ءۇش ايدىڭ ىشىندە ونىمەن بىرنەشە رەت اۋىر جاعدايداعى ناۋقاستار الىس اۋدانداردان وبلىستىق اۋرۋحاناعا جەتكىزىلدى. مىسالى, تاياۋدا عانا دەنيسوۆ اۋداندىق اۋرۋحاناسىندا جاتقان ناۋقاستى تىكۇشاقپەن كوزدى اشىپ-جۇمعانشا وبلىستىق اۋرۋحاناعا اكەلىپ, ەمىن جالعاستىردى. وسىعان دەيىن بۇيرەك جەتىمسىزدىگى سالدارىنان ولىممەن ارپالىسقان ناۋقاستىڭ كوزىندە جارىق دۇنيەگە دەگەن ءۇمىت وتى جىلتىرادى. دارىگەر-رەانيماتولوگ يرينا شاپكو 30 جىلدان استام ۋاقىتتان بەرى بۇل سالانىڭ قىزمەتىن بەس ساۋساقتاي بىلەدى.
– تىكۇشاق – ساناۆياتسيا قىزمەتى ءۇشىن وتە قولايلى كولىك. مەن وتىز جىلدان بەرى ۇشاقپەن دە, تىكۇشاقپەن دە ۇشىپ ءجۇرمىن. ءبىز ناۋقاسقا تەزىرەك جەتۋىمىز كەرەك, ەرتە جەتكەن سايىن ونىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالۋعا دا ءۇمىت كوپ. مۇندايدا تىكۇشاق تەز ۇشادى ءارى ۇشاق سەكىلدى قونۋ الاڭىن ىزدەپ جاتپايدى, اۋرۋحانانىڭ اۋلاسىنا قونا سالادى. ال جاڭادان پايدالانا باستاعان «ەس-145» تىكۇشاعىنىڭ ءىشى مەديتسينانىڭ, ساناۆياتسيانىڭ تالاپتارىنا سايكەس جابدىقتالعان. وتە قولايلى, ىشىندە ناۋقاس جاتاتىن ورىن, 2 ساعاتقا جەتەتىن وتتەگى باللونى, جاساندى دەمالدىرۋ قۇرالى بار. سونىمەن قاتار ۇشاققا قاراعاندا, بۇل تىكۇشاقتىڭ ءىشى جىلى. مەن اۋداندارعا ءۇش رەت ۇشىپ شىقتىم, بارلىعىندا اۋا رايىنىڭ قۇبىلمالىعىنا, جەلدىڭ كۇشتىلىگىنە قاراماستان ناۋقاستى ءساتتى الىپ كەلدىك, – دەيدى يرينا شاپكو.
جىلدىڭ قاي مەزگىلىندە دە ناۋقاستاردى شالعاي اۋداندار مەن قالالاردان وبلىس ورتالىعىنا جەتكىزۋ قيىن ماسەلە. ەكى ارانىڭ شالعايلىعى مەن جولدىڭ ناشارلىعى قانداي قولايلى ماشينا بولعانىمەن, اۋىر حالدەگى ادامدى الىپ جۇرۋگە مۇمكىندىك بەرمەيدى. مۇندايدا بار ءۇمىت سانيتارلىق اۆياتسياعا ارتىلادى. وتكەن جىلى وبلىستا شالعاي اۋداندارداعى ناۋقاستارعا بارۋ ءۇشىن 52 رەت اۋە كەمەلەرى پايدالانىلىپتى, بىراق سونىڭ 18-ىندە عانا تىكۇشاق ۇشقان.
«ەس-145» تىكۇشاقتىڭ كوپ ماقساتتى مودەلى بولعاندىقتان, ەلىمىزدە ونى ءۇش باعىتتا پايدالانادى. تابيعات اپاتتارىنان, باسقا دا وقيعالاردان توتەنشە جاعدايلار قالىپتاسقان كەزدە ادامداردى قۇتقارۋ ءۇشىن تىكۇشاقتىڭ ەپتىلىگى سىننان وتكەن. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا الىس ەلدى مەكەندەردەن ناۋقاستاردى ورتالىق اۋرۋحانالارعا جەتكىزۋ ءۇشىن ساناۆياتسيا پايدالانىپ وتىر. ۇشىنشىدەن, جەرگىلىكتى اكىمدىكتەر ارنايى سۇرانىس بەرىپ, ماماندار ەگىننىڭ كوگىن قاراعاندا, كوكتەمگى سۋ تاسقىنى كەزىندە قاردىڭ قالىڭدىعىن باقىلاعاندا, تاعى باسقا قاجەتتىلىك كەزىندە تىكۇشاققا مىنەدى.
– دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى ءۇشىن تىكۇشاقتىڭ ىڭعايلىلىعى بىردەن بىلىنەدى. ۇشاق ارنايى قونۋ الاڭى بولماسا اۋداندارعا بارا المايدى. ال تىكۇشاق اۋرۋحانا اۋلاسىنا دا قونا بەرەدى. ەندى الداعى ۋاقىتتا بارلىق اۋداندار مەن قالالاردى ارالاپ, اۋرۋحانالاردىڭ ءدال الدىنان تىكۇشاق قوناتىن الاڭدار سالۋدى تالاپ ەتەتىن بولامىز. وعان ۇزىندىعى 25 مەتر, ەنى 15 مەتر الاڭقاي بولسا جەتىپ جاتىر, تەك اينالاسىنداعى اعاشتاردى قىرقىپ, كەدەرگى بولمايتىنداي ەتسە جارايدى, – دەيدى «قازاۋەقۇتقارۋ» كومپانياسىنىڭ وكىلى ازامات مولداعاليەۆ.
وبلىستا ساناۆياتسيانىڭ تىكۇشاقتى پايدالانۋىنا كەسە كولدەنە تۇراتىن پروبلەمالىق ماسەلە دە جوق ەمەس. «ەس-145» الەمدەگى ەڭ قاۋىپسىز تىكۇشاق سانالعانىمەن, ونىڭ جانار-جاعار ماي باگىنىڭ كولەمى از. قوستانايدان سوناۋ تورعايعا بارىپ كەلگەنشە وعان تاعى دا ماي قۇيۋعا تۋرا كەلەدى. ال وبلىس وڭىرىندە قوستاناي مەن ارقالىقتان باسقا جەردە تىكۇشاققا ماي قۇياتىن نۇكتەلەر جوق. تورعايداعى باياعى اۋەجايدىڭ ورنى دا قالعان جوق.
– الداعى ۋاقىتتا وبلىس وڭىرىندە بىرنەشە ماي قۇيۋ نۇكتەلەرىن جاساۋدى قولعا الماي بولمايدى. ول ءۇشىن جانار-جاعار ماي تسيستەرنامەن اپارىپ قويىلا ما, قاي اۋدانداردا بولۋى ءتيىس دەگەن ماسەلەلەر شەشىمىن تابادى دەپ ويلايمىن, – دەيدى ازامات رامازان ۇلى.
ەڭ باستى قۇندىلىق – ادام ءومىرى. سوندىقتان اجالمەن ارپالىساتىن ساناۆياتسيا جۇمىسىنىڭ ءساتتى, ناتيجەلى بولۋىنا قىزمەت ەتەتىن تىكۇشاقتىڭ كەدەرگىسىز ۇشۋى الداعى ۋاقىتتا جولعا قويىلاتىن بولادى.
ءنازيرا جارىمبەت,
«Egemen Qazaqstan»
قوستاناي
