشۋ كەرەك. بۇل سۇراققا ەرەكشە نازار اۋدارعان ءجون. بۇل ەلباسى تالابى ەكەنىن بىلەسىزدەر», - دەپ اتاپ ءوتتى وڭداسىن ورازالين.
حالىقپەن كەزدەسۋ اۋداندىق مادەنيەت ۇيىندە ءوتتى. اۋدان اكىمى داستان ساعىروۆ 2018 جىل ىشىندەگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ مەن 2019 جىلعا ارنالعان جوسپارلاپر تۋرالى ەسەپ بەردى.
ەسەپتىڭ قورىتىندىسى بويىنشا وبلىس باسشىسى اۋدان بيلىكتەرىنە جۇمىستى قاي باعىتتا كۇشەيتۋ قاجەتتىگىن كورسەتتى.
«تالداۋعا سايكەس, جەكە ينۆەستيتسيا تارتۋ, ونەركاسىپتىك كاسىپورىنداردى ەنگىزۋ جۇمىستارى وتە ءالسىز, بىلتىر جول بويىندا قىزمەت كورسەتۋ جوبالارىنىڭ بىردە ءبىرى جۇزەگە اسىرىلماعان, وسى جىلعا دا ونداي جوسپارلارىڭىز جوق. بيزنەستى, اۋىل شارۋاشىلىعىن دامىتۋدىڭ مەملەكەتتىك قولداۋ قۇرالدارى دا قولدانىلمايدى. وتكەن جىلى اۋداننىڭ بىردە ءبىر جوباسى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى» باعدارلاماسىنا قاتىسپاعان. اۋىل شارۋاشىلىعى كووپەراتيۆتەرى بويىنشا دا ىلگەرىلەۋ جوق. وسى باعىتتاعى جۇمىستاردىڭ بارلىعىن كۇشەيتۋ قاجەت. شارۋاشىلىقتاردى نىعايتۋعا جۇمىستانىڭىزدار, اۋىل تۇرعىندارىنا 2-3 باس ەمەس, كەمىندە 12-15 باس ءىرى قارا مال ساتىپ الۋ ءۇشىن نەسيە الۋعا كومەكتەسىڭىزدەر. سوندا عانا ولار تابىس تاۋىپ, اۋىلداستارىن جۇمىسپەن قامتي الادى»,- دەدى وڭداسىن ورازالين.
ول سونداي-اق, ەلدى مەكەندەردەگى ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ جاعىن جانداندىرۋدى, جاڭا فورماتتاعى اتاۋلى الەۋمەتتىك كومەكتىڭ راسىمەندە مۇقتاج وتباسىلارعا تاعايىندالۋىن قامتاماسىز ەتۋدى جانە ت.ب. تاپسىردى.
ء«سىزدىڭ اۋدانداعى ورتاشا ەڭبەكاقى 76-80 مىڭ تەڭگە, بۇل رەسپۋبليكا بويىنشا ورتاشا ەڭبەكاقىدان ەكى ەسە از. ازاماتتاردىڭ تابىسىن كوتەرۋ – ەلباسى تاپسىرماسى. بۇل جەردە اۋدان بيلىكتەرى دە كۇشەيۋلەرى كەرەك»,- دەپ اتاپ ءوتتى وبلىس اكىمى.
كەزدەسۋ كەزىندە اۋدان تۇرعىندارى وبلىس اكىمىنە تولعاندىرعان سۇراقتارىن قويدى. كوبىنەسە, ەلدى مەكەندەردى گازداندىرۋ, جول قۇرىلىسى, ورتالىقتاندىرىلعان اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋدى سۇرادى .
«بۇل وكىنىشكە قاراي, ءبىر كۇندە شەشىلەتىن پروبلەمالار ەمەس. بىراق, سىزدەردىڭ بارلىق سۇراقتارىڭىز قارالىپ, بىرتىندەپ شەشىلەتىن بولادى. ويتكەنى, اۋىلداردىڭ ينفراقۇرىلىمدىق دامۋى, تسيفرلاندىرۋ, تۇرعىنداردىڭ تۇرمىس دەڭگەيىن كوتەرۋ – ەلباسىنىڭ نەگىزگى تاپسىرمالارىنىڭ ءبىرى»,- دەپ سەندىردى وبلىس اكىمى.
اقساقالداردىڭ ءبىرى جايىلىمدىق جەرلەردىڭ جوقتىعىنا شاعىمداندى. وڭداسىن ورازالين اۋدان اكىمىنە اتالمىش ماسەلەنى ەگجەي-تەگجەيلىانىقتاۋعاجانە وعان بارلىق دەرەكتەمەلەر تۋرالى تولىق حابارلاۋعا تاپسىرما بەردى.
كەزدەسۋ سوڭىندا وبلىس اكىمى سونداي-اق, تارى ءوسىرۋدى جانداندىرىپ, تارىنى ويىل اۋدانىنىڭ ناعىز برەندىنە اينالدىرۋعا تاپسىرما بەردى.
كەيىن وڭداسىن ورازالين ازاماتتاردى جەكە سۇراقتارىمەن قابىلدادى.
ساپار كەزىندە وبلىس اكىمىنە ۇيلەرى ورتەنگە ەكى وتباسى جايىندا بەلگىلى بولدى. وبلىس باسشىسى وقيعا ورنىن قاراپ شىعىپ, جاپا شەككەندەرمەن اڭگىمەلەستى.
ءورتتىڭ سالدارىنان ەرجان ەڭسەگەنوۆتىڭ جانۇياسى باسپاناسىز قالدى. ەر ادامنىڭ ءۇيى جارتىلاي زارداپ شەككەن, قازىر ءۇي تۇرۋعا جارامسىز, بىراق قالپىنا كەلتىرۋگە بولادى. ءوزى مۇگەەك ءارى قاراجاتى جەتپەيتىندىكتەن ەرجاننىڭ ءۇيدى قالپىنا كەلتىرۋگە قاۋقارى جوق. وڭداسىن ورازالين ءۇيدى قاراپ شىعىپ, اۋدان اكىمىنە قۇرىلىس ماتەريالدارى مەن جۇمىس كۇشى جاعىنان كومەك بەرۋدى تاپسىردى. ءۇيدى وسى جازدا تولىقتاي جوندەيدى دەپ كۇتىلىپ وتىر. وسىعان دەيىن اكىمدىك ەڭسەگەنوۆكە ءۇي جالداپ بەرگەن.
ەرلى-زايىپتى قاجەنوۆتاردىڭ التى بالاسىنا جان-جاقتى كومەك كورسەتىلەتىن بولادى. بۇل وتباسى دا ۇيلەرىنەن ءورت كەزىندە ايرىلعان.
كۇننىڭ ەكىنشى جارتىسىندا ءوڭىر باسشىسى قوبدا اۋدانىنا باردى.
تۇستەن كەيىن وبلىس اكىمى وڭداسىن ورازالين قوبدا اۋدانىنىڭ ەگىندىبۇلاق اۋىلىندا ورنالاسقان مەكتەپ جانىنداعى ينتەرناتتى ارالادى. قازىرگى ۋاقىتتا ينتەرناتتا 25 تاربيەلەنۋشى بار. دەمالىس بولمەسى, وقۋ زالى, جۋىنۋ بولمەلەرى, مەديتسينالىق كابينەتى جۇمىس جاسايدى.
وسى تۇستا وبلىس اكىمى و.ورازالين اۋدان باسشىلىعىنا ينتەرناتتاعى ءبىلىم ساپاسىن كوتەرىپ, وقۋ ءۇردىسىن زاماناۋي تالاپتارعا سايكەستەندىرۋدى تاپسىردى. اسىرەسە, بالالاردىڭ وقۋ ۇلگەرىمىنە ەتەنە كوڭىل ءبولۋ كەرەك دەدى.
سودان كەيىن ايماق باسشىسى مەكتەپ ينتەرنات تۇبىندەگى مادەنيەت ۇيىندە بولدى. ونەر وشاعىنىڭ جۇمىسىمەن تانىسىپ, الداعى جوسپارلارىنان حاباردار بولدى. عيمارات ىشىندەگى كىتاپحاناعا كىرىپ اۋىل حاقىنىڭ قانداي كىتاپتارعا قىزىعۋشىلىعى ارتقانىن ءبىلدى.
«350 وقىرمانى بار كىتاپحانادا عالامتور جوقتىعىنا الاڭدايمىن» - دەدى ءوڭىر باسشىسى. ويتكەنى كومپيۋتەرلەر تۇرعانىمەن, ينتەرنەت جەلىسىنە قوسىلماعان بولىپ شىقتى. وبلىس اكىمى اۋدان باسشىسىنا زامان اعىمىنان قالماي, ىلگەرى دامىعان قوعامدا, سونىڭ ىشىندە ءبىلىم نارىمەن سۋسىندايتىن كىتاپحانادا مىندەتتى تۇردە ءوز ينتەرنەت جەلىسى بولۋ كەرەك دەپ قاتاڭ ەسكەرتۋ جاسادى. سونداي-اق, تسيفرلى قازاقستان باعدارلاماسى ەلىمىزدە ۇدەرە دامىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى.
اۋدان تۇرعىندارىمەن كەزدەسۋ بارىسىندا وبلىس اكىمى شارۋا قوجالىقتارىنىڭ باسشىلارىنا بىرقاتار تاپسىرمالار بەردى.
«جاڭا تەحنولوگيانى پايدالانىپ ەگىستىك كولەمىن كوبەيتۋ كەرەك. ەگىننەن تىس مالدىڭ باسىن دا ارتتىرعان ءجون. جەرگىلىكتى اۋىلدىڭ ادامدارىن جۇمىسقا تارتىپ, كاسىپتىڭ كوزىن ۇيرەتۋ قاجەت» - دەپ اتاپ ءوتتى ءوڭىر باسشىسى.
اۋدان اكىمى مەيرامبەك شەرماعانبەت وبلىس باسشىسىنا اۋداننىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جاعدايى تۋرالى كەڭىنەن اقپارات بەرىپ ءوتتى.
«ادامنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنا تىكەلەي اسەر ەتەتىن جۇمىستار كوپ. جاستارىمىزدى وركەنيەتكە تارتۋىمىز كەرەك» - دەدى وبلىس اكىمى جينالعاندارعا.
«اقتوبە وبلىسى - رەسپۋبليكادا جالپى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەرى جاقسى ءوڭىر. دەگەنمەن جان باسىنا شاققاندا جاعداي ونشا ءماز ەمەس. رەسپۋبليكالىق ورتاشا جالاقىدان اۋدانداعى جۇمىس جاساپ جۇرگەن ادامنىڭ ەڭبەكاقىسى ەكى ەسە تومەن. سوندىقتان اۋدان اكىمىنە وسى سالادا تىنباي ەڭبەك ەتۋ كەرەك. حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىن كوتەرۋ قاجەت. اسىرەسە, اۋدانعا قاراستى اۋىلداردا جول, گاز جاعدايى وتكىر بولىپ تۇر. ەڭ باستى ماسەلەلەر دە - وسىلار. وسىنداي پروبلەمالار بار. اۋرۋىن جاسىرعان ولەدى دەگەن قازاق. ونى جاسىرماي ايتۋ كەرەك جانە وسى سالادا ەڭبەكتەنۋ قاجەت. ءبىز كەلەشەكتە وسىنى قالاي جاقسارتامىز دەپ جوسپار قۇرىپ, جۇمىستانۋىمىز ءتيىس. ەلباسىنىڭ الدىمىزعا قويعان ناقتى تالابى بار. وڭىرگە ينۆەستيتسيا تارتۋ, جۇمىس ورىندارىن كوبەيتۋ كۇن تارتىبىندەگى نەگىزگى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى» - دەدى ايماق باسشىسى ءوز سوزىندە.
«اۋدانداعى ءىرى قارا مال باسى تۇرعىندارعا شاققاندا 2-3 تەن عانا كەلەدى. سوندىقتان مال وسىرەم دەۋشىلەرگە قولداۋ كورسەتۋ كەرەك. سوندا عانا ولار جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنىپ, ءونىم كولەمى مەن تابىسى ارتادى. ەكىنشىدەن اۋىلداستارىن جۇمىسپەن قامتيدى. قاي جەرگە بارساڭ دا مالشى كەرەك. سوڭعى كەزدەردە وسى ماماندىقتىڭ تاپشىلىعى قاتتى سەزىلەدى. بۇل پروبلەمانى دا مەن جاقسى بىلەمىن. دەي تۇرعانمەن وسى ءبىر ەسكى ماماندىقتىڭ بەدەلىن ارتتىرىپ, ولاردىڭ جاعدايىن جاساۋ كەرەك» - دەدى ايماق باسشىسى اۋدان حالقىمەن كەزدەسۋ بارىسىندا.
بۇدان كەيىن ءوڭىر باسشىسى اۋدان تۇرعىندارىنىڭ ساۋالدارىنا جاۋاپ بەرىپ, جيىننان سوڭ قوبدالىقتاردى جەكە سۇراقتارى بويىنشا قابىلدادى.
بۇدان سوڭ, اۋدانداعى جاڭادان سالىنعان مەكتەپ پەن كوپقۇرىلىمدى سپورتتىق كەشىننىڭ جۇمىسىمەن تانىسىپ, وڭ باعاسىن بەردى. سونداي اق, جيىن سوڭىندا اۋدان اكىمىنە وڭىردەگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ماسەلەلەردى وڭتايلى شەشۋگە باعىتتالعان ناقتى تاپسىرامالاردى جۇكتەدى.
