قوعام • 19 اقپان، 2019

تۇركىستاندى تۇلەتەتىن تۋريزم

245 رەتكورسەتىلدى

تۇركىستان قالاسىنا وبلىس ورتالىعى مارتەبەسىنىڭ بەرىلۋى جاڭا مۇمكىندىكتەرگە جول اشتى. بۇگىندە قالا ومىرىندە ۇلكەن وزگەرىستەر بولۋدا. قۇرىلىس قارقىن الىپ، جاڭا جۇمىس ورىندارىنىڭ كوپتەپ اشىلۋى وڭ وزگەرىستەردىڭ كورىنىسى. 

اكىمشىلىك-ىسكەرلىك ورتالىعىن­داعى 48،4 گەكتار اۋماققا ءبىرىنشى كەزەكتە سالىنۋى ءتيىس 13 نىسانعا جەر تەلىمدەرى تولىعىمەن بوساتىلىپ، وبلىستىق اكىمدىك پەن باسقارمالار جانە دەپارتامەنتتەرگە ارنالعان عي­­­ماراتتار سالىنۋدا. سونداي-اق تۇر­كىستان قالاسىنىڭ رۋحاني-مادەني اي­ماعىندا «سامۇرىق قازىنا» ۇاق اق تاپسىرىسىمەن قوجا احمەت ياساۋي مۇراجايىنىڭ، 7000 ورىنعا شاق­­تالعان ستاديوننىڭ قۇرىلىسى قار­قىندى جۇرگىزىلۋدە. « ۇلى دالا ەلى» ورتا­لىعىندا جانە كوپقاباتتى تۇرعىن ۇي­لەردىڭ قۇرىلىسىندا دا جۇمىس قىزۋ. قۇرىلىسشىلار نىسانداردى مەر­زىمىندە اياقتاۋ ماقساتىندا بۇگىندە ەكى اۋىسىمدىق، ياعني 12 سا­عاتتىق جۇمىس جۇيەسىنە كوشكەن. سون­داي-اق بارلىق سالادا ەلباسى تاراپىنان بەرىل­گەن تاپسىرمالار مەن جۇك­تەلگەن مىن­دەتتەردى ورىنداۋدا جاۋاپكەرشىلىك ارتقان. 

تاعى ءبىر وڭ وزگەرىس قالاعا كەلۋشى­لەر سانى كوبەيە تۇسكەن. وتكەن جى­لى تۋريستەر مەن زياراتشىلارعا كور­سەتىلگەن ءتۇرلى قىزمەتتەردەن 3 ملرد 974 ملن تەڭگە قارجى ءتۇسىپ، ءىجو-ءنىڭ 5،3%-ىن قۇراۋى سوزىمىزگە دالەل. ناق­تىراق ايتساق، 2017 جىلى 1 144 مىڭ تۋريست كەلگەن بولسا، وتكەن جىلى كەل­گەن تۋريستەردىڭ سانى 1 495 مىڭعا جەتكەن. ونىڭ ىشىندە الىس-جاقىن شەتەلدەن كەلگەن تۋريستەر سانى – 40 مىڭ. بۇل كورسەتكىش الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا 30،7%-عا ارتىپ وتىر. وسى ورايدا قالاداعى 21 قوناقۇيدىڭ قاتارىنا تۋريستەرگە زاماناۋي ۇلگىدە قىزمەت كورسەتەتىن «رويال گراند وتەل» قوناقۇي كەشەنى قوسىلدى. جالپى قالادا 978 ورىندى 22 قوناق ءۇي قىزمەت كورسەتۋدە. سونىمەن قاتار سەرۆيستىك قىزمەتتىڭ ساپاسىن ارتتىرۋ ماقساتىندا بەس جۇلدىزدى «ريكسوس-تۇركىستان» قو­ناقۇي كەشەنىنىڭ قۇرىلىسى باستالسا، الداعى ۋاقىتتا مالايزيا، تۇركيا مەملەكەتتەرى تاراپىنان جوعارى سا­ناتتاعى قوناقۇيلەر سالۋمەن قاتار ار­نايى كاسىبي ماماندار دايىندايتىن «تۋريزم كوللەدجىن» اشۋ جوسپارلانىپ وتىر. «كەلۋشىلەرگە ىڭعايلى جاعداي جاساۋ ارقىلى تۇراقتى تابىس كوزىن قالىپتاستىرۋ باستى ماقسات. بۇل تەك قالا كولەمىندەگى ماسەلە ەمەس. تۇركىستاندى تۋريستىك وڭىرگە اينالدىرۋ ماقساتىندا رەسپۋبليكا كولەمىندە جانە وبلىس اكىمدىگىنىڭ ىقپالىمەن كەشەندى جۇمىستار ات­قارىلىپ كەلەدى. ماسەلەن، سوڭعى 5-6 جىلدا قالا اۋماعىندا تۋريزم سالاسىن جەتىلدىرۋ ءۇشىن 10-عا تارتا نىسان بوي كوتەردى. ونىڭ ىشىندە، وڭىرىمىزدەگى قاسيەتتى ورىندارعا باراتىن جولدار سالىنىپ، ينفراقۇرىلىمدارى قا­لىپتاستىرىلدى»، دەيدى تۇركىستان قالاسىنىڭ اكىمى الىپبەك وسەرباەۆ.

قالا اكىمىنىڭ حالىق الدىنداعى ەسەپ بەرۋ جيىنىندا كەلتىرگەن ما­لى­مەتتەرىنە قاراعاندا، بارلىق سالادا ىلگەرىلەۋ بار. مىسالى، ۇدەمەلى ين­دۋستريالىق-يننوۆاتسيالىق دامۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك باعدارلامانىڭ ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ جانە ونىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ باعىتى بويىنشا «وڭىرلىك كا­سىپكەرلىكتى قولداۋ كارتاسىنداعى» قۇنى 9 ملرد 770 ملن تەڭگەنi قۇ­رايتىن 12 جوبا iسكە قوسىلىپ، 774 جۇمىس ورنى اشىلعان. بيىل قۇرىلىس ماتەريالدارىن وندىرەتىن 4 جوبا جانە پوستەرمينال وندىرەتىن 1 جوبا ىس­كە قوسىلادى دەپ جوسپارلانۋدا. قو­سىمشا 295 جاڭا جۇمىس ورنى اشى­لاتىن بولادى. شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتىڭ دامۋى ارقىلى جۇ­مىسپەن قامتىلعانداردىڭ سانى 25 428-گە جەتتى. سونداي-اق ەلباسىنىڭ «Turkistan» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىن قۇرۋ تۋرالى جارلىعىنا سايكەس، 400 گەكتار جەر تەلىمىندە ارنايى ەكونوميكالىق ايماق قۇرۋ جوس­پارلانۋدا. ەلىمىزدىڭ قىزىلوردا، اقتوبە، اتىراۋ، ماڭعىستاۋ، باتىس قازاقستان، جەزقازعان سياقتى 6 ءوڭى­رىنىڭ تاۋارلارعا دەگەن سۇرانىسىن قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان توعىز جولدىڭ تورابىنداعى تۇركىستاندا ساۋ­دا لوگيستيكاسىن دامىتۋعا تو­لىق مۇمكىندىك بار. وسىعان بايلا­نىستى قالادا 20 گەكتار جەرگە ساۋ­دا-لوگيستيكالىق ورتالىعىنا ين­فراقۇرىلىم جۇرگىزىلگەن. قالا اكى­مىنىڭ مالىمدەۋىنشە، وتكەن جىلى نە­گىزگى كاپيتالعا تارتىلعان ينۆەستيتسيا 28 ملرد 313 ملن تەڭگەگە ورىندالىپ، ناقتى كولەم يندەكسى 133 پايىز بول­عان. ال اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا 6 ملرد تەڭگەنiڭ ءونiمi ءوندiرiلiپ، الدىڭعى جىلمەن سالىستىرعاندا 26،6 پايىزعا ارتىق ورىندالعان. وسىلايشا تۇركىستان قالاسى اۋىلشارۋاشىلىق سالاسىنداعى كورسەتكىشتەر بويىنشا باسقا اۋدان، قالالاردىڭ ىشىندە ءبىرىنشى ورىندى يەلەنىپ وتىر. قالا تۇرعىندارىنىڭ قوسىمشا تابىس تابۋى­نا مۇمكىندىك بەرەتىن ءۇي ىرگەلىك جەردە جىلىجاي سالۋ جۇمىسى جاقسى جولعا قويىلعان. وتكەن جىلى جالپى كولەمى 7،7 گەكتاردى قۇرايتىن 73 جىلىجايدان 245 توننا ءونىم جينالعان. 

قالا تۇرعىندارىنىڭ سانى ار­تا تۇسكەن جانە الداعى ۋاقىتتا كوبەيە­تىنى ءمالىم. بۇگىنگى تاڭعا تۇرعىن ءۇي كەزەگىندە 2160 بيۋدجەتتىك سالا قىز­مەت­كەرى، 6525 الەۋمەتتىك ءالسىز توپ­تاعى ازاماتتار، بارلىعى 8685 ادام تۇر ەكەن. «تۇرعىنداردى باسپانامەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا وتكەن جىلى «وتىرار» مولتەك اۋدا­نىندا بوي كوتەرگەن 1536 پاتەرلى 26 ءۇيدى بيىل كەزەڭ كەزەڭىمەن ەل يگى­لىگىنە بەرۋ جوسپارلانىپ وتىر. ياعني، 11 ءۇي ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا، 9 ءۇي ەكىنشى جارتىجىلدىقتا ءۇي كەزە­گىن­دەگى ازاماتتارعا بەرىلەتىن بولادى. ال 336 پاتەرلى 6 كوپقاباتتى ءۇي­ «پرەزيدەنتتىڭ بەس الەۋمەتتىك باس­تاماسىندا» باسىمدىق بەرىلگەن «7-20-25» باعدارلاماسى اياسىندا 2019 جىل­دىڭ ماۋسىم ايىندا پايدالانۋعا بەرىلەدى»، دەدى قالا اكىمى. سونداي-اق ءا.وسەرباەۆ بيىل تۇركىستان تۇرعىن­دارىنىڭ 60 پايىزعا جۋىعى تابيعي گازبەن قامتىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. قا­­لا­نى گازبەن قامتۋ 3 كەزەڭمەن جۇ­زەگە اسىرىلۋدا. ءبىرىنشى كەزەڭنىڭ جۇ­مىستارى بويىنشا 10518 ابونەنتكە گاز قۇبىرى جۇرگىزىلىپ، 42918-دەن اس­تام قالا تۇرعىنىنا تابيعي گاز بە­رىلدى. بۇگىندە ءىى-ءىىى كەزەڭنىڭ قۇنى 

20 ­ملرد 271 ملن تەڭگەنى قۇرايتىن 11 جوباسى ازىرلەنىپ، قۇرىلىس جۇ­مىستارى باستالعان. «بيىل وسى ماق­ساتقا 4 545 ملن تەڭگە ءبولىنىپ، حالىقتى تابيعي گازبەن قامتۋ كورسەتكىشىن 58 پايىزعا جەتكىزۋ جوسپارلانۋدا. ال 2020 جىلى قالا 100% تابيعي گازبەن قامتىلاتىن بولادى»، دەدى قالا اكىمى. 

تۇركىستان قالاسىندا ونەركاسiپ جانە كاسiپكەرلiك سالاسىندا جۇمىس ىستەيتىن 39 كاسىپورىن وتكەن جىلى 12 ملرد 467 ملن تەڭگەنىڭ ءونىمىن ون­دىر­گەن. جالپى وڭiرلiك ءونiم 74 ملرد 803 ملن تەڭگە بولىپ، ونىڭ كولە­مى جان باسىنا شاققاندا 452 مىڭ تەڭ­گەنى قۇراعان. جالپى وڭىرلىك ءونىم كولەمىندە وزىندىك ۇلەسى بار ونەركاسىپ سالاسى – 16،7%، اۋىلشارۋاشىلىق سالاسى – 8،0%، ورىندالعان قۇرىلىس جۇ­مىستارى – 16،8%، ال ساۋدا-ساتتىق سالاسى مەن شاعىن بيزنەسى دامىعان تۇركىستانداعى تاۋار اينالىمى مەن قىزمەتتەردى وتكىزۋ كولەمىنىڭ جالپى وڭىرلىك ونىمدەگى ۇلەسى 58،5 پايىزعا جەتكەن.

عالىمجان ەلشىباي،

«Egemen Qazaqstan»

تۇركىستان وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

باسىلىم باسشىلارى - ەركىن قىدىر (1962)

باسىلىم باسشىلارى • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار