اۋدان ورتالىعىنان شالعاي جاتقان اۋىلدا مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىن امانجول جۇمابەكوۆ اقساقالدى وسى ءوڭىردىڭ كوزى ءتىرى شەجىرەشىسى دەسە دە بولعانداي. الدىنداعى مالىن جايعاپ ءجۇرىپ ابەكەڭ كۇنىگە بىرەر ساعات ۋاقىتىن وسى ءوڭىردىڭ تاريحىن تاني تۇسۋگە جۇمسايدى. بۇگىندە ونىڭ ۇيىندە وسى توڭىرەكتەن تابىلعان ءۇش جۇزگە تارتا ەكسپونات ساقتاۋلى تۇر. ۋاقىتىندا ۇلكەن قالاشىق بولعان توبەدەن سول زامانداعى بابالارىمىزدىڭ جەبە جاساۋعا ارنالعان بۇيىمدارى مەن ءدان ۇككىش, قىش قۇمىرا, قازاندارى اۋىل ارحەولوگىنىڭ كوزدىڭ قاراشىعىنداي ساقتايتىن مۇراسىنا اينالعان.
تاپا اۋماعىندا ەكى ءجۇز گەكتارداي قۇراق بولعان ەكەن. امانجول جۇمابەكوۆ 1969 جىل وسى جەردەن ينە قۇياتىن قالىپ تاۋىپ الىپتى. قولا جانە نەوليت داۋىرىنەن قالعان مۇرالاردىڭ ءبىرازىن ءوز قولىمەن الماتىداعى ورتالىق مۋزەيگە وتكىزىپتى.
اۋىلدا تۇراتىن, ارحەولوگيا عىلىمى تۋرالى ۇلكەن ءبىلىمى جوق وتاعاسى بۇل بۇيىمداردىڭ قاي داۋىرگە جاتاتىندىعىن قايدان بىلەدى دەگەن زاڭدى سۇراق تۋى مۇمكىن. بۇل رەتتە اقساقالعا وسى سالاداعى عالىمداردان بولەك, قورقىت اتا اتىنداعى قىزىلوردا مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ارحەولوگيا جانە ەتنوگرافيا عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ جەتەكشىسى ءازىلحان تاجەكەەۆ جاردەمدەسىپ, جۇمىس بارىسىنا باعىت-باعدار بەرىپ وتىرادى.
عالىمدارمەن ۇنەمى بايلانىستا بولىپ, كونە قالاشىق ورنىنان تاپقان دۇنيەلەرىنىڭ دەرەكتەرىن جيناقتاپ وتىراتىن اۋىلداعى «ارحەولوگ» اقساقالدىڭ داڭقى الىسقا كەتكەن سىڭايلى. كونە جادىگەردىڭ قۇنى جوعارى.
– ات باسىنداي التىن بەرسە دە تۋعان جەرىمىزدىڭ جادىگەرلەرىن كولدەنەڭ كوك اتتىعا ۇستاتا المايمىن. كونە دۇنيەلەر ەلىمىزدىڭ كەشەگى ءومىرى, بۇگىنگى تاريحى. ەلباسىمىزدىڭ ءوزى تاريحىمىزدى باعالاۋ, قۇرمەتپەن قاراۋ, بۇگىنگى ۇرپاققا امانات ەتۋ جايىندا « ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» ماقالاسىندا ەستى جان تۇسىنەرلىكتەي ەتىپ ايتتى. بۇل جادىگەرلەر قازاق تاريحىنىڭ كوزى, التىننىڭ سىنىعى, بولاشاق ۇرپاقتىڭ نەسىبەسى, – دەيدى اقساقال.
تۋعان ەلىنىڭ وتكەنىنە ءتاۋ ەتىپ, تاريحىن تۇگەندەپ جۇرگەن اقساقال اۋىلدا تۇرىپ-اق رۋحانياتقا وسىلايشا ۇلەسىن قوسىپ جاتىر.
باقتيار تايجان,
«Egemen Qazaqstan»
قىزىلوردا وبلىسى
