قازاقستانعا قىزىعا قارايدى
بەيسەنبى, 27 جەلتوقسان 2012 7:37
شامالى ۋاقىت بۇرىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن گرەك رەسپۋبليكاسى اراسىندا ديپلوماتيالىق قاتىناستار ورناعانىنا 20 جىل تولدى. ءبىز بۇل ايتۋلى داتانى حالىقارالىق ساياساتتىڭ كوپتەگەن وزەكتى ماسەلەلەرى بويىنشا قانداي دا ءبىر تۇسىنىسپەۋشىلىكتىڭ بولماۋىمەن, ۇستانىمدارىمىزدىڭ ۇقساستىعىمەن قارسى الىپ وتىرمىز.
بەيسەنبى, 27 جەلتوقسان 2012 7:37
شامالى ۋاقىت بۇرىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن گرەك رەسپۋبليكاسى اراسىندا ديپلوماتيالىق قاتىناستار ورناعانىنا 20 جىل تولدى. ءبىز بۇل ايتۋلى داتانى حالىقارالىق ساياساتتىڭ كوپتەگەن وزەكتى ماسەلەلەرى بويىنشا قانداي دا ءبىر تۇسىنىسپەۋشىلىكتىڭ بولماۋىمەن, ۇستانىمدارىمىزدىڭ ۇقساستىعىمەن قارسى الىپ وتىرمىز.
1996 جىلعى قازاندا قازاقستاننىڭ گرەكياداعى رەسمي وكىلدىگى اشىلسا, ول 2009 جىلدىڭ مامىرىندا ەلشىلىك بولىپ قايتا قۇرىلدى. بۇل قايتا ۇيىمداستىرۋ گرەكيامەن بىرقاتار سالالار بويىنشا كەڭ اۋقىمدى ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن بىلدىرەدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆتىڭ گرەك رەسپۋبليكاسىنا ءبىرىنشى مەملەكەتتىك ساپارى 2001 جىلعى شىلدەدە جۇزەگە اسىپ, ونىڭ بارىسىندا گرەكيا پرەزيدەنتى ك.ستەفانوپۋلوسپەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلدى جانە مەملەكەتتىك ناگرادالارمەن الماسۋ ورىندالدى. ەلباسى ن.نازارباەۆ جوعارى دارەجەلى ازاتكەر (سپاسيتەل) وردەنىمەن ماراپاتتالدى. بۇل ساپار استانا مەن افينا اراسىنداعى كەڭ اۋقىمدى ىنتىماقتاستىق بويىنشا ۇستانىمداردى ايقىنداۋعا مۇمكىندىك بەردى.
كەلەسى جىلدىڭ ماۋسىمىندا قازاقستانعا جاۋاپ ساپارمەن گرەكيا پرەزيدەنتى ك.ستەفانوپۋلوس كەلىپ كەتتى. وتكىزىلگەن كەلىسسوزدەردىڭ قورىتىندىسى بويىنشا تاراپتار وزدەرىنىڭ ساياسي جانە ەكونوميكالىق قىزىعۋشىلىقتارىنىڭ جاقىندىعىن, ەكىجاقتى قاتىناستاردى دامىتۋ ءۇشىن ەلەۋلى الەۋەتتىڭ بارىن قۇپتادى. 2004 جىلعى تامىزدا وليمپيالىق ويىنداردىڭ سالتاناتتى اشىلۋىنا قاتىسۋ ءۇشىن پرەزيدەنت ن.نازارباەۆتىڭ افيناعا ساپارى ءوتىپ, ونىڭ بارىسىندا گرەكيانىڭ پرەمەر-ءمينيسترى ك.كارامانليسپەن كەزدەسۋ ۇيىمداستىرىلدى.
قازاقستان-گرەكيا ىنتىماقتاستىعىنا بەلسەندى پارلامەنتارالىق جانە سىرتقى ىستەر مينيسترلىكتەرى اراسىنداعى ۇنقاتىسۋلار ەلدەرىمىزدىڭ ساياسي, ەكونوميكالىق جانە مادەني دامۋىنىڭ قاعيداتتى ءماسەلەلەرى بويىنشا ءوزارا قولداۋ كورسەتۋ ءتان. اتاپ ايتقاندا, 2009 جىلى گرەكياعا سول كەزدەردەگى قازاقستان سىرتقى ىستەر ءمينيسترى م.ءتاجين (ماۋسىم), پارلامەنت سەناتىنىڭ توراعاسى, ەقىۇ پارلامەنتتىك اسسامبلەياسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى ق.-ج.توقاەۆ (قازان) جانە مەملەكەتتىك حاتشى – سىرتقى ىستەر ءمينيسترى ق.ساۋداباەۆ (جەلتوقسان) كەلسە, ءوز كەزەگىندە 2010 جىلى قازاقستاندا گرەكيا پرەمەر-ءمينيسترى دج.پاپاندرەۋ (جەلتوقسان) مەن گرەكيا سىرتقى ىستەر ءمينيسترى د.درۋتساس (شىلدە, جەلتوقسان) بولىپ قايتتى. 2012 جىلعى تامىزدىڭ سوڭىندا گرەكيا پارلامەنتىنىڭ دەپۋتاتى ۆ.پوليدوراس استانادا وتكەن «يادرولىق قارۋعا تىيىم سالۋدان – يادرولىق قارۋسىز الەمگە» اتتى حالىقارالىق كونفەرەنتسياعا قاتىسىپ, اۋديتوريا الدىندا قازاقستاننىڭ انتيادرولىق باستامالارىن قولداپ ءسوز سويلەدى.
قازاقستان گرەكيانى ەۋروپاداعى ماڭىزدى سەرىكتەستەرىنىڭ ءبىرى رەتىندە قاراستىرادى, بۇل جوعارى دەڭگەيلەردەگى كەلىسسوزدەردە بىرنەشە رەت اتاپ وتىلگەن. ەقىۇ شەڭبەرىندەگى ءتيىمدى ىنتىماقتاستىقتىڭ ارقاسىندا ەكىجاقتى قاتىناستار دامۋدىڭ جاڭا كەزەڭىنە كوشتى. 2010 جىلعى جەلتوقساندا استاناداعى ەقىۇ ءسامميتى شەڭبەرىندە قازاقستان پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆ پەن گرەكيا پرەمەر-ءمينيسترى دج.پاپاندرەۋدىڭ كەزدەسۋى ءناتيجەسىندە ەلدەرىمىز اراسىنداعى ارەكەتتەستىكتى دامىتۋدىڭ نەگىزگى باعىتتارى ايقىندالدى. بۇعان قوسا, گرەكيا پرەزيدەنتى ك.پاپۋلياستىڭ ەلباسى ن.نازارباەۆقا 2010 جىلى قازاقستاننىڭ ەقىۇ-عا ءتوراعالىعىن ءساتتى اياقتاۋىنا وراي ارناعان جولداۋىندا ەكىجاقتى قاتىناستارعا جوعارى باعا بەرىلدى. جولداۋدا مەملەكەتىمىزدىڭ ەۋرواتلانتيكالىق جانە ەۋرازيالىق قاۋىپسىزدىكتى نىعايتۋعا قوسقان ۇلەسىنە جوعارى باعا بەرىلدى.
جاس رەسپۋبليكامىزدىڭ پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆتىڭ دانا باسشىلىعىنىڭ ناتيجەسىندە ەكى ونجىلدىقتا قول جەتكىزگەن ساياسي جانە الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق جەتىستىكتەرى دۇنيەجۇزىلىك قوعامداستىقتىڭ شىنايى قىزىعۋشىلىعىن تۋدىراتىنى ءسوزسىز. ءبىزدىڭ ويىمىزشا, وسىنداي قىزىعۋشىلىق گرەكيانىڭ ۇكىمەتتىك, ىسكەر جانە قوعامدىق ورتالارىندا دا بار. مەملەكەتىمىز باسشىسىنىڭ جىل سايىنعى جولداۋلارىندا العا قويىلاتىن جاڭا ماقساتتار قازاقستان-گرەكيا سەرىكتەستىگىن دامىتۋدىڭ ستراتەگيالىق باعىتتارىنا تولىققاندى سايكەس كەلەدى. ارينە, ەكىجاقتى قاتىناستاردىڭ بولاشاق دامۋىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن شارتتىق-قۇقىقتىق بازانىڭ دا نىعايتىلۋى قاجەت. بۇگىنگى تاڭدا ءارتۇرلى سالاداعى ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى ورىستەتۋگە ءمۇمكىندىك بەرەتىن بىرقاتار كەلىسىمدەر جاسالعان.
استانا افينانى جاۋاپتى ساياسي ۇنقاتىسۋشى دەپ قانا سانامايدى, گرەكيا قازاقستان ءۇشىن ماڭىزدى ساۋدا-ەكونوميكالىق سەرىكتەس بولىپ تابىلادى. ال اسا پەرسپەكتيۆالى جوبالار قازاقستان-گرەكيا ەكونوميكالىق جانە تەحنولوگيالىق ىنتىماقتاستىق جونىندەگى ۇكىمەتارالىق كوميسسيا شەڭبەرىندە قاراستىرىلىپ كەلەدى. رەسمي مالىمەتتەرگە سۇيەنسەك, 2010 جىلى ەكى ەل اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 1 ملرد. اقش دوللارىن قۇراعان (ونىڭ ىشىندە ەكسپورت – 992,58 ملن. دولل., يمپورت – 16,77 ملن. دولل.). 2011 جىلى ەكىجاقتى ساۋدانىڭ كولەمى 600 ملن. اقش دوللارىنا دەيىن كەمىپ كەتكەن (ونىڭ ىشىندە ەكسپورت – 575,43 ملن. دولل., يمپورت – 16,11 ملن. دولل.). مۇنىڭ مۇمكىندىكتەردەن كوپ تومەن جاتقان كورسەتكىشتەر ەكەنى دە انىق.
ەنەرگورەسۋرستار ءوندىرۋشى رەتىندە قازاقستان ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ ءماسەلەلەرىنە جانە بالامالى ەنەرگيا كوزدەرىن ىزدەستىرۋگە ەرەكشە نازار اۋدارادى. بۇل تۇرعىدا گرەكيانىڭ جەرورتا جانە بالكان اۋماقتارىندا گاز تاسىمالداۋ جانە ەنەرگەتيكالىق توراپقا اينالۋ تالپىنىسى استانانىڭ كومىرسۋتەكتەردى جەتكىزۋدىڭ ەكسپورتتىق مارشرۋتتارىن كەڭەيتۋ بويىنشا جوسپارلارىنا سايكەس كەلەدى.
كولىك سالاسىندا دا ىنتىماقتاستىق ءۇشىن ۇلكەن مۇمكىندىكتەر بار. قازاقستان مەن گرەكيا ترانزيتتىك مەملەكەتتەر بولىپ تابىلادى, سوندىقتان باتىس ەۋروپا جانە ازيا باعىتتارىندا تاۋار تاسىمالداۋ كولەمىن ۇلعايتۋ ءۇشىن قولدا بار مۇمكىندىكتەردى بەلسەندى تۇردە پايدالانۋ ماڭىزدى. وسى ورايدا تاراپتار ءبىر-بىرىنە ءوزارا ءتيىمدى جانە جەڭىلدەتىلگەن نەگىزدە ينفراقۇرىلىمدىق بازالارىن ۇسىنا الادى. ال الەمدىك قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىس جاعدايىندا تاراپتار ەكى مەملەكەت ەكونوميكالارىنا تەرىس اسەردى ازايتۋعا ءجانە ءوز نارىقتارىندا كاپيتالداردى كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ينۆەستيتسيالىق جوبالاردى ىلگەرىلەتۋگە ەرەكشە ماڭىز بەرۋى قاجەت دەپ بىلەمىز.
اعىمداعى جىلعى 5-ءشى استانا ەكونوميكالىق فورۋمىنا گرەك كومپانيالارىنىڭ «Intracom» اتتى ءىرى توبىنا كىرەتىن «Intrasoft International» كومپانياسىنىڭ وكىلدەرى قاتىستى. ءتيىمدى ءۇن قاتىسۋ الاڭى بولا وتىرىپ, بۇل فورۋم تەك گرەكيانىڭ عانا ەمەس, الەم ەلدەرىنىڭ ەكونوميكالىق ساراپشىلارى مەن بيزنەسمەندەرىنە بايلانىس ورناتۋعا, سونداي-اق ماكرو- جانە ميكروەكونوميكالىق دامۋ سالالارىنداعى ەداۋىر وزەكتى ءماسەلەلەر بويىنشا پىكىر الماسۋعا مۇمكىندىك بەردى.
شاعىن جانە ورتا بيزنەس سالالارىندا بىرلەسكەن كاسىپورىندار قۇرىلۋدا. ماسەلەن, «تارازكوجوبۋۆ» جشس مەن «Fidas» كومپانياسى («Boxer» ساۋدا بەلگىسىمەن اياق كيىم شىعارادى) اراسىندا ىنتىماقتاستىق ورناتىلۋدا. «Fidas» قۇرىلعىلارىن ۇسىنۋ ارقىلى جامبىل وبلىسىندا اياق كيىم تىگۋ جانە تەرى وڭدەۋ بويىنشا ءوندىرىستى ىسكە قوسپاقشى.
ساۋدا-ەكونوميكالىق قاتىناستاردى دامىتۋ سالاسىندا قازاقستاندا پونتيالىق گرەكتەردىڭ ءۇلكەن دياسپوراسىنىڭ تۇرىپ جاتقانى ايتارلىقتاي ماڭىزدى ءرول اتقارادى. بۇل دياسپورا تاريحي وتانىمەن بايلانىسا وتىرىپ, ەكى مەملەكەتتىڭ بيزنەس-سۋبەكتىلەرى اراسىندا كوپىر قىزمەتىن اتقارۋ مۇمكىندىگىنە يە. ءارتۇرلى باعالاۋلار بويىنشا, بۇگىنگى تاڭدا قازاقستاندا تۇرىپ جاتقان پونتيالىق گرەكتەردىڭ سانى 13 مىڭعا جۋىق ادامدى قۇرايدى. وسىعان وراي, قازاقستان مەن گرەكيا اراسىندا اۋماقتىق دەڭگەيدە دە قاتىناستار ءساتتى دامۋدا. 2007 جىلدان بەرى شىمكەنت پەن احارنون باۋىرلاس-قالالارى اراسىندا جەمىستى ىنتىماقتاستىق جالعاسۋدا. 2011-2012 جىلدارى ەكى قالانىڭ باسشىلىق دەڭگەيىندە ساپارلارمەن الماسۋ جۇزەگە استى.
قازاقستان مەن گرەكيا اراسىنداعى مادەني-گۋمانيتارلىق ۇنقاتىسۋ جاقسى جولعا قويىلعان جانە ول بىرەگەي ديپلوماتيالىق قۇرال بولا وتىرىپ, شىن مانىندە حالىقتارىمىزدى جاقىنداستىرىپ كەلەدى. قازىرگى ۋاقىتتا ەكى ەلدىڭ ونەر قايراتكەرلەرى, عالىمدارى, سپورتشىلارى مەن ستۋدەنتتەرى قازاقستاننىڭ, سونداي-اق گرەكيانىڭ ءارتۇرلى ءىس-شارالارىنا بەلسەندى ءتۇردە قاتىسادى. 2011 جىلعى جەلتوقساندا قازاقستاننىڭ گرەكياداعى ەلشىلىگى قازاقستان رەسپۋبليكاسى تاۋەلسىزدىگىنىڭ 20 جىلدىعىن مەرەكەلەۋگە وراي بىرقاتار ءىس-شارا ۇيىمداستىردى.
گرەكيانىڭ ەلىمىزگە دەگەن قىزىعۋشىلىعىنىڭ ارتۋىمەن بايلانىستى جىلدان جىلعا قازاقستاننىڭ گرەكياداعى دوستارى شەڭبەرى كەڭەيۋدە. ولاردىڭ بەلسەندىلەرىنە مەملەكەتارالىق ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋعا ۇلەس قوسقاندارى ءۇشىن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ءتاۋەلسىزدىگىنە – 20 جىل» مەرەيتويلىق مەدالدارى تابىستالدى.
كەلەشەكتە ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىق بايلانىستاردىڭ ءتۇرلى سالالار بويىنشا ساپالى جاڭا دەڭگەيگە كوتەرىلەتىنى كۇمانسىز.
سەرگەي نۇرتاەۆ,
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ گرەك رەسپۋبليكاسىنداعى
توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى.
