ەلىمىزدە 2019 جىلدىڭ باسىنان باستاپ قىزىلشانىڭ 323 جاعدايى تىركەلىپ, ونىڭ 228-ءى, ياعني 70 پايىزى 14 جاسقا دەيىنگى بالالار اراسىندا انىقتالعان. دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ 2018 جىلعى كورسەتكىشتەرىنە كوز جۇگىرتەر بولساق, قىزىلشا اۋرۋىنىڭ تارالۋى 100 مىڭ تۇرعىنعا شاققاندا 2,8 ادامدى قۇراعان.
جالپى, قىزىلشانىڭ ەلىمىزدە بۇلاي تارالۋىنىڭ بىرنەشە سەبەبىن اتاپ وتۋگە بولادى. قازاقستانعا ينفەكتسيانىڭ تارالۋىن سىرتقى كوشى-قونمەن, 90-شى جىلدارداعى ۆاكتسيناتسيالاۋدىڭ سالعىرتتىعىمەن, ۆاكتسينا جەتكىزۋدىڭ بۇزىلۋىمەن, ەگىلمەگەن ادامداردىڭ, ونىڭ ىشىندە بولاشاق انالاردىڭ كوپ بولۋى – ەلىمىزدە قىزىلشا سىرقاتتانۋشىلىعىنىڭ وسۋىنە الىپ كەلگەن.
دەگەنمەن, بىلتىرعىعا قاراعاندا بيىل قىزىلشامەن اۋىرعانداردىڭ سانى ەداۋىر ازايعان. 2018 جىلى قىزىلشانىڭ 576 جاعدايى تىركەلسە, ونىڭ ىشىندە 14 جاسقا دەيىنگى بالالار اراسىندا – 484 بولدى.
بۇل رەتتە ينفەكتسيا وشاقتارىندا قىزىلشاعا قارسى ەگىلمەگەن بالالاردى انىقتاۋعا جانە ۆاكتسيناتسيالاۋعا باعىتتالعان ەپيدەمياعا قارسى ءىس-شارالار ۇيىمداستىرىلىپ جاتقاندىعىن ايتا كەتكەن ءجون. سونىڭ وزىندە بيىل اقمولا وبلىسىندا قىزىلشا جۇقتىرعان 77 ادام تىركەلىپ, ونىڭ التاۋى مەديتسينا قىزمەتكەرى بولىپ شىققان. قوستانايدا جىل باسىنان بەرى 6 بالا قىزىلشا اۋرۋىن جۇقتىرسا, اقتوبەدە 7 بالا قىزىلشا جۇقتىرىپ, ەم قابىلداپ جاتىر. «جالپى, اقمولا وبلىسى بويىنشا 2018 جىلدىڭ 1 قاراشاسى مەن 2019 جىلدىڭ 14 قاڭتارى ارالىعىندا قىزىلشا دەرتىن جۇقتىرعان 77 ادام تىركەلدى. ونىڭ 26-سى – 1 جاس, 26-سى – 1-14 جاس ارالىعىنداعىلار, جاسوسپىرىمدەر اراسىندا 2 جانە ەرەسەكتەر اراسىندا 23 وقيعا تىركەلدى. ەرەسەكتەر اراسىندا 6 جاعدايدا مەديتسينا قىزمەتكەرلەرىنىڭ, اتاپ ايتقاندا اقمولا وبلىسىنىڭ كوپبەيىندى اۋرۋحاناسىنان – 2, كوكشەتاۋ قالالىق اۋرحاناسىنان – 1, كوكشەتاۋ قالالىق №1 ەمحاناسىندا 3 مەديتسينا قىزمەتكەرى قىزىلشا جۇقتىرعان», دەپ حابارلايدى اقمولا وبلىستىق قوعامدىق دەنساۋلىق ساقتاۋ دەپارتامەنتىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى. ولاردىڭ دەرەگى بويىنشا, قىزىلشامەن اۋىرىپ جاتقانداردىڭ 91 پايىزى – ەكپە الاماعاندار.
دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى ەپيدەميولوگيالىق كورسەتكىشتەر بويىنشا 30 جاسقا دەيىنگى ەگىلمەگەن جانە قىزىلشاعا قارسى ەگىلگەندىگى تۋرالى دەرەكتەرى جوق 1878 ادام ەگىلگەندىگىن ايتادى.
بۇل جاعدايعا قاتىستى قوعامدىق دەنساۋلىق قورعاۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى, باس مەملەكەتتىك سانيتار دارىگەر جانداربەك بەكشين بيىل قىزىلشا استانادا كەڭ تاراپ, الماتى وبلىسىندا ءبىرشاما ارتىپ وتىرعاندىعىن ايتادى. «بيىل نەگىزىنەن بالالار اراسىندا قىزىلشا ءورشىپ تۇر. ناۋقاستانعانداردىڭ 60-70 پايىزىن بالالار قۇرايدى. قىزىلشا قاۋپى سەيىلمەي وتىرعان ءوڭىر تۇرعىندارىنا اۋرۋعا قارسى ەكپە 9 اي كەيىن سالىناتىن بولادى. قاجەتتى ۆاكتسينا كولەمى بار. قازىر 100 مىڭ تۇرعىنعا جەتەتىن ۆاكتسيناعا قوسىمشا تاپسىرىس بەردىك. بۇل قىزىلشاعا قارسى مونوۆاكتسينا. سونىمەن قاتار دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمى تاراپىنان قىزىلشاعا قارسى ديۆاكتسينالاردى تەگىن الۋ ماسەلەسىن قاراستىرىپ جاتىرمىز. 1990 جىلداردا جانە 2000 جىلداردىڭ باسىندا ۆاكتسينا العان ەرەسەك ادامدار ىشىندە دە قىزىلشامەن اۋىرعاندار بار», دەيدى ج.بەكشين.
بۇگىندە قىزىلشامەن الەم بويىنشا كۇرەس ءجۇرىپ جاتىر دەۋگە بولادى. ايتالىق, بيىل رەسەيدە العاش رەت «ۆاكتريۆير» بىرىكتىرىلگەن ۆاكتسيناسىن تىركەۋ جوسپارلانعان. اتالعان ۆاكتسينا ءۇش اۋرۋعا قارسى, ياعني قىزىلشا, قىزامىق جانە پاروتيتتەن قورعايدى دەپ كۇتىلۋدە. ۆاكتسينانى رەسەيلىك «Microgen» كومپانياسى جاساپ شىعارعان.
جالپى, كەز كەلگەن اۋرۋدان ەمدەلۋدەن گورى, ونىڭ الدىن الۋ الدەقايدا جەڭىل. سوندىقتان بالاڭىزدىڭ نە ءوزىڭىزدىڭ دەنە قىزۋىڭىز جوعارىلاپ, جوتەلىپ, بەلگىسىز بورتپە بەلگىلەرى بايقالسا, دەرەۋ دارىگەرگە جۇگىنگەن ءجون. قىزىلشا اسقىنىپ كەتكەن جاعدايدا وكپەنىڭ قابىنۋى, برونحيت, ەنتسەفاليت, مي قابىعىنىڭ قابىنۋى سياقتى قاۋىپتى اۋرۋلارعا ۇلاسىپ كەتۋى مۇمكىن.
بۇگىندە ماماندار اتاپ كورسەتكەندەي, قىزىلشادان جالعىز ءتيىمدى قورعانۋ ءتاسىلى – ۆاكتسيناتسيا. قازاقستاندا قىزىلشاعا قارسى ەگۋ ەكى رەت جۇرگىزىلەدى, ياعني ءبىرىنشىسى – 1 جاستا جانە ەكىنشىسى – 6 جاستا.
ميراس اسان,
«Egemen Qazaqstan»
