اۋەل باستا وسى ءىس تەراپيا بولىمشەسىندەگى اينالىمعا كەلمەيتىن جالعىز بولمەدەن باستالعان. ول تۇستا مامان دا تاپشى, ال ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازا مۇلدە ءالسىز. جۇرەك اۋرۋلارىنىڭ سەبەپتەرىن زەرتتەيتىن, ەمدەيتىن جاڭا سيپاتتاعى كۇردەلى ءارى قۋاتتى مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتار جوققا ءتان. ايتكەنمەن, بۇگىندە الەمنىڭ باي دا باقۋاتتى, ەكونوميكاسى دامىعان ەلدەرىنىڭ ءوزىنىڭ باس اۋرۋىنا اينالىپ وتىرعان جاڭا عاسىرداعى №1 دەرت ەسەبىندەگى جۇرەك اۋرۋلارىن ەمدەۋگە دەگەن ىنتا-ىقىلاس زور ەدى. باياعى ءبىر بولمەدەن باستالعان جۇرەك اۋرۋلارىمەن كۇرەس قارقىن العان تۇس 2005 جىل ەدى.
بۇعان دەيىن دە تالاي تاماشا جەتىستىكتەرىمەن ءوڭىردىڭ شىنايى العىسىنا بولەنگەن وبلىستىق اۋرۋحانا جانىنداعى كارديولوگيالىق ورتالىق اشىلىپ, جاڭا سيپاتتاعى مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتىلدى. ەڭ العاشقى كوروناروانگيوگرافيا وتكىزىلدى. سالانىڭ سالماقتانا تۇسۋىنە ۇكىمەتتىڭ «قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا 2007-2009 جىلداردا كارديولوگيا سالاسىن جانە كارديولوگيالىق كومەك كورسەتۋدى جەتىلدىرۋ تۋرالى» قاۋلىسى سەبەپشى بولدى. باعدارلاما اياسىندا 2008 جىلدىڭ 1 ساۋىرىندە بۇرىنعى انگيوحيرۋرگيا بولىمشەسىندە انگيوگرافيا كابينەتىمەن جابدىقتالعان 20 كەرەۋەتتىك كارديوحيرۋرگيا بولىمشەسى اشىلدى. وسى باعدارلاما وڭىردە عانا ەمەس, ەلىمىزدىڭ بارلىق وبلىسىندا كارديولوگيا سالاسىن دامىتۋعا بىردەن-ءبىر سەبەپشى بولدى. ماماندار شەتەلدەردە وقىپ ۇيرەنە باستادى. وزدەرى عانا بارعان جوق, ەۋروپا ەلدەرىنىڭ تاجىريبەلى ماماندارى دا كەلىپ ناقتى كومەك كورسەتتى. ءسويتىپ ناتيجەلى ارىپتەستىك باستالدى. كارديوحيرۋرگيا سالاسىنىڭ ماماندارى رەسەي, ليتۆا, يزرايل ەلدەرىندەگى وزىق تاجىريبەلەردى مەڭگەردى. وسى بولىمشەدە 2008 جىلدىڭ 7 شىلدەسى كۇنى تۇڭعىش رەت اورتوكورونارلى شۋنتتاۋ وپەراتسياسى استانا قالاسىنىڭ ۇلتتىق مەديتسينا ورتالىعىنىڭ باس كارديوحيرۋرگى يۋ.پيانىڭ قاداعالاۋىمەن وتكىزىلدى. ليتۆا كارديوحيرۋرگتەرىنىڭ 2008-2009 جىلدار ارالىعىندا كورسەتكەن پراكتيكالىق كومەگىنەن كەيىن 2009 جىلدىڭ 8 جەلتوقسانىندا العاش رەت اقمولا وبلىستىق اۋرۋحاناسىندا جەرگىلىكتى كارديوحيرۋرگيالىق دارىگەرلەرمەن ماممارلى-كورونارلى وتاسى جاسالدى. وتا جاساعان − كارديوحيرۋرگ نۇرلان ءمىنايداروۆ. 2012 جىلدىڭ 4 قاڭتارىنان باستاپ كارديوحيرۋرگيا بولىمشەسى «جۇرەك ورتالىعى» كەشەنىنىڭ ءبىرىنشى قاباتىنا كوشىپ, بولىمشە مەڭگەرۋشىسى نۇرلان ءمىنايداروۆ بولىپ تاعايىندالدى. سول جىلى بولىمشەدە تۋا پايدا بولعان اقاۋلارى بار بالالارعا حيرۋرگيالىق ەم جاسالا باستادى. تىڭعا تۇرەن سالۋدىڭ قانشالىقتى قياپات شارۋا ەكەندىگىن اركىم دە بىلەدى. ارىپتەستىك نەگىزىندە جۇرەك-تامىر جۇيەسى اۋرۋلارىن دياگنوستيكادان وتكىزۋدىڭ جاڭا ادىستەمەلەرى باتىل ەنگىزىلەتىن بولدى.
–ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تىكەلەي قامقورلىعىنىڭ ارقاسىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسى جاڭا بيىككە جەتىپ وتىر, – دەيدى وبلىستىق اۋرۋحانانىڭ ديرەكتورى نۇرلان جاروۆ, – جىل سايىنعى حالىققا جولداعان جولداۋلارىندا دا ەلىمىزدىڭ باستى بايلىعى سانالاتىن دەنساۋلىققا ۇدايى كوڭىل بولىنۋدە. وسىنداي قامقورلىقتىڭ ناتيجەسىندە وبلىستىق اۋرۋحانانىڭ جانىنداعى «جۇرەك ورتالىعىنىڭ» ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسى جاڭا زامان تالابىنا ساي مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتىلىپ, كارديولوگ مامانداردىڭ بىلىكتىلىگى جەتىلدىرىلىپ, ورتالىقتىڭ جالپى قۋاتى ارتىپ كەلەدى. سولاي بولا تۇرا ءوڭىر تۇرعىندارىنا ءوز دەنساۋلىقتارىنا وزدەرى قامقور بولىپ, سالاماتتى ءومىر سالتىن ساقتاۋ تۋرالى كەڭەس بەرەر ەدىم.
شىنىندا دا, جۇرەك اۋرۋىمەن اۋىراتىندار قاتارى جىلدان-جىلعا كوبەيىپ كەلە جاتقانى دا بەلگىلى, سەبەبى دە سان الۋان. جۇرەك اۋرۋلارى ءارتۇرلى اۋرۋلاردىڭ اسقىنۋىنان نەمەسە قان تامىرى جۇيەسى قىزمەتىنىڭ بۇزىلۋى مەن زاقىمدانۋىنان پايدا بولاتىن اۋرۋلار. ونىڭ ىشىندە ءجيى كەزدەسەتىن تۇرلەرى رەۆماتيزم, گيپەرتونيا, جۇرەك اقاۋى, جۇرەك دەمىكپەسى, جۇرەك جانە قان تامىرى نەۆروزى, ميوكارد ينفاركتىسى جانە باسقالارى. عالىمداردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, بۇل اۋرۋدىڭ پايدا بولۋىنىڭ سەبەپكەرى ەموتسيالىق كوڭىل كۇيدىڭ ءتۇسۋى مەن كۇيزەلىس كورىنەدى. تۇسىنىكتى تىلمەن ايشىقتايتىن بولساق, ادام كۇيزەلىسكە تۇسكەندە ونىڭ سەزىم مۇشەلەرىنىڭ قىزمەتى تومەندەمەك.
2008 جىلى وبلىستا تۇڭعىش رەت بۇيرەك ۇلپالىق ارتەريالىق گيپەرتەنزياسىمەن اۋىراتىن سىرقاتقا بۇيرەك ستەنتتەۋى جاسالدى. وسى سالاداعى عىلىمي جاڭالىقتار تاجىريبەگە باتىل ەنگىزىلە باستادى. ال 2010 جىلعى كارديوستيمۋلياتور قويۋ سىرقاتتاردىڭ عۇمىرىن ۇزارتاتىن جاڭا ءبىر ءادىس بولىپ ەسەپتەلەدى. سىرقاتتار كارديولوگيا بولىمشەسىندە ەم-دوم قابىلداپ, وتا جاسالعاننان كەيىن ولاردىڭ اعزاسىنداعى وزگەرىستى دارىگەرلەردىڭ مۇقيات قاداعالاۋى قاجەت. 2010 جىلدان باستاپ كارديولوگيا بولىمشەسىندە «ساۋ جۇرەك» كابينەتى جۇمىس ىستەيدى.
2013 جىلى كارديولوگيا سالاسىنىڭ بارلىق بولىمشەسى جاڭا عيماراتقا كوشىرىلدى. ەڭ جاڭا مەديتسينالىق قۇرال-جابدىقتارمەن قامتاماسىز ەتىلدى. قازىرگى كۇنى «جۇرەك ورتالىعىندا» ەكى كارديولوگيا, كارديوحيرۋرگيا, كارديوساۋىقتىرۋ, ەندوۆاسكۋليارلىق حيرۋرگيا بولىمشەلەرى جۇمىس ىستەيدى. ۇيىمداستىرۋ-ادىستەمەلىك شارالارىن جۇيەلى جۇرگىزۋدىڭ ناتيجەسىندە وڭىردە وتكىر ميوكارد ينفاركتى سالدارىنان ومىرمەن قوش ايتىساتىندار سانى ايتارلىقتاي ازايدى. كارديوحيرۋرگتەر جىل سايىن جۇرەككە 230-دان استام وتا جاسايدى.
ۋاقىت ءبىر ورىندا تۇرمايتىنى ءتارىزدى مەديتسينا سالاسىندا دا, ونىڭ ىشىندە جۇرەك اۋرۋلارىن ەمدەۋ تاسىلدەرىنىڭ دە ۇدايى جاڭعىرىپ, جاڭارىپ وتىراتىندىعى امبەگە ايان. سوندىقتان دا ەمدەۋ ساپاسىن جاقسارتۋعا بايلانىستى ىلكىمدى ءىس جۇيەلى تۇردە جۇزەگە اسىرىلۋدا. «جول كارتاسى» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە وتكىر ميوكارد ينفاركتىگە دۋشار بولعان سىرقاتتارعا مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدىڭ جاڭا مودەلىن قامتيتىن 2016-2019 جىلدارعا ارنالعان ءىس-شارالار تىزبەسى جاسالدى.
سالاماتتى ءومىر سالتىن ناسيحاتتاۋعا, اۋرۋدىڭ الدىن الۋعا ۇزبەي كوڭىل بولىنۋدە. الداعى ۋاقىتتا دا بىلىمدەرى مەن بىلىكتىلىكتەرىن ۇزبەي جەتىلدىرە بەرمەك. كارديوحيرۋرگيالىق جانە ينتەرۆەنتسيالىق كارديولوگيا بولىمشەسىندە جۇرەكتىڭ يشەميالىق اۋرۋى, جۇرە پايدا بولعان, تۋا پايدا بولعان جۇرەكتىڭ اقاۋلارى بار ناۋقاستارعا دياگنوستيكالىق جانە حيرۋرگيالىق ەم كورسەتىلەدى.
بىلىكتى دارىگەرلەردىڭ ەم-دومى شيپا بولىپ, سىرقات جۇرەك سونىدان قۋات العانداي. قايتادان قالىپتى ماشىقپەن بۇلكىلدەپ سوعا باستادى.
بايقال ءبايادىل,
«ەگەمەن قازاقستان»
اقمولا وبلىسى
