دەنساۋلىق سالاسى جاڭا cاپالىق دەڭگەيگە كوتەرىلۋدە

جۇما, 23 قاراشا 2012 7:05

ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش­ ۇلى نازارباەۆتىڭ حالىققا جولداۋىندا ەلىمىزدىڭ باستى بايلىعى  – دەنساۋلىق سالاسىنا اسا زور كوڭىل بولىنگەنى بارشامىزعا بەلگىلى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا ادەت­تەگىدەي ەرەكشە نازار اۋدارىلادى. تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمى جىل سا­يى­ن كەڭەيىپ كەلەدى. وڭتۇستىك قا­زاقستان وبلىسىندا ستاتسيونارلىق جانە ستاتسيونار الماستىرۋ كومەكتى قارجىلاندىرۋ بيۋدجەتى جىل سا­يى­ن وسۋدە. ماسەلەن, 2012 جىلى 22651,8 ملن. تەڭگەگە جەتتى. سالىس­تىرۋ ءۇشىن ايتساق, 2009 جىلى  13413,8 ملن. تەڭگە بولاتىن.

جۇما, 23 قاراشا 2012 7:05

ەلباسىمىز نۇرسۇلتان ءابىش­ ۇلى نازارباەۆتىڭ حالىققا جولداۋىندا ەلىمىزدىڭ باستى بايلىعى  – دەنساۋلىق سالاسىنا اسا زور كوڭىل بولىنگەنى بارشامىزعا بەلگىلى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا ادەت­تەگىدەي ەرەكشە نازار اۋدارىلادى. تەگىن مەديتسينالىق كومەكتىڭ كەپىلدىك بەرىلگەن كولەمى جىل سا­يى­ن كەڭەيىپ كەلەدى. وڭتۇستىك قا­زاقستان وبلىسىندا ستاتسيونارلىق جانە ستاتسيونار الماستىرۋ كومەكتى قارجىلاندىرۋ بيۋدجەتى جىل سا­يى­ن وسۋدە. ماسەلەن, 2012 جىلى 22651,8 ملن. تەڭگەگە جەتتى. سالىس­تىرۋ ءۇشىن ايتساق, 2009 جىلى  13413,8 ملن. تەڭگە بولاتىن. بۇگىنگى تاڭدا مەديتسينا ۇيىم­دارىنىڭ بارلىق ءىس-شارالارى دەن­ساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن دامىتۋدىڭ 2011-2015 جىلدارعا ارنالعان «سالاماتتى قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا جۇزەگە اسىرىلۋدا. بۇل باعدارلامادا ۇلت دەنساۋلىعىن نىعايتۋ ماقساتىنا جەتۋگە باعىتتالعان مىندەتتەر قو­يىلعان. مەملەكەتتىك باعدارلاما دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن جاڭا ساپالىق دەڭگەيگە كوتەرەتىنىنە كو­زىمىز جەتىپ وتىر.

جالپى رەسپۋبليكا دەڭگەيىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا بار­لىق نەگىزگى كورسەتكىشتەردىڭ وڭ ءۇردىسى بايقالادى. 2012 جىلعى 10 ايدىڭ قورىتىندارى بويىنشا انا­لار ءولىم-ءجىتىمى 13 پايىز, ءنا­رەس­تەلەر ءولىم-ءجىتىمى 7,2 پايىزعا ازايىپ, قان اينالىمى جۇيەسى, تۋبەركۋلەز جانە وزگە دە الەۋمەتتىك ماڭىزدى اۋرۋلار بويىنشا ءولىم-ءجىتىم, سىرقاتتانۋشىلىق كورسەت­كىشتەرىنىڭ تومەندەۋى بايقالادى.
ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىنا ءساي­كەس, بىرىڭعاي ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسى وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا دا ەنگىزىلۋدە. بيىل ءۇشىن­شى جىل ستاتسيونارلىق قىزمە­تىن جەتىلدىرۋگە ارنالعان كەشەندى جۇ­مىستار جۇرگىزىلىپ كەلەدى. ءبىر­ىڭعاي ۇلتتىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ قاعيداتتارىن جۇزەگە اسىرۋ ستاتسيو­نارلىق كومەكتىڭ ناق­تى قاجەتتىلىگىن انىقتاۋعا, ەلىمىز­دىڭ بارلىق جەرلە­رىندە بىرىڭعاي تاريفتەردى جانە حالىقتىڭ مە­ديتسينالىق كومەككە قولجەتىم­دى­لىگىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرىپ وتىر.
ەلىمىزدىڭ ازاماتتارى, اسىرەسە, اۋىل تۇرعىندارى ستاتسيوناردى ەركىن تاڭداۋ قۇقىعىن پايدالانادى. ولار ءوز ەركىمەن وبلىستىق, رەسپۋبليكالىق دەڭگەيلەردەگى ەمدەۋ مەكەمەلەرىن تاڭداپ, ءتيىستى كومەك الىپ جاتىر.  دەنساۋلىق ساق­تاۋ مينيسترلىگى ستاتسيوناردى ال­ماستىرۋشى جانە جوعارى مامان­داندىرىلعان مەديتسينالىق كومەك­تى دامىتۋدى باسىم باعىت رەتىندە بەلگىلەگەن.
ەڭ باستىسى – تۇرعىندار ءۇشىن جوسپارلى ستاتسيونارلىق كومەكتىڭ قولجەتىمدىلىگى قامتاماسىز ەتىلدى. ەمدەۋگە جاتقىزۋ بيۋروسى پورتالى ناۋقاسقا مەديتسينا ۇيىمىن ەركىن تاڭداۋعا مۇمكىندىك ۇسىنادى. سونىمەن قاتار, جوسپارلى ەمدەۋگە جاتقىزۋ كەزىندە كورسەتىلەتىن مە­ديتسينالىق قىزمەتتىڭ قولجەتىم­دىلىگىن قامتاماسىز ەتىپ كەلەدى. ءاري­نە, حالىق جانە مەديتسينا قىز­مەتكەرلەرى اراسىندا دا ءالى دە ءتۇسىندىرۋ اقپاراتتىق-ساراپتا­ما­لىق ناسيحاتتاۋ جۇمىستارىن جە­تىلدىرۋ قاجەت. باسىندا ءتۇسىن­بەۋشىلىك پايدا بولىپ, ءبىراز كەم­شىلىكتەرگە حالىقتىڭ اراسىندا نارازىلىق بولعانى راس.
بۇگىندە ناۋقاستاردىڭ سۇرانىس­تارىن نەعۇرلىم تولىق قاناعات­تاندىرۋعا, رەسۋرس ۇنەمدەيتىن تەحنولوگيالاردى بەلسەندى تۇردە دامىتۋعا مۇمكىندىك بەرىلىپ وتىر. اۋرۋحانالار ستاتسيونارلىق كومەك كورسەتكەنى ءۇشىن اقىنى بۇرىن­عىداي توسەك-ورىن سانىنا قاراي ەمەس, كورسەتىلگەن مەديتسينالىق قىزمەتتەر كولەمىنە جانە ناقتى شىعىندارىنا سايكەس الىپ وتىر.
وسىنىڭ ناتيجەسىندە  اقى ءتو­لەۋ جۇيەسى ەنگىزىلىپ, ەركىن تاڭداۋ قۇقىعى ارقىلى نارىقتىق قاتىناس قالىپتاستىرىلىپ, رەسۋرستاردى تي­ىمدى قولدانۋى قامتاماسىز ەتىل­دى. بۇل دارىگەرلەردىڭ بىلىكتى­لىك­تەرىن كوتەرۋگە ىنتاسىن ارتتىردى جانە مەديتسينا قىزمەت­كەرلەرىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن دامىتۋعا ىقپال ەتكەنى انىق.
سونىمەن قاتار, ليزينگتىك ءتو­لەمدەر ارقىلى ءونىم بەرۋشىلەرمەن باعاسى 5 ملن. تەڭگەدەن 50 ملن. تەڭگەگە دەيىن نەگىزگى قۇرالداردى ءوز بەتتەرىمەن ساتىپ الۋ قا­راس­تىرىلىپ, مەديتسينا ۇيىمدا­رى­نىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى كۇشەيىپ كەلەدى.
بۇگىنگى تاڭدا ەمدەۋ مەكەمەسى باسشىسىنىڭ مەنەدجمەنت دەڭگەيى جوعارى بولۋى ءتيىس. قولدانىسقا وزىق تەحنولوگيالاردى ەنگىزىپ, قىزمەتكەر­لەردى ءتيىستى ەڭبەكاقى ۇسىنۋ ارقىلى ىنتالاندىرۋى تالاپ ەتىلەدى.
2011 جىلدان باستاپ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى رەسۋرستاردى ءتيىمدى پايدالانۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋ ماقساتىندا «بۇگىن – سەن ۇزدىكسىڭ, ەرتەڭ – بارلىعى» جوباسىن باستاپ, ءىس جۇزىندە باسقارۋ تەحنولوگيالارىن بەرۋ ءۇشىن رەسپۋبليكانىڭ ۇزدىك ۇيىمدارى انىقتالىپ, دا­يىن­دىقتان وتكىزدى. جوباعا بارلىق دەڭگەيدەگى 118 مەديتسينا ۇيىمى قاتىسىپ, ولاردىڭ 425 مامانى كاسىپورىنداردى ءتيىمدى باسقارۋ ماسەلەلەرى جانە باسقارۋدىڭ زاماناۋي تاسىلدەرى بويىنشا وقى­تىلدى. وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسى بويىنشا 9 مەديتسينا ۇيىمى جوبانىڭ قاتىسۋشىلارى بولسا, ونىڭ ىشىندە وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسى بار. جوبانىڭ قاتى­سۋشى-ۇيىمدارىنا جوسپارلى جانە قارقىندى تۇردە مەنەدجمەنتكە وقىتۋ ارقىلى زاماناۋي مەنەد­جمەنتتى ەنگىزۋ جونىندەگى وزىق تاجىريبەنى ءارى قاراي وڭىرلەرگە تاراتۋ مىندەتتەلگەن.
بۇل اتالعان جوبانىڭ ماقساتى – دەنساۋلىق ساقتاۋ مەنەدجمەنتىن جەتىلدىرۋ, مەديتسينا ۇيىمدارى جۇمىسىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ارقىلى حالىق دەنساۋلىعىن ساقتاۋ جانە قورعاۋ. سونىمەن قاتار, سىر­قاتتانۋدىڭ الدىن الۋ جانە ءومىر جاسىن ۇزارتۋ بولىپ تابىلادى.
وبلىستىق بالالار اۋرۋحا­نا­سىنىڭ «بۇگىن – سەن ۇزدىكسىڭ, ەرتەڭ – بارلىعى» جوباسىنا قاتىسۋشى-ۇيىم رەتىندە تاڭدالعانى يننو­ۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى قولدا­نىپ, ىسكە اسىرۋ, مەكەمەنى ءتيىمدى باسقارۋىن ەنگىزۋگە مۇمكىندىك تۋعىزدى. وسى جوبانىڭ اياسىندا 2012 جىلدىڭ 30-31 قازان ارالى­عىندا استانا قالاسىندا دەنساۋ­لىق ساقتاۋ مينيسترلىگى جانە رەس­پۋبليكالىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋ ورتالىعىنىڭ ۇيىمداس­تىرۋىمەن «مەنەدجمەنت سالاسىن­داعى دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ الەۋەتىن ارتتىرۋ: دەنساۋلىق ساق­تاۋ مەنەدجمەنتىن دامىتۋدىڭ ءجۇ­يەلى تاسىلدەرى» تاقىرىبىمەن II حا­لىقارالىق كونفەرەنتسيا وتكىزىلدى.
مۇندا مەديتسينا ۇيىمدارى­نىڭ وكىلدەرى ەلىمىزدىڭ جانە شەت­ەلدەردىڭ ۇزدىك مەديتسينا مەكەمە­لەرىمەن جانە حالىق دەنساۋلىعىن قاداعالاۋ, جاڭا تەحنولوگيالاردى ادام يگىلىگىنە ءتيىمدى قولدانۋمەن تانىستى. سونىمەن قاتار, دەنساۋ­لىق ساقتاۋ جۇيەسىن باسقارۋداعى قازىرگى ماسەلەلەر تالقىعا سالىندى. دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ساليدات قايىربەكوۆانىڭ حالىق­ارالىق ستاندارتتارعا نەگىزدەلگەن وسى باعىتتاعى ساياساتىنا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرى تولىق قولداۋ كورسەتىپ وتىر.
2012 جىلدان باستاپ رەسپۋبليكادا ونكولوگيالىق قىزمەتتى قار­جىلاندىرۋى جەرگىلىكتى جانە رەس­پۋبليكالىق بيۋدجەت بىرگە قوسى­لىپ, «جاھاندىق» قاعيداتى بويىنشا جۇزەگە اسىرىلۋدا. «جاھان­دىق» بويىنشا قارجىلاندىرۋ ەلەكتروندىق تىزىمدە تىركەلگەن پاتسيەنتكە ونىڭ باعىتى (ەمدەلۋ ساتىسى) بويىنشا اقى تولەۋدى كوز­دەيدى. ول ونكوديسپانسەرلەردىڭ اۋرۋدى ەرتە انىقتاۋعا مۇددەلىلىگىن جانە 5 جىلدىق ءومىر ءسۇرۋدى ۇزار­تۋعا ارنالعان حالىقارالىق ستان­دارتتارعا سايكەس ساپالى ەمدەۋدى قامتاماسىز ەتەدى. بىرىڭعاي ۇلت­تىق دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىن ەنگىزۋ ونكولوگيالىق قىزمەتتى قار­جىلاندىرۋ 2009 جىلمەن سالىس­تىرعاندا 2,2 ەسە ارتتىرۋعا ءمۇم­كىندىك بەردى.
قازىرگى تاڭدا اۋىلدىق دەنساۋ­لىق ساقتاۋ جۇيەسى ەكى كوز­دەن قار­جىلاندىرىلۋدا. مەملەكەت باس­شى­سىنىڭ ساياساتىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ مي­نيسترلىگى اۋىلدىق جەرلەردە مەدي­تسينالىق قىزمەتتىڭ قولجەتىم­دىلى­گىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن قار­جىلان­دىرۋ كوزدەرىن بىرىكتىرىپ, «جاھان­دىق» بيۋدجەت قاعيداتى بو­يىنشا قارجىلاندىرۋدى ۇسىنىپ وتىر. بۇل قادامدى اۋىل تۇر­عىندارىنا باستاپقى مەديتسينا­لىق-سانيتار­لىق كومەكتى جاقسارتۋ شارالا­رىنىڭ ءبىرى دەپ ەسەپتەۋگە بولادى. مەملەكەتتىڭ تەگىن مەدي­تسينالىق كومەگىنىڭ كەپىلدىك كولە­مىنىڭ شەڭ­بەرىندە جۇمسالاتىن شى­عىستارى­نىڭ قۇرىلىمىندا باس­تاپ­قى مە­ديتسينالىق-سانيتارلىق كومەككە باسا ءمان بەرىلىپ, 60 پايىز قاراجات قاراستىرىلعان. ال وسىدان ءبىراز جىل بۇرىن, قاراجاتتىڭ باسىم بولىگى ستاتسيونارلىق كو­مەكتى تولەۋ­گە جۇمسالاتىن, باستاپ­قى مەدي­تسينالىق-سانيتارلىق كو­مەككە 30 پايىز كولەمىندە قالد­ى­رىلاتىن.
دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى   س.قايىربەكوۆا اۋىلدىق دەنساۋ­لىق ساقتاۋ جۇيەسىنىڭ قارجىلان­دىرۋ تۋرالى ۇسىنىستارى ەلىمىز­دىڭ مەديتسينا ۇيىمدارى اراسىندا جان-جاقتى تالقىلانىپ, مەديتسينا قوعامداستىعى اراسىندا بەلسەندى قولداۋ تاۋىپ وتىر. بۇل ءسوز جوق, مەديتسينا ۇيىمدارىنا جوسپارلاۋ مەن باسقارۋدا ۇلكەن ەركىندىك بەرىپ, قىزمەتتەرىنىڭ تيىمدىلىگىن ارت­تىرۋعا جانە شىعىندارىن قىس­قارتۋعا ىنتالاندىرادى. بۇل ءوز كەزەگىندە توسەك قورىن وڭتاي­لان­دىرۋعا, ەمدەلۋگە جاتقىزۋ قۇرى­لىمىن وزگەرتۋگە, كادر ماسەلە­لەرىن شەشۋگە, رەسۋرستاردى ساق­تاي­تىن جاڭا تەحنولوگيالاردى يگەرۋگە, پروفيلاكتيكالىق باعىتتى كەڭەيتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
قازاقستانداعى ەكونوميكالىق ءوسۋ بۇرىن توقمەيىلسىپ كەلگەن ءما­سەلەلەرگە باسقاشا قاراۋعا ءمۇم­كىندىك بەرۋدە. وتاندىق مەديتسينا قارقىندى دامىپ, جاڭا بيىكتەردى باعىندىرا باستادى. ءبىز مۇنىڭ جاقسى مىسالىن ءوز وبلىسىمىز­داعى وڭدى وزگەرىستەردەن كورىپ وتىرمىز. ەلباسىمىز ء“بىزدىڭ ەڭ باستى بايلىعىمىز – حالقىمىز­دىڭ امان ساۋلىعى” دەگەندى ءجيى ايتىپ, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيستر­لىگىنە زامان تالاپتارىنا ساي تاپسىرمالار بەلگىلەپ بەرىپ كەلەدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ ءاردايىم قولداۋ كورسەتۋى رەسپۋبليكامىزدا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنىڭ كوك­جيەگىن كەڭەيتۋدە. ادام جانىنىڭ اراشاسىسى دارىگەرلەر قاۋىمى وسى سەنىمگە ساي الەمدىك وزىق ءتا­جىريبەلەردى ەركىن يگەرىپ جاتىر.
ءانۋار مايماقوۆ,
وڭتۇستىك قازاقستان وبلىستىق بالالار اۋرۋحاناسىنىڭ باس دارىگەرى.
شىمكەنت.