قازىر ساراپشىلار «ولار اشقان جاڭالىقتىڭ ەرەكشەلىگى نەدە؟» دەگەن سۇراققا جاۋاپ ىزدەپ جاتىر. نوبەل كوميتەتىنىڭ ءباسپاسوز بايانىندا «تاسۋكو حوندزە وبىر دەرتىنىڭ سوڭعى كەزەڭىندە يممۋندىق جۇيەدە دەرتتى قوزدىرىپ تۇرعان جاسۋشالاردى جويىپ جىبەرەتىن تەراپيانى ويلاپ تاپتى» دەپ جازىلعان. «وبىر ىسىگىن سوڭعى كەزەڭىندە دە ەمدەۋگە مۇمكىندىك تۋدى» دەيدى امەريكالىق عالىمدار. ولار ميكرورنك پروتسەسى كومەگىمەن وبىر ىسىگى كلەتكالارىن ترانسفورماتسيالاۋدىڭ ءتاسىلىن تاپقان.
«عالىمدار ونى ميكرورنك جاساۋعا قاتىساتىن بيولوگيالىق ميكروپروتسەسسورمەن ادگەزيۆتى اقۋىزداردىڭ ءوزارا ءىس-قيمىلىن باقىلاعان كەزدە تاپتى» دەپ جازدى IBTimes. ولار سول كەزدە راك كلەتكالارىندا ميكرورنك دەڭگەيىن قالپىنا كەلتىرگەننەن كەيىن ءوسۋ پروتسەسى توقتاعانىن بايقاعان.
ەلليسون مەن حوندزەنىڭ يممۋنولوگياداعى جاڭالىقتارى بۇرىن ءۇمىتتى ءۇزدىرىپ كەلگەن راكتىڭ تۇرلەرىن يممۋنو-تەراپيامەن ەمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. الەم بۇل جۇيەنى قولدانۋعا, ءۇمىتى ۇزىلگەن ناۋقاستاردىڭ ءومىرىن ۇزارتۋعا اسىعىپ وتىر.
عالىمدار وسىعان دەيىن دەرتتى يممۋندىق جۇيە بويىنشا انىقتاۋدىڭ مۇمكىن ەمەستىگىن ايتىپ كەلگەن. زەرتتەۋشىلەر وبىر ىسىگىن نەنىڭ اعزاعا جايىپ جىبەرەتىنىن تاپپاي تىعىرىققا تىرەلگەن-ءدى.
«كوزگە كورىنبەيتىن, تىعىلىپ جۇرەتىن «بوتەن اگەنتتى» زەرتتەي باستاعاندا ونى جەكە-دارا جەڭۋگە بولمايتىنىن بىلدىك. وعان قارسى كۇرەسكە ارميا كەرەك. سەبەبى ول ادام اعزاسىندا ءوزىن بيۋروكرات رەتىندە ۇستاپ, ساۋ جاسۋشالارعا قاۋىپ توندىرە باستايدى. وسى تۇستا ءبىزدى تاڭقالدىرعان ەرەكشە قۇبىلىستى بايقادىق. «بوتەن اگەنتپەن» كۇرەستە زاقىمدانىپ قالعان يممۋنيتەتتىڭ جاسۋشالارىنىڭ بەلسەندى بولاتىنىن دالەلدەدىك. «بوتەن اگەنتتى» بۇعاتتاپ تاستاعانمەن, دەرتتى قوزدىرۋىنىڭ سەبەبىن انىقتاي المادىق» دەيدى دجەيمس ەلليسون.
دجەيمس ەلليسون جۋرناليستەرگە بەرگەن سۇحباتىندا ساۋ جاسۋشا مىقتى بولسا, جانكەشتى اگەنتتەن كەلەتىن قاۋىپ جوق ەكەنىن ايتىپتى. ساۋ جاسۋشانىڭ الارىنان بەرەرى كوپ: 80%-ى تانگە قىزمەت كورسەتىپ, وزىنە تەك 20%-ىن قالدىرادى. «وندا نەگە وبىر جاسۋشاسى پايدا بولادى؟ ونىڭ ساۋ جاسۋشالارمەن شەكاراسى قاي جەردە بولىنەدى؟» دەگەن سۇراق ازىرگە جۇمباق.
دجەيمس ەلليسون ntv.ru تىلشىسىنە بيىلعى 18 جەلتوقسان كۇنى بەرگەن سۇحباتىندا حيميا تەراپيا كەزىندە رادياتسيا وبىرلى ىسىكتىڭ وشاعىنا عانا ەمەس, ساۋ اعزالارعا دا اۋىر سوققى جاسايتىنىن ايتقان. «بوتەن اگەنتپەن» كۇرەستە جارالى بولىپ قالعان جاسۋشالاردىڭ اعزادا ءبىر بلوكقا بىرىگەتىنىن انىقتادىق. ەندى سولاردىڭ كومەگىمەن ت-ءليمفوتسيتىنىڭ بەتكى قاباتىنداعى PD-1 جاسۋشاسىنىڭ قاتەرلى ۇستىڭگى قاباتىن بۇعاتتاپ, تۇنشىقتىرىپ تاستايمىز» دەيدى دجەيمس ەلليسون.
2016 جىلى ساۋىردە ۆانكۋۆەردەگى بريتان كولۋمبياسى ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى ۋيلفرەد دجەففريستىڭ (Wilfred Jeffries) زەرتتەۋى وسى سالا ماماندارىنىڭ نازارىن اۋداردى.
ول «جەندەت» دەپ ات قويعان جاسۋشانىڭ يممۋندىق جۇيەدە جاسىرىنىپ جۇرەتىنىن, IL-33 اقۋىزى (بەلوك) ازايىپ كەتكەن كەزدە كۇشەيەتىنىن اڭعارعان. بىراق جارالانعان جاسۋشالاردىڭ كومەگىمەن جەندەتتى ق ۇلىپتاپ تاستايتىن ءتاسىلدى تابا الماپتى.
«يممۋندىق جۇيە وبىر ىسىگى كۇش الىپ, مەتاستازا باستالعان كەزدە دەرتتى قوزدىرىپ تۇرعان جاسۋشانى كورە الماي قالادى», – دەپ ويىن تۇيىندەپتى.
عالىمنىڭ جاڭالىعى «IL-33 جاسۋشاسىن كۇشەيتۋ يممۋندىق جۇيە راك كلەتكالارىن بارلىق كەزدە تانىپ, تويتارىس بەرۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى ەكەن» دەگەن تۇجىرىممەن شەكتەلىپ قالعان.
«وبىر دەرتىنىڭ سوڭعى كەزەڭىنەن كەلەتىن قاۋىپ سەيىلدى. جاساندى ينتەللەكتەردىڭ ءداۋىرى تۋدى», – دەيدى دجەيمس ەلليسون.
بۇل جاڭالىق عىلىم ءۇشىن رەۆوليۋتسيامەن بىردەي بولدى:
اقش جانە جاپونيا كلينيكالارى حيميا تەراپياسىنان باس تارتىپ, يممۋندى تەراپياعا كوشتى.
قازىر راك ىسىگىن قوزدىرۋشى جاسۋشالاردى ەمدەۋ ادىسى 2019 جىلدان باستاپ قولدانىلا باستايدى دەپ كۇتىلىپ وتىر.
گۇلبارشىن ساباەۆا,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
