قوعام • 19 اقپان، 2019

«حات قورجىن» (19.02.2019)

5035 رەتكورسەتىلدى

...ماقتان تۇتادى

ۇلى دالانى جاڭعىرتا بەر، باسىلىم!

بۇگىن ەلۋ جىلدان استام باۋىر باسقان «Egemen Qazaqstannyń» ءار سانى ءالى كۇنگە دەيىن كوكىرەگىمدە سايراپ تۇر. وسى ۋاقىتقا دەيىن كۇندەلىك جۇرگىزەمىن. ۇشقىر وي، ۇتىمدى سوزدەر كەزدەسسە كۇندەلىگىمە ءتۇرتىپ قويامىن، پاراقتارى سۇرلەنگەن بەتتەرگە كوز جۇگىرتىپ قۋات الامىن.

ابىز جۋرناليستەر باسىلىمنىڭ بەدەلىن بيىكتەتتى. شەرحان مۇرتازا تۇسىنداعى وتكىر ماتەريالدار گازەتتىڭ اجارىنا جاڭا لەپ اكەلدى، تارالىمدى كۇرت ءوسىردى. وسى ءداستۇردى باسىلىم ودان ءارى جالعاستىردى. جۋرناليستەردىڭ جازۋ مانەرلەرى، كەيىپكەردىڭ بولمىسىن اشا تۇسۋدەگى قالام تارتىستارى سۇيسىنتەدى. مىرزاتاي جولداسبەكوۆ، روللان سەيسەنباەۆ، نەسىپبەك ايت ۇلى سىندى اۆتورلاردىڭ دۇنيەسىن تامسانا وقيمىز. بيىلعى باسىلىمدا جاريالانعان كامشات، شەرحان، اقىن ماعجان جايىندا جازىلعان دۇنيەلەر وقىرماننىڭ جۇرەگىندە ساقتاۋلى، اۋزىنان تاستاماي ايتىپ وتىرادى.
رەداكتور – گازەتتىڭ ارحيتەكتورى. گازەتتىڭ قۋاتى – بىلىكتى اۆتورلار مەن جۋرناليستەر شوعىرىنا بايلانىستى. ءبىز باسىلىمنان كەزىندە باۋبەك بۇلقىشەۆ، ساتتار ەرۋباەۆ، جەكەن جۇماحانوۆ، ءازىلحان نۇرشايىقوۆ سىندى قالامگەرلەردىڭ تۇشىمدى دۇنيەلەرىن وقىپ، سۋسىنىمىزدى قاندىرعان ۇرپاقپىز. اقىن اسقاردىڭ، الىشەردىڭ فەلەتوندارى مەن ساتيرالىق ولەڭدەرىن جاتتاپ وستىك. 
قازىر باسىلىم قازاقستاننىڭ ۇلى دالاسىنىڭ ءار قيىرىنداعى جاڭالىقتى كۇن قۇرعاتپاي جەتكىزۋگە مۇمكىندىك تۋعىزدى. ويتكەنى «Egemen Qazaqstan» قازىر جەرگىلىكتى جەردىڭ وزىندە باسىلىپ، قولى­مىزعا بوياۋى كەپپەي تيەتىن بولدى. وقىرمان، ۇلى دالانىڭ عاسىرىنداعى شەجىرەسىنە ۇلەسىڭدى قوس.

قايىربەك مىرزاحمەت ۇلى،

ارداگەر جۋرناليست

 

...پىكىرىن جولدايدى

«تاڭدايىنا بۇلبۇل ۇيا سالعان...»

مۇحيتتىڭ ءان-مۇراسىن بۇگىنگى كۇنگە جالعاعان حالقىمىزدىڭ جەزتاڭداي ءانشىسى، دارابوز دارىن عاريفوللا قۇرمانعاليەۆتىڭ دۇنيەگە كەلگەنىنە بيىل 110 جىل تولىپ وتىر. ول ەجەلگى ءان تۋىندىلارىنىڭ ەكىنشى تىنىسىن اشىپ، ونى كونتسەرتتىك-وپەرالىق ورىنداۋ دەڭگەيىنە كوتەرە بىلگەن ءارى تەك وزىنە عانا ءتان ورىنداۋ مانەرى مەن شەبەرلىگىن قالىپتاستىرعان ساڭلاق ونەر يەسى ەدى. عارەكەڭ كوزىنىڭ تىرىسىندە حالىق اندەرى مەن تەرمەلەرىن ناقىشىنا كەلتىرە قۇيقىلجىتا ورىنداپ، حالىقتىڭ سۇيىسپەنشىلىگىنە بولەندى. سونىمەن بىرگە ع.قۇرمانعاليەۆ ءوز مەكتەپ-ستۋدياسىن اشىپ، جۇزدەگەن شاكىرتتەر تاربيەلەپ، حالىقتىق ءان ءداستۇرىنىڭ ساباقتاستىعى ۇزىلمەۋىنە دە مول ۇلەس قوستى. ءومىرىنىڭ اياعىنا دەيىن ۇستازدىق ەتۋدەن جالىققان جوق. 

ونىڭ اقىن تولەگەن ايبەرگەنوۆ جىرلاعانداي «بۇلبۇل ۇيا سالعان تاڭدايى» مەن التى قىردىڭ استىنان ەستىلەتىندەي عاجايىپ ۇنىنە قىتاي، پاكىستان، يران، گەرمانيا جانە يتاليا ەلىنىڭ تىڭدارماندارى دا تاڭعالعانى بولەك اڭگىمە. اقيىق ءانشىنىڭ وت شاشىپ تۇراتىن جانارى دا حالقىمىزدىڭ كوكەيىنەن وشپەك ەمەس. 

قايتالانباس تالانتتىڭ وتباسىلىق مۇراعاتىندا ورىنداۋشىلىق ونەرگە دەگەن كوزقاراستارى مەن وي-تۇجىرىمدارى جانە ادىستەمەلىك سيپاتتاعى جازبالارى مەن كۇندەلىكتەرى ساقتالعان. الداعى ۋاقىتتا ونى ەلەپ-ەكشەپ ءداستۇرلى ونەرىمىزدى دامىتۋدىڭ ءبىر قاجەتىنە جاراتقان ءجون دەپ سانايمىن.

مۇرات امانشيەۆ،

قۇرمانعازى اتىنداعى ورال ساز كوللەدجىنىڭ وقىتۋشىسى

باتىس قازاقستان وبلىسى

 

...وي قوزعايدى

انا قىزى ءۇشىن ۇيالمايتىنداي بولسا 

قازاقتا «اكە كورگەن وق جونار، شەشە كورگەن تون پىشەر» دەگەن ماقال بار. قىزداردىڭ يناباتتى دا اقىلدى، كورگەندى بولىپ ءوسۋى اناسىنان العان ءتالىم-تاربيەسىنە تىكەلەي بايلانىستى. قىزداردىڭ، ياعني بولاشاق انالاردىڭ قانداي بولماعى جاس كەزىندە بويىنا سىڭىرگەن ۇلگى-ونەگەسىنەن دە باستاۋ الارى انىق.

قىز بالا اناعا جاقىن بولىپ كەلەدى. شىر ەتىپ دۇنيەگە كەلگەن نارەستە انا قۇشاعىنان جۇبانىش تابادى. سابيگە العاش جىلى ءسوزىن ايتاتىن دا، بالاسىن ءوز قوعامىنا لايىقتى ءىلتيپاتتى ازامات ەتىپ وسىرەتىن دە انا. اتاقتى شۆەيتساريالىق پەداگوگ ي.پەستالوتسي: «بالاسى – اناسى، تەك اناسى ارقىلى عانا بۇكىل جارىق دۇنيەنى، بۇكىل الەمدى تانىپ بىلەدى» دەگەن ەكەن. ەندەشە، اناسى قىزىن انالىق ماحابباتقا بولەپ، سىرلاسىپ، ءۇي شارۋاسىنا يكەمدەپ، رەت-رەتىمەن ساناسىنا ءسىڭىرىپ، ەرتەڭ ءبىر شاڭىراقتىڭ كەلىنى بولاتىنىن ەسىنە سالىپ وتىرسا قانداي عانيبەت. وكىنىشتىسى، قازىر توقىما توقىپ، قۇراق قۇراپ، كەستە تىگۋ بىلاي تۇرسىن، ءۇي ۇستاۋدى، تاماق ءپىسىرۋدى، كىر جۋدى، قوناق كۇتۋدى بىلمەيتىن قىزدارىمىز ءوسىپ كەلە جاتقانى قىنجىلتادى. 
قازىر قىزدارىمىزدى ەركىن، بەتىنەن قاقپاي ءوسىرىپ جاتىرمىز. ءوز ۇيىندە ەركەلەسىن-اق، بىراق قىز بالا ءوزىنىڭ شاڭىراعىندا قوناق ەكەنىن، ەرتەڭ ءبىر شاڭىراقتىڭ كەلىنى، كوسەگەسىن كوگەرتەر وتاناسى اتاناتىنىن ءبىلۋ ماڭىزدى. ءوز باقىتى ءۇشىن كۇرەسىپ، ايانباي ەڭبەك ەتىپ، وتاعاسىنىڭ باسىن تورگە، وتباسىن العا جەتەلەيتىن، كەشەگى قازاقتىڭ اسىل انالارىنىڭ ءىزىن جالعار ماقتاۋلى قىزدارىمىز كوپ بولعاي!

باعداگۇل بالاۋباەۆا

 

...ۇلگى ەتەدى

كىتاپ وقيىق، اعايىن!

بۇگىنگى زامان – عالامتور، ساندىق مۋلتيمەديالىق قۇرىلعىلار سالتانات قۇرعان زامان. كىتاپتى ەلەكتروندى تۇردە عالامتور ارقىلى دا وقۋعا بولادى. كىتاپتى تالداپ، تالقىلاپ وقيتىن ورتا ازايدى. 

ى.التىنسارين اتىنداعى دارىندى بالالارعا ارنالعان مەكتەپ-ينتەرناتتا سالتاناتتى تۇردە بۋككروسسينگ اكتسياسى ۇيىمداستىرىلدى. بۇل مادەني شارانىڭ ماقساتى – كوركەم ادەبيەتتەردىڭ وقىلىمنان شىعىپ قالماي ءوز وقىرمانىن تابۋىنا ىقپال ەتۋ، تۇرعىنداردىڭ كىتاپ وقۋعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىگىن ارتتىرۋ. بۋككروسسينگتىڭ باستى ءپرينتسيپى: «ال. وقى. قايتار». اعىلشىن تىلىندەگى «بۋككروسسينگ» ءسوزى – تۋرا بالاماسىندا كىتاپتىڭ قيىلىسۋى دەگەن ماعىنانى بەرەدى. قازاقشاعا اۋدارىلعاندا «كىتاپتىڭ اينالىمدا ءجۇرۋى» بولىپ شىعادى.

وسى ماقساتتا جاسالىپ وتىرعان بۋككروسسينگ اكتسياسىنا ءبىزدىڭ مەكتەپتىڭ ۇستازدارى، وقۋ­شىلارى ءوز ۇلەستەرىن قوسىپ، ۇلكەن قى­زىعۋ­شىلىقپەن قاتىسۋدا. وقى­عان قىزىقتى كىتاپتارىن بۋككروسسينگ سورەلەرىنە قويىپ، ورنىنا سول سورەدەن ءوزى وقىماعان كىتاپتى الىپ كەتۋى ارقىلى دوستارىمەن بولىسەدى.

قانشا جەردەن زامان وزگەرىپ، تەحنولوگيا دامىپ كەتكەنىمەن، كىتاپ­تىڭ ءرولى ارقاشان دا بيىك بولىپ قالا بەرمەك. كىتاپ وقيىق، اعايىن!

س.كابدۋلينا،

ى.التىنسارين اتىنداعى دارىندى بالالارعا ارنالعان مەكتەپ-ينتەرناتتىڭ كىتاپحاناشىسى

قوستاناي

سوڭعى جاڭالىقتار

قىلمىستىق ءىس قوزعالدى

ايماقتار • كەشە