دەگەنمەن, كوپشىلىكتىڭ ءار جىل سايىن بيلىك تاراپىنان ءبىر جاقسىلىق كۇتەتىنى راس. بۇل ورايدا ەلباسىنىڭ ءاربىر جولداۋىندا حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى مەن تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋعا ەرەكشە ءمان بەرىلىپ كەلە جاتقاندىعىن ايتا كەتكەن ءجون. سونىمەن قاتار, ەلباسى «قازاقستاندىقتاردىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ ءوسۋى: تابىس پەن تۇرمىس ساپاسىن ارتتىرۋ» اتتى جولداۋىندا ەكونوميكادا باسەكەلەستىكتى دامىتۋ جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى مەن تابيعي مونوپوليالاردىڭ قىزمەتى ءۇشىن بەلگىلەنەتىن تاريفتەر سالاسىندا ءتارتىپ ورناتۋ ماقساتىمەن باتىل شارالار قابىلداۋ كەرەكتىگىن ايتىپ, نەگىزسىز وسكەن تاريفتەرگە توقتاۋ سالۋ قاجەتتىگى تۋرالى تاپسىرما بەرگەن بولاتىن.
پرەزيدەنتتىڭ بۇل پارمەنى ارينە قاراپايىم حالىق ءۇشىن قۋانىشتى جاعداي. اي سايىن ءار تاريف كورسەتكىشىنەن ازداپ بولسا دا ۇنەمدەگەن وتباسى ۇنەمدەلگەن قاراجاتتى قاجەتتى ءبىر شارۋاعا جۇمسايتىنى انىق. مۇنى ايدان جىلدارعا شاققاندا دا تۇرعىنداردىڭ تۇرمىس ساپاسىنىڭ ارتۋىنا تاپتىرماس جاعداي بۇل. مەملەكەت باسشىسىنىڭ باستاماسىنان كەيىن-اق, جامبىل وبلىسىنىڭ اكىمدىگى بۇل ماسەلەدە بىرقاتار جۇمىستار اتقاردى. ءتىپتى, بىلتىرعى جىلدىڭ سوڭىن الا وسى ماسەلەگە قاتىستى وتكەن جيىندا جامبىل وبلىسى اكىمىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى بەكبولات ورىنبەكوۆ وڭىردە تاۋارلىق گاز ءتاريفىنىڭ جانە وزگە دە تاريفتەردىڭ كەلەسى جىلدىڭ قاڭتار ايىنىڭ العاشقى كۇندەرىنەن باستاپ تيىسىنشە تومەندەتىلگەنىن ايتقان بولاتىن. كۇتكەن ادام ءۇشىن جىل دا جاڭاردى. سونىمەن قاتار, تاۋارلى گازدى تاسىمالداۋ قىزمەتىنىڭ قۇنى دا 25 پايىزعا تومەندەتىلىپ, 1,0 تەكشە مەتر ءۇشىن 8,5 مىڭ تەڭگەدەن 6,4 مىڭ تەڭگەگە تۇسەتىندىگى ايتىلعان. بۇل ارينە, كوپشىلىك ءۇشىن كوڭىل قۋانتارلىق جاعداي. دەگەنمەن, تاريف تومەندەتۋدە دە وڭىردە ءبىر ماسەلەنىڭ ورىن الىپ وتىرعانىن ايتا كەتۋ كەرەك.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ, باسەكەلەستىكتى جانە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ كوميتەتى جامبىل وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى ەربولات دۇيسەمبيەۆتىڭ ايتۋىنشا, ەلباسى جولداۋىن ىسكە اسىرۋ جونىندە جۇمىس بار, الايدا ماسەلە دە جوق ەمەس ەكەن. «مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىن ىسكە اسىرۋ جونىندەگى جالپىۇلتتىق ءىس-شارالار جوسپارىنا سايكەس, تاريفتەردىڭ نەگىزسىز وسۋىنە جول بەرمەۋگە, تابيعي مونوپوليالار مەن تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق سۋبەكتىلەرىنىڭ تۇتىنۋشىلار قاراجاتىنىڭ پايدالانىلۋىن باقىلاۋ مەن ونىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان جەدەل شارالار جۇرگىزىلىپ جاتىر», دەيدى ول. اتالعان دەپارتامەنتتىڭ مالىمەتىنشە, «قازترانسگازايماق» اق جامبىل وبلىستىق فيليالى ءوزىنىڭ تاريف قۇنىن 27 272,74 تەڭگەدەن 25 548,62 تەڭگەگە, «تارازەنەرگوورتالىق» اق ءتاريفىن 1897,65 تەڭگەدەن 1681,21 تەڭگەگە, ال «جامبىل جىلۋ» مەكەمەسى ءتاريفىن 3480,99 تەڭگەدەن 3034,79 تەڭگەگە دەيىن تومەندەتىپتى. ءتىپتى «تاراز سۋ» مەكەمەسى تاريف باعاسىن وتكەن جىلدىڭ 1 قازانىنان باستاپ-اق 22 پايىزعا تومەندەتكەن ەكەن. بۇل دا حالىقتىڭ الەۋمەتتىك جاعدايىمەن ساناسۋدىڭ, ەلباسى جولداۋىنداعى مىندەتتەردى ىسكە اسىرۋدىڭ ناقتى كورىنىسى بولسا كەرەك.
الايدا دەپارتامەنت باسشىسى ەربولات دۇيسەمبيەۆ جارىق ءتاريفىن تومەندەتۋ ماسەلەسىندە قيىندىقتار تۋىنداپ وتىرعانىن دا ايتىپ بەردى. بۇل حالىقتىڭ كۇندەلىكتى پايدالانىپ وتىرعان قاجەتى بولعاندىقتان, جارىق ءتاريفىنىڭ تومەندەگەنى ارينە, تۇرعىندار ءۇشىن تەرىس ەمەس. ءار وتباسى ايىنا ورتا ەسەپپەن ءۇش مىڭنان بەس مىڭ تەڭگە ارالىعىنا دەيىن جارىق جاعادى دەسەك, ونىڭ تومەندەۋى ەل ءۇشىن پايدالى بولماق. ماسەلەن, ءوڭىردى جارىقپەن قامتاماسىز ەتىپ وتىرعان «جامبىل جارىق ساۋدا-2030» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى تاريف مولشەرىن تومەندەتۋگە قارسى ەكەن. دەپارتامەنتتىڭ مالىمەتىنشە, تاريف جەكە تۇلعالار ءۇشىن 14 تەڭگە 95 تيىننان 13 تەڭگە 87 تيىنعا, ياعني -1,0 تەڭگەگە, ال زاڭدى تۇلعالار ءۇشىن 22 تەڭگە 28 تيىننان 20 تەڭگە 70 تيىنعا, ياعني -1,4 تەڭگەگە تومەندەتىلۋى ءتيىس بولعان. ءبىز بۇل ماسەلە بويىنشا «جامبىل جارىق ساۋدا-2030» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى مارات دۇيسەنبيەۆپەن سۇحباتتاسقانىمىزدا, ول تاريف تومەندەتۋدىڭ نەگىزسىز ەكەنىن ايتتى.
«وبلىستاعى تابيعي مونوپوليالاردى رەتتەۋ, باسەكەلەستىكتى جانە تۇتىنۋشىلاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ دەپارتامەنتىنە ءبىز تاريف باعاسىن 16 تەڭگە 72 تيىننان 16 تەڭگە 60 تيىنعا تۇسىرۋگە ءوز ەركىمىزبەن ءوتىنىش جاساعانبىز. الايدا, دەپارتامەنت بۇل ۇسىنىستى ءبىر اي قاراپ, اقىرى باعانى 15 تەڭگە 50 تيىنعا بىردەن ءتۇسىرىپ جىبەردى. ءبىز سودان كەلىسپەيتىنىمىزدى ايتتىق. سەبەبى, جارىقتى ساتىپ الۋ, تاسىمالداۋ باعالارى جىل سايىن وسۋدە. زاڭ بويىنشا ولار تاريف كوتەرىلگەن كەزدە عانا قاراۋى كەرەك. ال ءبىز ءتاريفتى ءوز بەتىمىزشە كوتەرگەن جوقپىز عوي. بۇل وزدەرى بەكىتىپ بەرگەن باعا. ال ەندى مەكەمە دەپارتامەنت ءتۇسىرىپ تاستاعان باعامەن جۇمىس ىستەيتىن بولسا, تەك شىعىنعا ۇشىرايدى. كىرىس مۇلدەم بولمايدى. مەكەمەدە بۇگىندە وبلىس بويىنشا 250-دەن استام قىزمەتكەر بار. ال بۇل تومەن كورسەتكىشپەن ءبىز ايلىق تولەيمىز با, جوق, باسقا دا قىزمەتتەردىڭ اقىسىن تولەيمىز با, بىلمەيمىن. جاعدايىمىزدى قيىنداتىپ جىبەردى. بۇرىنعى تاريفپەن جۇمىس ىستەي بەرەيىك دەسەك, جۇمىس ىستەتپەي جاتىر», دەيدى ول.
«جامبىل جارىق ساۋدا-2030» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگى جارىقتى وڭىردەگى گرەس جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى بىرقاتار ەلەكتر ەنەرگياسىن وندىرەتىن مەكەمەلەردەن تاسىمالدايدى. ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ قاجەتتىلىگىنە ءبىر جىلدا 941 ميلليون مۆت جارىق جۇمسالادى. ال, اۋليەاتا حالقىن وزگە وڭىردەن تاسىمالداۋ ارقىلى جارىقپەن قامتىپ وتىرعان مەكەمەنىڭ ايتار ءۋاجى وسىنداي. سوندىقتان دا بۇل مەكەمە ءوز ءىسىنىڭ دۇرىستىعىن دالەلدەۋ ءۇشىن سوتقا شاعىمدانعان ەكەن. ەندىگى ناتيجەنى سوتتان كۇتىپ وتىر. كەلەشەكتە ءوڭىر تۇرعىندارى جارىقتىڭ ءتاريفىن تومەندەتىلگەن كورسەتكىشپەن تولەي مە, جوق پا, ءالى بەلگىسىز. دەگەنمەن, جامبىل وڭىرىندەگى جارىق «جىرىنىڭ» ازىرگە اياقتالاتىن ءتۇرى جوق.
حاميت ەسامان,
«Egemen Qazagstan»
جامبىل وبلىسى
