ايماقتار • 13 جەلتوقسان, 2018

الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋگە جىلىنا 200 ميلليون تەڭگەگە جۋىق قارجى باعىتتالادى

260 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

توقىراۋ كەزەڭىنىڭ تەپەرىشىن كوپ كورگەن قازاق اۋىلدارىنىڭ ءبىرى – دايىندىق. ەگەمەندىگىمىزدىڭ ەلەڭ-الاڭ شاعىندا جەكە­شەلەن­دىرۋدى باس پايداسىنا جاراتقان كەي پىسىقايلاردىڭ تالان-تاراجىنا تۇسكەن, وعان قوسا11 ميلليون تەڭگە قارىزعا باتقان اۋىلدان تۇراقتى جۇمىس ىزدەگەن وت­­با­سىلار  جان-جاققا كوشە باستادى.  ۋاقىت العا جىلجىعان سا­يىن ۇيلەردىڭ ۇڭىرەيگەن ور­نى كوبەيىپ, ءتۇتىن سانى 35-كە دەيىن قۇلدىراعاندا ۇلكەندەر جاعى قاتتى ساسقان.

الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋگە جىلىنا 200 ميلليون تەڭگەگە جۋىق قارجى باعىتتالادى

ءدال وسىلاي جالعاسا بەرسە, اۋىلدىڭ جۇرتىن سيپاپ قا­لا­تىن تۇرلەرى بار. ادام تىعىرىققا كەزىككەندە جان-جاعىنا قاراعىشتاپ, كومەك ىزدەيتىن ادەتى عوي. كوشەلى قاريا­لار قول قۋ­سى­رىپ, قا­رە­كەت­­سىز وتىرا بەرگەننەن تۇك ون­بەيتىنىن سەزىپ, الىس-جا­قىن اعاي­ىن­دارعا ساۋىن اي­تىپ, قولقا سالعان. اڭگىمە توركىنى اۋىلدى باسقارا الاتىن ازاماتتاردان كىمدەر بار دەگەن ماسە­لەگە تىرەلگەن. بىرنەشە ۇمىتكەردىڭ اتى-ءجونى اتالىپ, ارالارىنان تاڭداۋ ءبىرجان شايمەردەنوۆكە تۇسكەن. ونىڭ ىسكەر, تالاپشىل, جىگەرلى, ۋادەگە بەرىك قاسي­ەت­تەرىن اۋىلداستارى جاقسى بىلەتىن. ەڭ لايىقتىسى وسى دەگەن پاتۋاعا توقتاسقان.

ءبىرجان جەرلەستەرىنىڭ ءوتى­نىشىن جەرگە تاستاعان جوق. سىن سات­تە اۋىل­داس­تا­رى­­ن­ىڭ جانىنان تابىلىپ, قيىندىقتى بىر­گە ەڭسەرۋدى قۇپ كورگەن ول قالا­دا­عى جايلى پاتەرىن, جاقسى قىز­مەتىن تا­راۋ­دىڭ از-اق الدىندا تۇرعان اۋىلعا ايىرباستاپ, ەكىنىڭ ءبىرى تاۋەكەل ەتە بەرمەيتىن مارتتىك تانىتقان.

دايىندىقتى ەل تاۋەل­سىز­دىگىنىڭ قۇرداسى دەسە دە بولادى. قۇرىپ كەتە جازداعان اۋىلدىڭ قايتا جاڭعىرۋى ناق وسى كەزدەن باستاۋ الادى. ءىس­تىڭ كوزىن تاۋىپ, ۇتىمدى ۇيىم­داس­تى­رۋ ارقىلى بەرە­شەك­تەن تولىق قۇتىلىپ, ەڭ­سە­لەرىن جازدى. 200 گەكتار ەگىس­تىك القاپ 15 مىڭ گەك­­­تار­­­عا دەيىن, ونىڭ ىشىندە ماي­­­­­لى دا­قىلدار القابى دا اي­­­تار­­لىق­تاي ۇلعايتىلدى. وز­ىق اگرو­­تەحنولوگيالار كە­­­­­­­ڭى­­­­­­­­نەن قول­دانىلىپ, ەگىن­شى­­­­­لىك ما­دەنيەتىن جاقسار­تۋ با­­­­عى­تىندا جاقسى تا­­جىري­­بەلەر قالىپتاستى. سوڭ­عى ون جىل­دىڭ بەدەرىندە استىقتىڭ شىعىمدىلىعى 25-30 تسەنت­نەردەن تومەندەگەن ەمەس. قۋاڭ­­­شىلىق جىلداردىڭ وزىندە 17-20 تسەنتنەردەن ءونىم جينالدى. باستاپقىدا 40 ميل­ليون تەڭگەگە شىعىس قازاق­ستان, قوستاناي وبلىستارىنان قازاقتىڭ 230 اقباس سيىرى اكەلىنىپ, اۋكتسيون ارقىلى ساتىپ الىنعان كانادالىق گەرە­فورد بۇقالارىمەن شا­عى­­­لىس­تىرىلدى. ءسويتىپ ەت­تى باعىت­­تاعى فەرمالار ۇي­ىم­­­داستىرىلىپ, اسىل تۇ­قىمدى رەپرەدۋكتور شارۋا­شىلىق مارتەبەسىن يە­لەن­دى. مال بورداقىلاۋ الاڭ­دا­رىندا 1,5 مىڭعا جۋىق ءىرى قارا مالى باعىلادى. 1200 باسقا شاقتالعان مال شارۋا­شى­لىعى كەشەنى كەلەسى جىلى پاي­دا­لانۋعا بەرىلمەك.

قازىر اۋىلدا 60-تان اس­تام ءتۇتىن بار. 2010 جىلى موڭعوليادان كەلگەن كوپ بالالى وتباسىلار قونىستاندىرىلىپ, جۇمىس­پەن, باسپانامەن قامتا­ما­سىز ەتىلدى. ولاردىڭ 11 بالاسى ساباققا بارىپ, نەگىزگى مەكتەپ مارتەبەسى ساقتالىپ قالدى. ءبىرجان ءابدىلمان ۇلى جەت­­­كىن­شەكتەرگە قام­­قور­لىعىن اياعان ەمەس. باس­­تاۋىش مەك­تەپ وقۋشىلارى تە­­گىن تا­ماق­تانادى. عيماراتتى جانە سپورت زالدى كۇردەلى جون­دەۋ­دەن وتكىزۋگە 58 ميلليون تەڭگە جۇمسالىپ, جەڭىل كولىك سىيلادى. جارتى ميلليون تەڭگە ءبولىنىپ, شاعىن ورتالىق اشىلدى. 250 مىڭ تەڭگەگە ءورت دابىلى ورناتىلدى. تۋعان جەر دەسە, ەت جۇرەگى ەلجىرەپ تۇراتىن كاسىپكەر اۋىلداستارىنىڭ الەۋمەتتىك مۇڭ-مۇقتاجدارىن شەشۋدى ار­­­كەز ال­­­دىڭ­عى ورىنعا قويا­­­­­دى. ۇي­­­­­لەر­­گە سۋ تارتىلىپ, ور­­­تا­­­­­لىق­تاندىرىلعان جى­­­­لۋ جۇيە­­­سىنە قوسىلدى. فەلدشەرلىك-اكۋشەرلىك پۋن­كت, ما­دەنيەت ءۇيى, كىتاپ­حا­نا, قوعام­دىق مونشا, مەشىت جۇ­مىس ىستەيدى. قان مايداننان ور­الماعان بوزداقتار مەن بەي­بىت ومىردە ەڭبەك ەتىپ, قايتىس بولعان ادامداردىڭ اتى-جوندەرى جازىلعان ەس­كەرت­كىش تۇرعىزىلدى. ونىڭ ما­ڭايى ساياباققا اينالدىرىلىپ, اعاش جايقالا ءوسىپ تۇر. تاۋەلسىزدىكتىڭ ون جىلدىعى قارساڭىندا 10 جۇمىسشىعا 50 پايىزدىق جەڭىلدىكپەن جەڭىل كولىك اپەرىلسە, سودان بەرگى كەزەڭدە ونداي قۇرمەتكە بولەنگەندەردىڭ قاتارى ەلۋدەن اسقان.

– قۇرىلىس جۇمىستارى شارۋا­شىلىق ەسەبىنەن ات­قا­رىلادى. سوڭعى ءۇش جىلدا 15 ءۇي سالىنىپ, ءبىرىنشى كە­زەك­تە مۇعالىمدەر, جۇ­مىس­­­شى­لار قامتاماسىز ەتىل­دى. 120 شارشى مەترلىك باسپانا­نى سالۋعا شامامەن 5 ميلليون تەڭگەدەي قارجى جۇمسالسا, قونىستانۋشىلار شىعىننىڭ وننان ءبىرىن عانا وتەيدى. ۇي­لەر­دىڭ ساپاسى جاقسى. كو­كونىس ەگەتىن جەرى, مال ۇستاي­تىن قورا-قوپسىسى بار. سە­رىك­تەس­تىك مەملەكەت-جەكە­­مەنشىك ارىپتەستىگى باع­دار­لاماسىنا دا بەلسەنە قاتى­سادى, – دەيدى مەكتەپ ديرەك­تورى تالعات رامازانوۆ ريزا­شىلىق سەزىمىن جاسىرا الماي.

جۇمىسسىزدىقتىڭ نە ەكە­نىن بىل­مەي­تىن ەلدى مەكەن تۇر­عىن­دارىنىڭ ورتاشا جالا­قىسى 90 مىڭ تەڭگەگە جەتە­عابىل. ماۋسىمدىق ناۋقان كەز­­دەرىندە مەحانيزاتور­لار مەن كومباينشىلارعا 200 مىڭ تەڭگە مولشەرىندە بىر­رەت­تىك سىياقى بەرىلەدى. 

مىنە, قالاداعى جىلى ور­نىن اۋىل­عا الماستىرعان كا­سىپكەر ءبىرجان ءبىر كەز­دەر­دەگى الىنباس قا­­­مال­داي كورىنەتىن قي­ىن­­­­­­دىق­تاردى جەڭىپ, ەل ازا­­­­­­ما­تىنا لايىق ءوز ورنىن تاپ­قان. كەۋ­دە­سىنە تا­عى­­ل­­عان «قۇرمەت» ور­دەنى, «ەرەن ەڭبەگى ءۇشىن» مە­دا­لى, «مەملەكەتتىك ءتىل مەتسەناتى» توسبەلگىسى ەلگە سىڭىرگەن ەرەن ەڭبەگىن ايعاقتايدى.

 

ءومىر ەسقالي,

«ەگەمەن قازاقستان»

سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار