تانىم • 20 اقپان, 2019

ەستە قالعاندار (وتكەندى ەسكە الۋ رەتىندە)

795 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

اۋەش قوشماعامبەت ۇلىنىڭ بۇل ماقالاسى 1925 جىلى «ەڭبەكشى قازاق» گازەتىنىڭ №407 سانىندا جاريالانىپتى. ەستەلىكتەگى ء«ى كەڭەس ۇيىندە 46-بولمەدە ءابدىراحمان دەگەن جىگىت تۇرادى... ەملەڭ دۇرىس ەكەن, ارىزىڭدى سوعان بەر, سولار الار», دەدى, كوزىلدىرىگىن كيگەن قار­تاڭداۋ كىسى. بۇل – احاڭ ەدى» دەگەن سويلەمنىڭ ءوزى جانعا جىلۋ سىي­­لايتىنداي. ەستەلىك گازەت ءومى­رىنىڭ سول كەزگى قيىندىعىن كوز­بەن كورگەندەي كۇي كەشتىرەدى.

ەستە قالعاندار (وتكەندى ەسكە الۋ رەتىندە)

... كەڭەس كوشەسىندە كەزدەسىپ, ارىزىمدى ۇسىندىم. ارىزىم قىزمەت ەتۋگە ورىن سۇراپ جازىلعان ەدى.

ء«ى كەڭەس ۇيىندە 46-بولمەدە ءابدىراحمان دەگەن جىگىت تۇرادى. ولار قازاق تىلىندە «ەڭبەك­شىل قازاق» دەگەن گازەت شىعارماق. ەملەڭ دۇرىس ەكەن, ارىزىڭدى سوعان بەر, سولار الار», – دەدى, كوزىلدىرىگىن كيگەن قارتاڭداۋ كىسى. بۇل – احاڭ ەدى.

ءى كەڭەس ۇيىندەگى 46-بولمەنى تاپتىم. ۇيىندە جوق ەكەن. ءبىرازدان كەلدى. دۋدارداي ۇزىن قارا شاشتى سۇلۋ جىگىت كوزىن قىسىڭقىراپ قاراپ, ارىزىمدى ۇستىنەن ءبىر شولىپ ءوتتى دە, ءبىر جاپىراق قاعاز جازىپ: «30-بولمەدە الدوڭعار ۇلى دەگەن جىگىت بار, سوعان جولىق», دەپ جىبەردى. بۇل جولىققانىم ءابدىراحمان ءبايدىلدا ۇلى ەدى. 

قاعازىندا «جاراسا, مىنا جىگىتتى قىزمەتكە ال» دەپ جازىلعان.

30-بولمەگە كەلدىم. وزىمدەي جاس, سارى جىگىت كەزدەستى. بۇل ەرعالي الدوڭعار ۇلى ەدى. 

ارىزىممەن قوسا, زاپيسكانى بەردىم. ارى­زىمدى وقىپ, جازدىرىپ قاراپ, قىزمەتكە الىناتىنىمدى ايتتى.

قازىر وزىمەن بىرگە «ەڭبەكشىل قازاقتىڭ» قالعان ماتەريالىن الا باسپاحاناعا ەرتىپ باراتىنىن ءبىلدىردى. ماتەريالداردى پورتفەلىنە سالىپ جاتىپ: «باسپاحانانى سەنىڭ ءبىرىنشى كورۋىڭ شىعار», – دەدى. ء«يا» دەدىم مەن. دۇرىسىندا سولاي ەدى. 

باسپاحانادا 

كەلدىك. باسپاحانا ۋسپەن كوشەسىندە, ەكى قابات ءۇيدىڭ استىڭعىسىندا ەكەن. ىشىنە كىردىك. تەرەزەسىن قىراۋ باسقان قاراڭعى, سالقىن بولمە ەكەن. ارەكەت تىم شابان, جاي. ون شاقتى جۇمىسكەر ورتاداعى كىشكەنە تەمىر پەشكە وت جاعىپ جىلىنىپ تۇر. شۇقىلاپ بىردەمە ىستەگەن بولادى دا, توڭدىم دەپ قايتا وتقا تىعىلادى. بىرەۋىنە جاقىنداپ, الدىڭعى بەرگەن ماتەريالداردىڭ تەرىلىپ-تەرىلمەگەنىن, گازەتتىڭ قاشان تەرىلىپ بىتەتىنىن سۇرادى.

– ءبىر جۇمادا تەرىلىپ بولار, – دەدى بىرەۋى.

– نان, وتىن بەرىڭدەر, – دەدى اشۋلانىپ ەكىنشىسى.

نان قايدان بەرىلسىن, ءبىزدىڭ قولدا نان تۇر ما, ماتەريال عانا بەرىلدى. بىراق سول كەزدە گازەتتىڭ ءبىر ءنومىرى جۇمادان ارتىق تەرىلدى. 

ول كەزدە 

ول كەزدە «ەڭبەكشىل قازاقتا» باس ماقالا اشتىققا ۇشىراعان گۇبىرنەلەرگە جاردەم بەرۋ كەرەكتىگىنە ارنالىپ, حابارلارىندا ىشكى رەسەيدەگى, قازاقستانداعى اشتاردىڭ ساندارى, ولارعا قانشا جاردەم كەرەكتىگى كورسەتىلەتىن. ول كەزدە ءبىر عانا باسپاحانا جۇمىسكەرلەرى ەمەس, جالپى ەل, جالپى كەڭەستەر وداعىنىڭ مۇقتاجى نان ەدى, ەلگە نان تابۋ ەدى, اشتىققا ۇشىراعان ەلدى تويىندىرۋ ەدى.

قازىردە 

بۇعان ءۇش جىل ءوتتى. ءۇش جىلدا ادام تاڭ­عالعانداي وزگەرىس بولعان. جاقىن ارادا باسپاحاناعا باردىم. جۇمىسكەرلەردىڭ جاپسىرما گازەتىن وقىسام, ءبىر جۇمىسكەر راسحودتان اۋىسقان اقشانى ساندىققا ساقتاماي, كاسساعا ساقتاۋ تۋرالى پىكىرىن ايتىپتى.

ءبۇتىن مازمۇنىن اشتىق, اشتىقپەن كۇ­رەسۋ, جاردەم شارالارى العان «ەڭبەكشىل قا­زاق» قازىردە سىرتقى ەلدەردەگى ساياسي حال, كە­ڭەستەر وداعىنىڭ شارۋاشىلىعى, قازاق­ستان شارۋاشىلىعىن قالاي كوتەرۋ, ەلدى قو­­نىستاندىرۋ, ەلدى اعارتۋ تۋرالى جازىپ وتىر.

بۇل ازامات سوعىسى, ودان كەيىن 22-جىلدىڭ تاريحي اپاتىنان كەيىن ەل تۇلەپ, شارۋاشىلىق جاندانىپ, جاڭا جۇرتشىلىققا بەت تۇزەگەنىن كورسەتەدى.

«ەڭبەكشىل قازاق» اۋىر, قيىن, جاعدايسىز شارتتاردان ءوتىپ, ەڭبەكشى ەلىمەن بىرگە جاندانىپ, كوركەيىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى. بۇگىندە باسپاحانا جۇمىسكەرلەرى «نان» سۇرامايدى, ماتەريال سۇرايدى. بۇگىن «ەڭبەك­شى قازاقتىڭ» بەس جاسقا اياق باسقان تويىن تويلاپ وتىرمىز, ەندى بەس جىلدان كەيىن بۇگىنىمىز دە ويىنشىق بولىپ قالار. 

دايىنداعان ۇلاربەك نۇرعالىم ۇلى,

جۋرناليست 

سوڭعى جاڭالىقتار