قازاقستان • 15 قاڭتار، 2019

جەر ءۇشىن جەتپىس مىڭ ارىزدى ارقالاعان اقتاۋ

664 رەتكورسەتىلدى

اقتاۋدا جەكە ءۇي سالۋ ءۇشىن جەر ورنىنا كەزەككە تۇرعانداردىڭ كوپ جىلعى ءۇمىتى اياقاستى بولعالى تۇر. 2010 جىلعا دەيىن جۇرگىزىلگەن جەر الۋ كەزەگى 70 مىڭنان استام ادامنىڭ ارىزىن ارقالاعان الىپ كەزەككە اينالىپ شىعا كەلدى. بۇل – رەسپۋبليكانىڭ وزگە قالالارىندا كەزدەسە بەرمەيتىن جاعداي.

 

ءبىر جاعى تەڭىز، ءبىر بەتى مۇنايلى اۋدانى، ەندى ءبىر شەتى وندىرىستىك الاڭمەن استاسىپ جاتقان اقتاۋدىڭ جالعىز تىنىسى – كورشى تۇپقاراعان اۋدانىنىڭ اۋماعىنا قاراي اۋناۋ. ماسەلەنى شەشۋدە تۇپقاراعان اۋدانى دا ساراڭدىق ەتپەي، 4000 گەكتارعا جۋىق جەردى اقتاۋدىڭ اۋماعىنا قوسىپ بەرە سالدى. بىراق بۇل كەزەكتەگى جەتپىس مىڭ جاننىڭ ارىزىن اۋىزدىقتاۋ ءۇشىن ەمەس، اقتاۋدى ودان ءارى دامىتۋ ءۇشىن پايدالانىلماق.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇكىمەتىنىڭ 2012 جىلعى 5 قىركۇيەكتەگى قاۋلىسىنا سايكەس، اقتاۋ قالاسىن دامىتۋدىڭ باس جوسپارى بەكىتىلگەن. جوسپار نەگىزىندە قالا كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيلەر، وندىرىستىك جانە الەۋمەتتىك نىساندار سالىنۋ ارقىلى قاناتىن كەڭگە جايىپ، ۇلكەيە ءتۇسۋى مەجەلەنگەن. قۇزىرلى ورگانداردىڭ ءار كەزدەگى مالىمدەمەلەرىنە قاراعاندا، بۇل اۋماقتاردان جەكە ۇيلەر سالۋ قاراستىرىلماعان. دەمەك، بۇل جەر ورنىن الۋ ءۇشىن جىلداپ كەزەكتە تۇرعانداردىڭ جوعىن تۇگەندەپ، كەمتىگىن تولتىرمايدى دەگەن ءسوز.

ءتيىستى ورىنداردىڭ مالىمەتىنە سۇيەنسەك، جالپى ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ جەر كولەمى 16564،2 مىڭ گەكتار، ونىڭ ىشىندە اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنداعى جەرلەر 5228،0 مىڭ گەكتاردى، ەلدى مەكەن جەرلەرى 1098،0 مىڭ گەكتاردى، ءوندىرىس، كولىك، بايلانىس، قورعانىس جانە اۋىل شارۋاشىلىعى ماقساتىنان باسقا جەرلەر 245،4 مىڭ گەكتاردى، ەرەكشە قورعالاتىن تابيعي اۋماقتار جانە ەمدەۋ-ساۋىقتىرۋ ماقساتىنداعى جەرلەر 223،4 مىڭ گەكتاردى، ورمان قورى جەرلەرى 253،2 مىڭ گەكتار، بوسالقى جەر 9501،9 مىڭ گەكتاردى قۇرايدى.

ءتورت جاعى قۇرسانعان اقتاۋدا جەر ورىننىڭ تارشىلىق ەتەتىنى تۇسىنىكتى، الايدا ءاۋ باستا وسىنشا ادامدى  جەر تەلىمىنە تەلمىرتە ۇمىتتەندىرىپ، ودان بەرگى ۋاقىتتا «انە بەرەدى، مىنە بەرەدىمەن» الداۋسىراتىپ ۋاقىت سوزۋدىڭ، ياعني «كوتەرە المايتىن شوقپاردى بەلگە قىستىرۋدىڭ» قاجەتى بار ما ەدى؟!

بۇدان ون شاقتى جىل بۇرىن جاڭادان مۇنايلى اۋدانىنىڭ اشىلۋى اقتاۋ قالاسىنداعى قوردالانعان ءبىراز ماسەلەنىڭ شەشىلۋىنە وڭ اسەرىن تيگىزدى. تالاي ءۇي سۇراعاندار مەن جۇمىسسىزدار جاڭا اۋداننىڭ تۇرعىندارى اتانىپ، يەن دالادان جاڭا اۋىلداردىڭ بوي كوتەرۋىنە سەپ بولدى. بىراق، اقتاۋ قالاسىنداعى بوس جاتقان 80 مىڭ گەكتار جەردىڭ جارتىسىنان كوبىن يەمدەنە بوي كوتەرگەن  جاڭا اۋدان اقتاۋدان جەر ورنىن الامىز دەگەندەردىڭ ءۇمىتىن وبلىس ورتالىعىنىڭ موينىنا قارىز ەتىپ قالدىردى. 70 مىڭ ادامنىڭ ارىزىن قاناعاتتاندىرۋ ءۇشىن بارلىق كوممۋنيكاتسيالىق قاجەتتىلىكتەرىمەن قامتىلعان 10 مىڭ گەكتارعا جۋىق جەر كەرەك، بۇل جاڭا قالا تۇرعىزۋمەن بىردەي سالماق تۇسىرەدى ەكەن.

         70 مىڭنان استام ارىزدى قاناعاتتاندىرۋدىڭ مۇمكىن ەمەستىگىن بىلگەن اقتاۋ قالالىق اكىمدىگى مەن ماڭعىستاۋ وبلىستىق جەر قاتىناستارى باسقارماسى ماسەلەنى شەشۋدىڭ جاڭا ءتاسىلىن ۇسىندى. ولار تۇپقاراعان اۋدانىنىڭ اقشۇقىر، سايىن اۋىلدارىنىڭ شىعىس بەتىنەن الىنعان اۋماقتان تيپتىك جوباداعى ۇيلەردى سالىپ، «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى اياسىندا جەر ورىن ءۇشىن كەزەكتە تۇرعاندارعا شارشى مەترىن 120 مىڭ تەڭگەدەن الۋدى ۇسىنىپ وتىر.

- اقتاۋ قالاسىنىڭ باس جوسپارىندا جەكە تۇرعىن ءۇي سالۋ ءۇشىن جەر ۋچاسكەسى قارالماعاندىقتان بۇل ماسەلە وسىلاي شەشىلمەكشى. شارشى مەترى 120 مىڭ تەڭگەگە باعالاناتىن تۇرعىن ءۇيدى الۋ-الماۋ تۇرعىننىڭ ءوز قۇزىرىندا، - دەيدى ماڭعىستاۋ وبلىستىق جەر قاتىناستارى باسقارماسىنىڭ باسشىسى ەسەمۇرات دۇزماعانبەتوۆ.

ال كەزەكتەگىلەر بولسا بۇل ۇسىنىستى قۋانا قۇپ الا قويعان جوق. سان جىلداردان بەرى سارىلا كۇتكەن كەزەكتەرىنىڭ سوڭى سيىرقۇيىمشاقتانعانىنا كۇيىنگەن ولاردىڭ رەنىش رەۋىشتەگى پىكىرلەرىن ىركىپ قالا الماۋى تۇسىنىكتى. سونىمەن، جوق جەردى تاۋىپ بەرۋ مۇمكىندىگى مۇلدەم جوق قۇزىرلى ورىنداردىڭ ۇسىنىسى ۇستەمدىك الىپ، جەر كەزەگىندەگىلەرگە كوپقاباتتى ۇيدەن ۇسىنىلعان باعامەن ءۇي الۋدان باسقا جول جوق سىندى.

 گۇلايىم شىنتەمىرقىزى،

«ەگەمەن قازاقستان».

ماڭعىستاۋ وبلىسى.

سوڭعى جاڭالىقتار

تەرەزەدەن قاراما...

رۋحانيات • كەشە

اعا مەن ءىنى

قوعام • كەشە

ىسقاق قاجى اۋليە

رۋحانيات • كەشە

قابان، تاڭكى جانە بىدىق

رۋحانيات • كەشە

قايىق كۇتكەن كۇن

رۋحانيات • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار