تۇرقى ەسىك پەن توردەي, شوقتىعى بيىك قۇلا ايعىر ءۇي جىققانداي الاپات ەكپىنمەن ومىراۋلاي سوققان. ول ازداي ات ۇستىندەگى كوكپارشىنى ساق ەتكىزىپ تىستەپ الدى. بۇل بولسا تاقىمىنداعى سالماعى الپىس كيلوعا تاياۋ سەركەدەن ايىرىلىپ قالدى. اۋەلى ەت قىزۋمەن بايقاماعان, كەيىن قاراسا كيىمى دال-دۇل, قولتىقتان تومەن قابارا قاراۋىتىپ قانتالاپ كەتكەن ەكەن. ونىڭ ۇستىنە قابىرعاسى دا سىنىپتى.
ۆيكتور ەندى كوكپارعا قاتىسپايتىن شىعار دەستى جۇرت. ايدىڭ-كۇننىڭ امانىندا ايعىردىڭ اۋزىندا شاينالىپ مەرتىككەن سوڭ بەتى قايتار دەپ بولجاعان. الايدا كەلەسى كوكپار ويىنىندا قازاقستاننىڭ ەكى مارتە چەمپيونى, سپورت شەبەرى ۆيكتور تيموفەەۆ استىنداعى جۇيرىگىن ويناقتاتىپ تاعى شىقتى. سويتسە, كوكپار ويىنىنىڭ ەر-ازاماتتىڭ جان دۇنيەسىن باۋراپ الاتىن, وزىنە عاشىق ەتەتىن عالامات كۇشى بار ەكەن عوي.
مۇنداي سەزىم ەل رۋحاني جاڭعىرعالى, وتكەننىڭ ونەگەلى مۇراسىن تىرىلتكەلى تالاي بالانىڭ كوكىرەگىندە ءجۇر. اتتەڭ سونى قولامتانىڭ شوعىنداي ۇرلەپ, لاپىلداتا جاندىرىپ جىبەرۋ جاعى كەم.
– ءوزىم ون جاسىمنان بەرى ات ۇستىندەمىن, – دەيدى كوكپارشىلار كومانداسىنىڭ كاپيتانى اسحات بۇحپاباەۆ, – مىناۋ ىرگەدەگى جالتىركول اۋىلىندا تۋىپ-ءوستىم. ەر توقىمدى جاستانىپ, اكەممەن بىرگە مال باقتىم. ات جالىندا وسكەن سوڭ حالقىمىزبەن عاسىرلار بويى بىرگە جاساسىپ كەلە جاتقان ونەرىن جالعاعىڭ كەلەدى. قازىرگى كۇنى قالا بالاسىمەن قاتار اۋىل بالاسى دا ءالجۋازدانىپ كەتتى, قاۋقارى كەم, قايراتى از دەگەن پىكىر ايتىلىپ جاتادى عوي. ولاي ەمەس, بىلەكتى, جۇرەكتى بالالار ورتەنگە وسكەن شوپتەي قاۋلاپ جەتىلىپ كەلەدى. تەك سولاردى ۇلتتىق ۇردىسىمىزگە ءبىرتابان جاقىنداتىپ, حالقىمىزدىڭ قاسيەتىن بويىنا ءسىڭىرۋ كەمشىن. ايتپەسە, تاربيەنىڭ تەتىگى ءوزىمىزدىڭ ۇلتتىق قازىنامىزدا جاتىر ەمەس پە؟ ماسەلەن, كوكپار ويىنى.
جاس بۋىندا ىنتا-ىقىلاس بار ەكەن دەلىك, ەندىگى كەرەگى كوكپارعا مىنەتىن ات. كەز كەلگەن قىلقۇيرىقتىڭ كادەگە جاراي بەرمەيتىندىگى بەلگىلى. بەلى بەكەم, سيراعى جۋان ءسىڭىرلى, ۇركىپ-جاسقانۋدى بىلمەيتىن جىلقى بالاسى كەرەك. بۇل دوداعا تۇسكەندە. وپىر-توپىر بولىپ جاتقان دوداشىلاردى قاقىراتا جارىپ شىققان كوماندالاسىنىڭ تاقىمىنداعى سەركەنى دوپشا قاعىپ الىپ, اتقان وقتاي زىرقىراي شاباتىنى دا قاجەت. بىراق سونىڭ ءبارى تابىلا قويار ما؟
– كوكپارشى بالالاردىڭ تاقىمىنا تاتيتىن ات تابۋ قيىن. تابىلعان اتتى جاس بالاشا ماپەلەپ, جىل بويى باعۋىڭ كەرەك. شىعىنى جەمشوبىن قوسا ەسەپتەگەندە, ايىنا شامامەن قىرىق مىڭ تەڭگەنىڭ كولەمىندە. ات تابىلدى دەلىك, ەندىگى كەرەگى كوكپارشىنىڭ ىڭعايلى, بەرىك كيىمى. ماسەلەن, ساپتاما ەتىك. ونىڭ قونىشىندا قورعانىس قۇرساۋى بولۋى مىندەتتى. ايتپەسە, ەس كەتىپ, جان شىعاتىن جانتالاستا جانامالاي سوققان كوكپار اتى سيراعىڭدى كۇلپارشا ەتىپ سىندىرىپ كەتپەي مە؟ كوكپاردىڭ ەت توقىمى دا وزگەشە ءبىتىمدى – ات ابزەلى. ەردىڭ قاسىندا ءتورت ساۋساعىڭ سىياتىن, قارسىلاسىڭمەن تاقىمداسا تارتىسقان كەزدە دەمەۋ, تىرەۋ ەتەتىن ساعاسى بولادى. ءبىزدىڭ ولكەدە مۇنداي ەر-توقىمدار جوق. جايداعى جارامسىز. تىرەسە تارتىسقاندا ات ارتىنا وپ-وڭاي وپىرىلىپ تۇسەسىڭ. ال كوكپارشىنىڭ ەرىن وڭتۇستىكتەن الدىرامىز, – دەيدى كوماندا كاپيتانى. – وسىنىڭ ءبارىن كوكپارعا دەگەن قۇمارلىق جەڭەدى. وزگە قامقورلىق بولماعان سوڭ ءوزىمىز تالپىنىپ, ءبىردى بىرگە قۇراپ سايىسقا قاتىسىپ ءجۇرمىز.
ايتپاقشى سايىس دەمەكشى, كوكپارشى بالالاردىڭ تاعى ءبىر ايتقان تىلەگى بار. ول جارىسقا ءجيى قاتىناسۋ. ءوزارا قانشاما جاتتىققانىمەن, شىن شەبەرلىك شىنايى جارىستا شىڭدالماق. ال جارىسقا بارۋ ءۇشىن دە استىنداعى اتتارىن تاسۋ, اس-سۋى, جولاقىسى دەگەندەي قانشاما شىعىن. بۇل شىعىندى كوماندا كاپيتانى اسحات بۇحپاباەۆ پەن ۇلتتىق ونەردىڭ جاناشىرلارى, جەرگىلىكتى جىگىتتەر قايرات الىپقاشوۆ, اسىلحان ءابدىلدين, قىدىرحان احمەتبەكوۆ ءتارىزدى ازاماتتار كوتەرىپ الادى ەكەن.
– بىزگە قاراعاندا وڭتۇستىك وڭىردە كوكپاردىڭ قاتتى دامۋىنىڭ ءبىر سەبەبى, ول جاقتا سالىم ءجيى وتكىزىلەدى, – دەيدى اسحات بۇحپاباەۆ. – ءبىزدىڭ وڭىردە سيرەك. سيرەك بولعان سوڭ دا ناسيحاتى كەم. ءجيى بولسا ءار اۋىل-ايماقتىڭ كوكىرەگىندە وتى بار جاستارى كورىپ, وسى ءبىر اقسۇيەك ونەرگە قۇمارتار ەدى. ءبىز كەي-كەيدە سيرەك وتكىزىلەتىن ويىننىڭ وزىنە قاراجاتىمىز جەتىسپەگەندىكتەن قاتىسا الماي قالىپ جاتامىز. ال قاتىسقان جەرىمىزدە جۇلدەسىز قايتقان ەمەسپىز. مەملەكەتتەن فۋتبول, حوككەي ويىندارىنا قىرۋار قارجى بولىنەدى عوي. كوكپارعا نەگە بولمەسكە؟
شىنىندا دا, اسحات بۇحپاباەۆ باسشىلىق جاسايتىن كوكپارشىلار كومانداسى 2017 جىلى وبلىستىق جارىستا توپ جارعان. تالاي مارتە مەرەيلەرى ۇستەم بولعان كىل مارقاسقالار. ولاردىڭ قاتارىنان قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سپورت شەبەرلەرى ءادىل مەن اقىلبەك امانگەلديندەردى, سپورت شەبەرى ۆيكتور تيموفەەۆتى اتاي كەتۋگە بولادى. سان سايىستا كوزگە تۇسكەن ۆيكتوردى سولتۇستىك قازاقستانعا قولقالاپ شاقىرىپ ءجۇر ەكەن. كوماندا كاپيتانى بولاشاعىنا سارا جول اشىلعالى تۇرعان ساتتە باعىن بايلامايىن دەگەن بولار, رۇقسات ەتىپتى. وزدەرىنە كەرەك بولسا دا. وزدەرى قۇرعان وتاۋدىڭ ءبىر ۋىعىن بوساتىپ الايىن دەپ تۇرسا دا. ون سەگىزگە جاڭا تولعان تالاپتى دا تالانتتى كوكپارشىنىڭ دوداداعى دۋلى ءساتى جاڭا باستالىپ كەلەدى ەمەس پە؟
كوكپارشىلاردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, ۇلتتىق ونەردى ۇلىقتاۋ جاعى سىن كوتەرمەيدى. وزدەرىنىڭ ۇسىنىستارى دا بار. ماسەلەن, اۋداندىق سپورت بولىمىنە تىم قۇرىعاندا ءبىر شتات ءبولىنىپ, جالعىز كوكپار عانا ەمەس, الاشقا ءتان بار سپورتتى دامىتۋعا ىقپال ەتىلسە. ايتپەسە, ءوز ونەرىمىز وگەي بولاتىنداي زامان ەمەس قوي.
كوكجالدىققا باۋليتىن, ۇلت ۇلاندارىنىڭ كوسەگەسىن كوگەرتەتىن كوكپار ونەرىن دامىتۋعا كوڭىل بولىنسە. كوڭىلمەن قوسا ازىن-اۋلاق قاراجات تا. سوندا كەنجەلەپ قالعان بۇل ونەر ءسوز جوق داميتىن ەدى.
– كوكپار اتتارى ءبىزدىڭ وڭىردەگى جىلقىنىڭ ىشىنەن تابىلا ما؟ – دەپ سۇرادىق ۇلتتىق ويىننىڭ جىلىگىن شاعىپ, مايىن ىشكەن جاناشىرىنان.
– ارينە, – دەيدى كوماندا كاپيتانى. – قازىر ەل ىشىندە جىلقى باسى كوبەيىپ كەلەدى. جۇزدەن جۇيرىك, مىڭنان تۇلپار شىقپاي ما؟
– قازاقى جىلقىنىڭ ىشىنەن دە تابىلىپ قالا ما؟ قازىر كەيبىرەۋلەر «قازاقى جىلقى سوعىمعا عانا جارايدى» دەپ ءجۇر عوي.
– جۇيرىك نەگە شىقپاسىن؟ قازىر قازاقى جىلقىنىڭ باعى جانىپ كەلەدى عوي.
كوكپارعا جان بىتىرسەك, جىلقىنىڭ عانا ەمەس, جىگىتتىڭ دە باعى جانار ەدى.
بايقال ءبايادىل,
«Egemen Qazaqstan»
اقمولا وبلىسى,
ارشالى اۋدانى
