سونىڭ ىشىندە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن تاجىكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى كوشى-قون سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسى قارالدى. بۇل تۋرالى باياندامانى ىشكى ىستەر ءمينيسترى قالمۇحانبەت قاسىموۆ جاسادى. كەلىسىمگە 2018 جىلدىڭ 19 ناۋرىزىندا استانا قالاسىندا قول قويىلعان. ول كوشى-قون اعىمدارىن رەتتەۋ مەن ازاماتتىق بەرۋ ماسەلەلەرىنن شەشۋدە قولايلى جاعدايلار جاسايدى. سونىڭ ىشىندە كەلىسىم ستاتيستيكالىق-قۇقىقتىق جانە عىلىمي-مەتودولوگيالىق اقپاراتتارمەن, تاراپتار ازاماتتارىنىڭ دەرەكتەرىمەن الماسۋلاردى كوزدەيدى. بۇل قۇجاتتى تاجىكستان جاعى 2018 جىلعى شىلدەدە راتيفيكاتسيالاعان. وسى ماسەلەلەردى ايتا وتىرىپ ق.قاسىموۆ, زاڭ جوباسىنىڭ الەۋمەتتىك-قۇقىقتىق سالدارعا سوقپايتىنىن جانە قوسىمشا قاراجاتتى تالاپ ەتپەيتىنىن ەسكەرتتى.
باياندامادان كەيىن بىرنەشە دەپۋتات كوپتەگەن ماسەلەنى انىقتاۋ ماقساتىمەن سۇراقتار قويدى. سونىڭ ىشىندە اسىلبەك سماعۇلوۆ پەن پاۆەل كازانتسەۆ جىل سايىن قازاقستانعا 460 مىڭداي ميگرانت كەلسە, سونىڭ 9 پايىزعا جۋىعى تاجىكستان ازاماتتارى ەكەنىن ايتا وتىرىپ, ولاردىڭ قوس ازاماتتىق الۋ قۇقى بار بولعاندىقتان, ءبىزدىڭ ازاماتتىعىمىزدى قوسا الىپ, زەينەتاقى نەمەسە باسقا دا الەۋمەتتىك تولەمدەردى زاڭسىز الىپ جاتسا, ولارعا قانشالىقتى توسقاۋىل جاسالادى دەپ سۇرادى.
بۇل سۇراقتارعا مينيستر قوس ازاماتتىق نەگىزىنەن شەكارالىق قىزمەتتەن وتكەندەردىڭ تىركەلۋ بازاسى ارقىلى انىقتالاتىنىن ايتتى. ءبىزدىڭ ەلدىڭ اۋماعىنا تاجىكستان ازاماتى بولىپ وتكەندەر تىركەلىپ, مالىمەتتەر بازاسىنا الىنعاندىقتان, وندايلار قازاقستان ازاماتتىعىن قوسا العىسى كەلسە, سول مالىمەتتەردىڭ نەگىزىندە وعان ازاماتتىق بەرۋدەن باس تارتىلادى, دەي كەلىپ, جالپى قوس ازاماتتىقپەن جۇرگەندەردىڭ بار ەكەنىن دە مينيستر اتاپ ءوتتى. ال باسقا ەلدىڭ ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنە ساۋال جاساۋ ارقىلى كۇدىكتىنىڭ ازاماتتىعى بار-جوعىن انىقتاۋ قيىن كورىنەدى, ويتكەنى مۇنداي مالىمەتتەر كونفيدەنتسيالدىق قۇپيا بولعاندىقتان بەرىلمەيدى ەكەن. سوندىقتان قازىر رەسەي, ازەربايجان, تۇرىكمەنستان, قىرعىزستان, ارمەنيا جانە ت.ب. ەلدەرمەن قوس ازاماتتىقتى انىقتاۋ جولدارىن قاراستىراتىن كەلىسىم ازىرلەنىپ جاتقان كورىنەدى.
زاڭ جوباسى تۋرالى قوسىمشا باياندامانى زاڭناما جانە سوت-قۇقىقتىق رەفورما كوميتەتىنىڭ مۇشەسى ۆاسيلي ولەينيك جاسادى. ول جالپى الەمدىك ميگراتسيالىق پروتسەستەردىڭ دامۋى جاعدايىندا زاڭ جوباسىن راتيفيكاتسيالاۋدىڭ وزەكتىلىگىن اتاپ ءوتتى. سونىمەن بىرگە دەپۋتات زاڭ جوباسى ەكى ەلدىڭ اراسىنداعى ميگراتسيا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋمەن قاتار, زاڭسىز ميگراتسياعا قارسى كۇرەستى جانداندىرۋعا ىقپال ەتەتىنىن ايتتى.
شاعىن تالقىلاۋدان كەيىن زاڭ جوباسى تولىق ماقۇلدانىپ, سەناتتىڭ قاراۋىنا جىبەرىلدى.
جالپى وتىرىستا قارالعان تاعى ەكى زاڭ جوباسى قازاقستان مەن تاجىكستان رەسپۋبليكالارىنىڭ ۇكىمەتتەرى اراسىندا قول قويىلعان كەيبىر كەلىسىمدەردى راتيفيكاتسيالاۋعا ارنالدى. اتاپ ايتقاندا, «قازاقستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ تاجىكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا جانە تاجىكستان رەسپۋبليكاسى ازاماتتارىنىڭ قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋماعىندا بولۋ ءتارتىبى تۋرالى كەلىسىم» مەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن تاجىكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى ادامداردىڭ رەادميسسياسى تۋرالى كەلىسىمدى جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن تاجىكستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى اراسىنداعى ادامداردىڭ رەادميسسياسى تۋرالى كەلىسىمدى ىسكە اسىرۋ ءتارتىبىن اتقارۋ تۋرالى حاتتامانى» راتيفيكاتسيالاۋعا ارنالعان زاڭ جوبالارى بولدى.
بۇلار تۋرالى دا نەگىزگى باياندامانى ىشكى ىستەر ءمينيسترى ق.قاسىموۆ جاسادى. العاشقى كەلىسىمدە قازاقستان مەن تاجىكستان ازاماتتارىنىڭ تاراپتاردىڭ اۋماعىندا مىندەتتى تىركەۋسىز بولۋ مەرزىمىن 30 كۇنگە دەيىنگى مەرزىمگە ۇلعايتۋ, سونداي-اق تاراپتاردىڭ اۋماعىندا مەملەكەتتىك شەكارانى كەسىپ وتكەننەن كەيىن 90 كۇنگە دەيىن بولۋى ايقىندالادى. باياندامادا بۇل كەلىسىم ءبىر مەملەكەت ازاماتتارىنىڭ ەكىنشى مەملەكەتتىڭ اۋماعىندا بولۋى ءۇشىن قولايلى جاعدايلار جاساۋعا ىقپال ەتەتىنى ايتىلدى. ەكىنشى زاڭ جوباسى 2018 جىلدىڭ 14 ناۋرىزىندا استانادا قول قويىلعان رەادميسسيا تۋرالى كەلىسىمدى جانە وسى كەلىسىمدى ىسكە اسىرۋ ءتارتىبىن اتقارۋ تۋرالى حاتتامانى راتيفيكاتسيالاۋعا ارنالعان. بۇل قۇجات مەملەكەتتەر اۋماعىنا ۇلتتىق زاڭنامالاردى بۇزىپ كىرگەن نەمەسە سوندا جۇرگەن ادامداردى مەملەكەتتەردىڭ قۇزىرەتتى ورگاندارىنىڭ بەرۋى جانە قابىلداۋى ماسەلەلەرى بويىنشا قازاقستان مەن تاجىكستان ۇكىمەتتەرىنىڭ اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ قۇقىقتىق نەگىزدەرىن جاساۋعا باعىتتالعان.
ەكى زاڭ جوباسى دا شاعىن تالقىلاۋدان كەيىن تۇتاستاي ماقۇلدانىپ, سەناتتىڭ قاراۋىنا جىبەرىلدى. بۇلاردان باسقا, دەپۋتاتتاردىڭ باستاماشىلدىعىمەن ازىرلەنگەن مەملەكەتتىك قىزمەت كورسەتۋلەرگە وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزەتىن زاڭ جوباسى جانە كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرگە وڭالتۋ جانە بانكروتتىق راسىمدەرىن جەتىلدىرۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى زاڭ جوبالارى ءماجىلىستىڭ قاراۋىنا قابىلدانىپ, ولار تۋرالى قورىتىندى ازىرلەۋ مەرزىمى بەلگىلەندى.
جاقسىباي سامرات,
«ەگەمەن قازاقستان»
