اتاپ ايتقاندا, ەندى كولىك جۇرگىزۋشىلەرى الماتى قالاسىنان قاپشاعاي قالاسىنا دەيىنگى 42 شاقىرىم جولدى ءجۇرىپ وتكەنى ءۇشىن 200 تەڭگە كولەمىندە اقى تولەيتىن بولدى. بۇل سوما اقشانى تولەماقى قابىلداۋ جۇيەسىنە قولما قول تولەگەن كەزدەگى باعا, ال تولەماقىنى الدىن الا تولەۋ ارقىلى جۇزەگە اسىرعان جاعدايدا جول قۇنى – 100 تەڭگە.
ءدال وسىنداي ءادىس الماتى قالاسى مەن «قورعاس» شەكارا ماڭى نتىىماقتاستىق ورتالىعى اۋماعىنا دەيىنگى كولىك دالىزىنە دە قولدانىلادى. كولىك يەسى قورعاسقا دەيىنگى 295 شاقىرىم جولدى ءجۇرىپ وتكەنى 600 تەڭگەنى قولما قول تولەۋى ءتيىس ال اقىلى جول ءۇشىن الىناتىن قۇندى الدىن الا تولەپ قويعان جاعدايدا ول ەكى ارزانعا ءتۇسىپ, 300 تەڭگەنى قۇرايدى.
- تولەم قابىلداۋ جۇيەلەرىنىڭ جەتىلدىرىلۋى ادامدارعا قولايلى جاعداي جاساۋعا مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. ءارى بۇل جۇرگىزۋشىلەردىڭ قارجىسىن ۇنەمدەۋگە دە قولايلى. مىسالعا, قاپشاعايعا دەيىنگى جولاقى قۇنى قولما قول تولەگەن كەزدە 200 تەڭگەنى قۇرادى. ال قورعاس باعىتىنداعى ءجۇرىس اقىسى – 600 تەڭگە. باعانى ۇكىمەت بەكىتتى. بىراق, «قازاۆتوجول» ۇلتتىق كومپانياسى تۇرعىندارعا ىڭعايلى بولۋ ءۇشىن بۇل باعانى ارزان تولەۋدىڭ جولىن ۇسىنادى. ول ءۇشىن ەكى اراعا ءجيى قاتىنايتىن كولىك يەسى كەز كەلگەن تولەم تەرمينالدارىنان «قازاۆتوجول» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ شوتىنا كولىكتىڭ مەملەكەتتىك تىركەۋ ءنومىرىن كورسەتۋ ارقىلى بەلگىلى مولشەردە اقشا اۋدارىپ قويۋى كەرەك. ءارى مۇنداي جاعدايدا تولەۋ قابىلداۋ بەكەتىندە ايالداپ, تەكسەرۋدەن ءوتۋدىڭ دە قاجەتى بولمايدى. بەكەتتەگى ارنايى بەينەباقىلاۋ قۇرىلعىسى كولىك ءنومىرىن اۆتوماتتى تۇردە تانىپ, ماشينانىڭ كەدەرگىسىز وتۋىنە مۇمكىندىك بەرەدى, - دەدى ماسەلەگە وراي تۇسىنىك بەرگەن «قازاۆتوجول» ۇلتتىق كومپانياسى الماتى وبلىستىق فيليالى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى ماۋلەن ءالىپوۆ.
سونداي-اق, «قازاۆتوجول» كومپانياسىنىڭ الدىن الا تولەم قابىلداۋ جۇيەسىنە تەرمينالداردان بولەك, ينتەرنەتبانكينگ ارقىلى دا اقشا اۋدارۋعا بولادى. جانە بەكەتتەردە قولما قول اقشا تولەۋمەن بىرگە سمارتفوننىڭ كومەگىنە جۇگىنىپ, جول جۇرۋ قۇنىن وتەۋگە مۇمكىندىك بار. بۇل جەردە ءبىز ايتقان جول قۇنى تەك جەڭىل اۆتوموبيلدەرگە ارنالعان باعا, ال جۇك كولىكتەرى ءۇشىن تاريف باسقاشا ەسەپتەلەدى ەكەن. قازىر الماتى – قورعاس تاس جولىنىڭ اياقتالار تۇسىنا دا تولەم قابىلداۋ بەكەتى سالىنىپ, قولدانىسقا بەرىلدى. بۇل ەكى باعىتتاعى كولىكتەردىڭ ءجۇرىپ وتكەن قاشىقتىعىن ولشەپ, اقىلى جول ايماعىن قولدانعانى ءۇشىن تولەنەتىن باعانى ەسەپتەپ شىعارۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
- ال قاپشاعايعا دەيىنگى جولدى پايدالانۋ قۇنىن جۇرگىزۋشىلەر الماتى قالاسىنا كىرەبەرىستە قويىلعان بەكەتتە تولەيدى. كولىكتەردىڭ قانشا قاشىقتىقتى ءجۇرىپ وتكەنىن جول بويىنداعى بەينەكامەرا تىركەپ, ەسەپتەپ شىعارادى. بولاشاقتا اقىلى جول تالدىقورعان قالاسىنا دەيىن ۇزارتىلىپ, وبلىس ورتالىعى ماڭىنا تولەم قابىلداۋ بەكەتى سالىنادى, - دەيدى «قازاۆتوجول» كومپانياسىنىڭ وكىلى.
ءدال وسى جەردە «اقىلى جول اۋماعىندا قونىستانعان ەلدى مەكەندەردىڭ تۇرعىندارى ىشكى قاتىناس ءۇشىن اقى تولەۋگە ءماجبۇر بولا ما؟» دەگەن ساۋال تۋادى. «قازاۆتوجول» مەكەمەسىنىڭ وكىلى بۇل ماسەلەنىڭ شەشىلگەنىن ايتادى.
- اقىلى جول اۋماعىنىڭ تۇرعىندارى ءۇشىن ءبىر جىلدىق تولەم كارتاسىن ۇسىنىپ وتىرمىز. مۇنىڭ قۇنى 1000 تەڭگە شاماسىندا. كارتاعا كولىك تۋرالى مالىمەت ەنگىزىلەدى. سول ارقىلى اقىلى جول اۋماعىندا كەدەرگىسىز ءجۇرىپ-تۇرۋعا بولادى. ال قوعامدىق كولىكتەرگە, اۆتوبۋس پەن «جەدەل جاردەم» ماشينالارىنا بۇل جولدا ءجۇرۋ تەگىن, - دەدى ماۋلەن ءالىپوۆ.
جالپى, الماتى ماڭىنداعى اۆتوبانداردىڭ قىزمەتىن اقىلى باعىتقا كوشىرۋ ءۇشىن 1 ملرد 300 ميلليون تەڭگە مەملەكەت قارجىسى جۇمسالعان. جول ماماندارى بۇل قارجى از ۋاقىت ارالىعىندا وتەلىپ, اقىلى جولدان تۇسكەن قارجى كولىك ءدالىزىنىڭ ساپاسىن جاقسارتۋعا باعىتتالاتىنىن ايتادى.
ايتپاقشى, اقىلى جول جۇيەسى بۇگىندە الەم بويىنشا كەڭ قولدانىسقا ەنىپ, تۇسكەن قاراجات ەل ەكونوميكاسىن ارتتىرۋعا جۇمسالادى. مىسالعا, ەۋروپادا جاز مەزگىلىندەگى جول ءجۇرۋ كارتاسىنىڭ قۇنى, سالماعى 3,5 تونناعا دەيىنگى كولىكتەر ءۇشىن 88 ەۋرو شاماسىندا ەكەن. ال قازاقستاندا بۇل جۇيە العاش 2013 جىلى قولدانىلىپ, استانا – شورتاندى باعىتىنداعى تاس جول اقىل قىزمەت كورسەتە باستادى. بۇگىن الماتى – قاپشاعاي – قورعاس باعىتىنداعى جولدان بولەك, استانا – تەمىرتاۋ باعىتى دا ىسكە قوسىلدى. ياعني, ەلىمىزدەگى اقىلى جولدىڭ ۇزىندىعى 471 شاقىرىمعا سوزىلدى. بولجام بويىنشا, 2020 جىلعا دەيىن تاعى 6,6 مىڭ شاقىرىمدىق رەسپۋبليكالىق ماڭىزداعى جول اقىلى قىزمەت كورسەتۋگە كوشەدى.
قالماحانبەت مۇقامەتقالي,
«Egemen Qazaqstan»
الماتى وبلىسى
