دۇبىرگە تولى دۇنيە
جۇما, 16 قاراشا 2012 7:21
وركەنيەتكە قارسى ءدىننىڭ قادىرى كەتەدى
تاعى دا وركەنيەتكە قارسى تاعىلىق ءبىر ارەكەت باستالعانداي – مىسىرلىق سالافيتتەردىڭ ءبىر كوسەمى شەيح مۋرگان سالەم ءال-گوحاري ەگيپەتتىڭ بەينەسىنە اينالعان اتاقتى گيزاداعى پيراميدالار مەن سفينكستى جويۋعا شاقىردى.
ارينە, ولار سونداي ۇندەۋ تاستادى ەكەن دەپ, الەمدىك عاجايىپتاردىڭ باسىندا تۇرعان ۇلى ەسكەرتكىشتەرگە قاۋىپ ءتوندى دەۋگە دە بولماس, بۇعان ەگيپەت ۇكىمەتى جول بەرە قويماس دەيسىڭ. سويتسە دە, بۇلاردان ءبارىن كۇتۋگە بولعانداي. وعان مىسال دا بار. وسىدان ءبىراز جىل بۇرىن اۋعانستانداعى «تاليبان» تاعىلارى باميانداعى الەمدەگى بىرەگەي تاۋدى قاشاپ جاسالعان بۋددا ستاتۋياسىن جارىپ جىبەرگەنى بەلگىلى.
جۇما, 16 قاراشا 2012 7:21
وركەنيەتكە قارسى ءدىننىڭ قادىرى كەتەدى
تاعى دا وركەنيەتكە قارسى تاعىلىق ءبىر ارەكەت باستالعانداي – مىسىرلىق سالافيتتەردىڭ ءبىر كوسەمى شەيح مۋرگان سالەم ءال-گوحاري ەگيپەتتىڭ بەينەسىنە اينالعان اتاقتى گيزاداعى پيراميدالار مەن سفينكستى جويۋعا شاقىردى.
ارينە, ولار سونداي ۇندەۋ تاستادى ەكەن دەپ, الەمدىك عاجايىپتاردىڭ باسىندا تۇرعان ۇلى ەسكەرتكىشتەرگە قاۋىپ ءتوندى دەۋگە دە بولماس, بۇعان ەگيپەت ۇكىمەتى جول بەرە قويماس دەيسىڭ. سويتسە دە, بۇلاردان ءبارىن كۇتۋگە بولعانداي. وعان مىسال دا بار. وسىدان ءبىراز جىل بۇرىن اۋعانستانداعى «تاليبان» تاعىلارى باميانداعى الەمدەگى بىرەگەي تاۋدى قاشاپ جاسالعان بۋددا ستاتۋياسىن جارىپ جىبەرگەنى بەلگىلى. سول تاعىلىق ارەكەتتە بۇگىنگى تاعىلىقتىڭ باستاماشىسى ءال-گوحاري دە قاتىسقانى انىقتالىپ وتىر.
سالافيتتەر كوسەمىنىڭ پايىمداۋىنشا, حالىق قادىرلەپ, باسىنا باراتىن ەسكەرتكىشتەردىڭ بارلىعى پۇتقا تابىنۋشىلىق كورىنىسى ەكەن. ءال-گوحاري بىلاي دەيدى: «اللا مۇحاممەد پايعامبارعا مۇنداي پۇتتاردى جويۋدى بۇيىرعان. جاراتۋشىعا قۇلشىلىق ەتۋ ورنىنا جۇرت باراتىن بۇكىل ەگيپەتتەگى قاپتاعان ەسكەرتكىشتەردى ءبىز جويۋىمىز كەرەك». راديكالدى ءيسلاميستىڭ بۇل تۇجىرىمىنىڭ بۇرىستىعىن دالەلدەپ جاتۋدىڭ ءوزى ارتىق ەكەنى داۋسىز. الەمدىك وركەنيەتكە, ونىڭ ۇلى ەسكەرتكىشتەرىنە مۇحاممەد پايعامبارىمىزدى قارسى قويعىسى كەلەتىندەردىڭ ارەكەتىن كۇپىرلىك دەسەك ءجون بولار.
جالپى, يسلام الەمىندە اسىرە راديكالدى يسلاميستەردىڭ ارەكەتتەرى ايىپتالادى. ءسوز بولىپ وتىرعان سالافيتتەر كوسەمى شەيح مۋرگان سالەم ءال-گوحاريدى دە ەگيپەتتىڭ بۇرىنعى باسشىلىعى ومىرلىك تۇرمەدە وتىرۋ جازاسىنا كەسكەن بولاتىن. كەشەگى رەۆوليۋتسيا دۇرمەگىنىڭ ارقاسىندا اتىشۋلى راديكال دا بوستاندىققا شىعىپ, ەندى قارا نيەتتەرىن جۇزەگە اسىرۋعا كىرىسىپ وتىر.
بۇعان دەيىن دە سالافيتتەر مىسىرداعى بارلىق ەجەلگى ەگيپەتتىك تاريح ەسكەرتكىشتەرىن قۇرتۋ تۋرالى تالاي رەت ماسەلە كوتەرگەن. ارينە, ەگيپەتتىڭ بۇرىنعى ۇكىمەتى مۇنداي تاعىلىق شاقىرۋعا قۇلاق اسپاعانى ءوز الدىنا, ولاردى قۋدالاۋعا دا العان. ول دا زاڭدى ەدى. سول ەسكەرتكىشتەر ەلدىڭ الەمدىك وركەنيەتتىڭ باسىندا تۇرعانىنا كۋا بولۋمەن قاتار, جەر جۇزىنەن تۋريستەردى شاقىرىپ, ەلدىڭ بۇگىنگى ۇرپاعىنا دا ەكونوميكالىق پايداسىن تيگىزىپ كەلدى. ەلدىڭ قازىرگى ۇكىمەتى دە سالافيتتەردىڭ جولىن كەسەر دەپ ۇمىتتەنۋىمىز سودان.
وزدەرىندەگى ءدىني راديكالدىق ەلەمەنتتەرمەن كۇرەستى ەگيپەت ۇكىمەتى ويلاستىرا جاتار, بىراق بۇل باسقالارعا دا وي سالۋعا ءتيىس-اۋ دەيسىڭ. سالافيتتەردىڭ ىزدەرى بارلىق جەردەن دە اڭعارىلىپ قالادى. زيراتتارعا ءتيىسۋ فاكتىلەرى بىزدە دە كەزدەسىپ جاتادى. ال ەلىمىزدىڭ تاريحىمەن, ادەت-عۇرپىمەن جالعاسىپ كەلە جاتقان اۋليە-امبيەلەرگە قۇرمەت كورسەتۋ ءداستۇرىمىزدى اشىق ايىپتايتىندار دا تابىلىپ وتىر. وزدەرىنشە قۇرمەت تەك ءبىر اللاعا دەگەندى العا توسىپ, ەلدىڭ ءداستۇرىن اياق-استى ەتكىسى كەلەدى. ال ومىرىنە يماندى ارقاۋ ەتكەن اۋليە-تاقۋالارعا قۇرمەت ناعىز يماندى ءىس ەكەنىن ەستىرتە ايتا الماي, كىبىرتىكتەيتىنىمىز دە بار. سوندا سول سالافيتتەر باتىلدانا تۇسەدى. ال ولاردى ايىپتاۋدىڭ دا, قۇرىقتاۋدىڭ دا كەزى الدەقاشان كەلگەن.
راديكالدى يسلاميستەرمەن كۇرەس – يسلام ءدىنىمىزدىڭ تازالىعى ءۇشىن كۇرەس. ناعىز يماندى ءدىن ەشقاشاندا وركەنيەتكە قارسى بولماعان.
قۇراما شتاتتارعا كىرگىسى كەلەتىندەر كوپ
پۋەرتو-ريكو ارالدىق مەملەكەتىندە وتكەن رەفەرەندۋمدا حالىقتىڭ باسىم كوپشىلىگى ەلدىڭ امەريكا قۇراما شتاتتارى مەملەكەتىنىڭ قۇرامىنا كىرۋىن جاقتاپ داۋىس بەردى.
كىرۋدى قالايدى ەكەنسىڭ, كەلە عوي دەپ وتىرعان اقش جوق. بۇل ارالدىق مەملەكەتتىڭ وزىنە باسشىلىق-قامقورلىق جاساپ وتىرعان الىپ دەرجاۆانىڭ قۇرامىنا 51-ءشى شتات بولىپ قوسىلۋدى ءسوز ەتكەنىنە دە ءبىراز بولعان. بۇعان دەيىن دە بۇل جونىندە ءتورت رەت رەفەرەندۋم ءوتىپتى. ال مەملەكەتكە باسقا ەلدى, اۋماقتى قابىلداۋ ماسەلەسىن اقش سەناتى عانا شەشەدى.
ەندى پۋەرتو-ريكونىڭ وزىنە كەلەيىك. انىقتامالىقتارعا قاراساق, «پۋەرتو-ريكو ىنتىماقتاستىعى اقش-تىڭ اكىمشىلىك-اۋماقتىق بىرلىگى قۇقىنداعى ءوزىن ءوزى باسقاراتىن اۋماق» بولىپ تابىلادى. اقش-پەن بايلانىستىلىعى – ازاماتتىعى, ۆاليۋتاسى, قورعانىسى ورتاق. مەملەكەت باسشىسى – اقش پرەزيدەنتى. جوعارعى زاڭ بيلىگى – اقش كونگرەسىنە تيەسىلى.
سوندا اقش-تىڭ قۇرامىنا كىرمەگەندە, نەسى قالدى دەۋگە دە بولار. بىراق ىشكى ءتارتىبى بولەك. وزدەرىنىڭ كونستيتۋتسياسى بار. ىشكى باسقارۋ پۋەرتو-ريكونىڭ زاڭدىق جينالىسىنىڭ بيلىگىندە. ۇكىمەت باسشىسى – گۋبەرناتور. مينيسترلەر كابينەتىن سول زاڭدىق جينالىستىڭ كەلىسىمىمەن گۋبەرناتور تاعايىندايدى. ىشكى بيۋدجەتىن وزدەرى بەلگىلەپ, ەكونوميكاسىن دا وزدەرى باسقارادى. اقش-قا جالتاقتامايدى, تىكەلەي ونىڭ ەكونوميكالىق قامقورلىعىندا ەمەس. اقش پرەزيدەنتىن سايلاۋعا دا قاتىسپايدى.
دەگەندە, ورتاق نارسەلەرى كوپ ەكەن, قۇرامىنا قابىلداي سالماي ما دەگەن سۇراق تا تۋادى. اقش-تان ءبىراز قاشىق, ءبىر ارالداعى مەملەكەت دەگەنگە, اقش-تىڭ ءبىر شتاتى گاۆاي دا جەر تۇبىندەگى ءبىر ارالداردا, ونى دا ەلدىڭ قۇرامىنا ەنگىزگەن. كوپتەگەن ەل ءوزىنىڭ جەرىن قالاي دا كوبەيتكەنگە قۇمار. سول ءۇشىن ءتىپتى سوعىسىپ جاتادى. اقش نەگە ونى ءوز قۇرامىنا قابىلداي قويمايدى؟ جالپى, اقش-تىڭ قۇرامىنا كىرگىسى كەلەتىن ەلدەر از ەمەس.
وسى جەردە مىناداي ەسكى ساياسي انەكدوت ەسكە تۇسەدى. كەشەگى الەم كاپيتاليستىك جانە سوتسياليستىك بولىپ بولىنگەن زاماندا كسرو اقش-تى جەڭە الا ما دەگەن سۇراق قويىلادى. جەڭەدى, دەيدى ءبىر بىلگىر. بۇل ءۇشىن كسرو اقش-قا قارسى سوعىس اشۋى كەرەك. سوندا كۇشى باسىم اقش جەڭىپ شىققانمەن, جەڭىلگەن كسرو-نىڭ حالقىن اسىرايمىن دەپ, تيتىقتاپ, السىرەپ, كۇيرەيدى. سوندا جەڭىپ الا قوياسىڭ, دەيدى. سول ايتقانداي, ءبىر ەلدى باسىپ الىپ, نەمەسە ونىڭ «قالاۋىمەن» ونى قۇرامىنا كىرگىزگەنمەن, ەل كۇشەيمەيدى. باسىنا سول ەلدى اسىراۋ دەگەن ۇلكەن تاۋقىمەتتى جاماپ الادى.
اقش سەناتىنىڭ پۋەرتو-ريكو قالاۋىنا ەلپەڭدەپ جاۋاپ بەرمەي وتىرعانى سودان. بىراق اقش پرەزيدەنتى باراك وبامانىڭ بۇدان بۇرىنىراق پۋەرتوريكولىقتاردىڭ تاڭداۋىنا قۇرمەتپەن قارايتىنىن ايتقانى بار. كىم بىلەدى, ورتاق نارسەلەرى كوپ ەلدى قوسىپ الۋى دا مۇمكىن. بىراق ەكى ەلدىڭ دامۋ دەڭگەيى جەر مەن كوكتەي. 4 ميلليونداي حالقى بار پۋەرتو-ريكونى اسىراۋ وڭايعا سوقپايدى. بۇل ءوز ەلىنىڭ حالقىنا قيانات. ولاردىڭ جاساعان يگىلىگىن باسقاعا بەرە سالۋ ءجون ەمەس.
جالپى, وركەنيەتتى ەل باسقا ەلدى, ونىڭ جەرىن باسىپ الۋعا قۇشتار ەمەس. وتارلاۋ ساياساتى – وتكەننىڭ ءىسى. وتكەن عاسىردا وتارشىلدىقتىڭ كۇيرەگەنى سودان. قازىرگى كەزدە دە كەيبىر ەلدەردىڭ باسقانىڭ جەرىنە كوز سۇعىن قاداۋى – وتكەن تاعىلىق ساياساتتىڭ سارقىنشاعى.
ماماديار جاقىپ,
«ەگەمەن قازاقستان».
