التايدىڭ القىمىن ءسۇيىپ اققان القاداي اق ەرتىستىڭ ەرەن دە ەرەك قالامگەرلەرىمەن ەرتە قوشتاسا بەرەتىنىمىز نەلىكتەن؟ كەشەگى كەربۇعىداي ورالحان بوكەي, ماڭعاز مارات قابانباي, تالانتىمەن ءتانتى ەتكەن تالاپتان احمەتجان, ادەبيەتتىڭ اسقارلارىن زەرتتەگەن اسقار ەگەۋباي, ديدارعايىپ بولعانىنا كوڭىل ءالى كۇپتى ديداحمەت ءاشىمحان... ەندى مىنە, كۇللى قازاقتىڭ اسىلىنا اينالعان اعالاردىڭ اسىعىس جولىمەن ارامىزدان الىستاپ كەتە بارعان تاعى ءبىر تۋما تالانت تالعات كەڭەسباي... سارجالدا تۋىپ, سارى قىمىز ساپىرعان اۋىلىنداعى ساۋمال سىڭگەن تورقا توپىراعىن العاشقى اق قار دا باسىپ ۇلگەرمەگەن تالعات اعامىزبەن تانىسقانىمىز بەن باقۇلداسقانىمىزدىڭ اراسىندا اسا الشاق ۋاقىت وتە قويماعان ەكەن. جاقىن تارتىپ, ءجون سۇراسىپ ۇلگەرمەي جاتىپ, جوپەلدەمەدە جونەلە بەرەتىن جاقسىلار جاندى اۋىرتادى. بۇل قالاي؟ البەتتە, پەشەنەگە قويىلعان ساۋالعا «جازمىشتىڭ جازعانى» دەگەننەن باسقا جاۋاپ جوق. جۇباتادى. جۇبانامىز.
ءيا, العاشقىدا تالعات اعامىزدىڭ دا اتىنا سىرتتاي قانىق ەدىك. «جىگەر» فەستيۆالىندە جىگەرىن جانىعان «فرانتسۋز ءاتىرىنىڭ ءيىسى» اتتى العاشقى تۋىندىسى 80-90-شى جىلدار وقىرماندارى اراسىندا كەڭ تارالعانى بەلگىلى. ارينە, ادەبيەتتىڭ ادەمى ءداۋىرى ءالى سالتانات قۇرىپ تۇرعان سول شاقتا سەزىمدى قىتىقتايتىن سەرى شىعارمانىڭ اۆتورىنا, سەمەي پەداگوگيكالىق ينستيتۋتىنداعى سەرى كەزىنەن سەرىك بولماساق تا, مىنەزى دە, مارتتىگى دە كوڭىلگە كەيدە ءسال سىياتىن, كەيدە سىيمايتىن جازۋشىنىڭ ءوزى ەمەس, ءسوزى تالاي جاننىڭ جالاۋىن جەلبىرەتكەنى انىق. ديدارعايىپ دەمەكشى, سول داقپىرتىمەن سىرتتاي سويىن بىلەتىن ءبىزدىڭ تانىستىعىمىز ديداعا, ديداحمەت ءاشىمحان ۇلى قايتقان قارا كۇزدە باستالعان. سونىڭ الدىندا باس باسىلىمنىڭ كۇنشىعىس وڭىردەگى كۇللى شارۋاسىنا جاۋاپتى بولىپ بەكىگەن بىزگە اعامىز ارا-تۇرا قوڭىراۋ شالىپ, ەلدىڭ, جەردىڭ جايىن سۇراپ تۇرار ەدى. ايتەۋىر ءجۇزتانىس ەمەس جاننىڭ ء«ىنىم» دەگەن ىزەتى, كوڭىلجىقپاس ءىلتيپاتى, كەرەك كەزدە ايتار كەڭەسى, ءتىپتى تەلەفون تۇتقاسىنىڭ ار جاعىندا وتىرىپ جايىپ سالار سىرى دا تاڭعالدىرعان. كەيىن كوز جەتتى, تالعات اعامىز تۋمىسىنان تاكاپپارلىقتان ادا, بالا مىنەزدى, اڭعال دا قامقور جانداردىڭ ءبىرى بولىپ شىقتى. شىعارماشىلىق جايىن ءسوز ەتەدى, ءتىپتى كىتاپتارىنىڭ قاي باسپادان قانشا تاباق بولىپ شىققالى جاتقانىن, قاي تىلگە اۋدارىلاتىنىن دا قالدىرمايدى. ءۇي ءىشى, دەنساۋلىعى, جەكە جوسپارلارىن دا جايىپ سالا بەرەدى. كەزدەسپەگەن ادامعا كوڭىل اقتارۋ دەگەن ءار ادامدا بولا بەرمەيتىن رياسىز قالىپ. مىنە, سول تاكەڭ قوڭىر كۇزدە قايتپاس ساپارعا اتتانعان ديداعامەن باقۇلداسۋ ءۇشىن ەلگە قاراي شىققانىن ايتىپ قوڭىراۋ سوقتى. «سىيلاعاننىڭ ق ۇلى بول» دەگەن, بىزدەن ەرەسەك بولسا دا ەلپىلدەپ تۇرعان ەلگەزەك جاندى ارىپتەسىمىز, سول ۋاقتا شىعىس قازاقستان وبلىستىق «ديدار» گازەتى باس رەداكتورىنىڭ ورىنباسارى بولىپ قىزمەت ەتىپ جۇرگەن ازامات قاسىم ەكەۋمىز وسكەمەننەن كۇتىپ الىپ, كاتونقاراعايعا باراتىن كولىككە وتىرعىزىپ جىبەردىك. ادەتتە, ەل ىشىندە جۇرگەندە كەلىمدى-كەتىمدى كىسى كوپ. بىراق اعامىز وسى ءبىر ساپارداعى ىنىلىك ىزەتىمىزگە ءدان ريزا بولىپ, ءتىپتى باۋىر تارتا ءتۇستى. التايدان استاناعا ات اۋىستىرعانىمىزدا دا ايرىقشا قۋانىپ, تىلەكتەستىگىن ءبىلدىردى. ۇيدەگى جەڭگەنىڭ بىزگە اپكە بولىپ كەلەتىنىن ايتىپ, قالجىڭعا كەت ءارى ەمەستىگىن ەمەۋرىنمەن تانىتاتىنى بار. اسىرەسە, ءانشى بالدىزى ەركىن شۇكىمانمەن ءازىلى ادەمى ءورىلۋشى ەدى. ال تاپقىرلىعىمىز جوق ءبىز سۇرىنە بەرەمىز. بىردە الەۋمەتتىك جەلىگە جاريالاعان, جاستىقتىڭ جالىنىن جاعاتىن, سەزىمنىڭ شوعىن ۇرلەيتىن ءبىر ليريكالىق سيپاتتى اڭگىمەلەرىن وقىعانىمدى ايتىپ, «جەزدە, جاسارىپ ءجۇرسىز عوي» دەپ قاعىتقان بولدىم.
ء«ا, ول راس. شاكىر ابەنوۆ دەگەن اتام بار. ءبىر كۇنى ساتيريك توقتارحان ءشارىپجانوۆ اعاڭ ەكەۋمىز ۇيىنە باردىق. بارساق قاريا ۇيىقتاپ جاتىر ەكەن. وياتساق, جاستىعىنىڭ استىندا ءبىر قاتىننىڭ سۋرەتى جاتىر. «شال, مىناۋ نە؟» دەپ سۇرادى توقاڭ. سوندا ءبىزدىڭ شال «تىم قۇرىسا سيپاپ جاتايىن» دەپ ەدى. ءبىزدىڭ جازۋىمىز دا سول سياقتى عوي» دەگەنى بار. تاكەڭنىڭ ازىلدەرى دە ءوزىنىڭ شىعارماشىلىق ستيحياسىنا ءتان بولاتىن. بۇل ايگىلى شاكىر اتاسىنىڭ قۋاقىلىعىنىڭ سارقىنى بولار-اۋ دەپ توپشىلادىق سول جولى.
كوڭىلى شارىقتاپ شارتاراپتا جۇرسە-داعى جارى گۇلميرا اپكەمىزبەن ايدانا, گۇلدانا, مارحابا ەسىمدى قىزدارىن تاربيەلەپ, جەتكىزدى. بۇگىندە قىزدارىنىڭ ءبىرى قارجى, ءبىرى جۋرناليستيكا سالاسىندا ەڭبەك ەتسە, ءبىرى «بولاشاق» باعدارلاماسىنىڭ ستيپەندياتى اتانىپ وتىر.
راس, تالعات كەڭەسباي وقىرمانعا ەرتە تانىلدى. دەگەنمەن, شىعارماشىلىققا شىكامشىلدىگى شىن. ويتكەنى ءوندىرىپ جازبادى, از جازدى, الايدا ساز جازدى. ءوز وقىرمانى, ءوزىن ىزدەيتىن اۋديتورياسىن قالىپتاستىردى. الدەكىمدەردەي كلاسسيكالىق دەڭگەيگە كۇشەنبەدى. كوڭىل قالاۋىنشا جازدى. شىعارماشىلىقتىڭ باقىتى دا سوندا سياقتى. كەيدە التايداعى اعاسى الىبەك قاڭتارباەۆتىڭ ۇرساتىنىن, رەنجيتىنىن, بىرەسە ماقتاپ, بىرەسە داتتاپ, ايتەۋىر ءبىر اڭگىمە نەمەسە پوۆەست جازۋعا يتەرمەلەپ سەپتەسەتىنىن ايتاتىن. «ويشوعىرىن» جازىپ جاتقانىن, جاريالانىپ جاتقانىن سۇيىنشىلەيتىن. كوپتەگەن اڭگىمە-نوۆەللالارىنان كەيىن الاش اسكەرىنە كومەك كورسەتىپ, كەڭەس وكىمەتىنە قارسىلىق كورسەتكەن كۇرەسكەر يكە ءادىلوۆ تۋرالى «تۇندە ۇشقان قارشىعا» اتتى حيكاياتىن رومانعا اينالدىرۋدى جوسپارلاعانىمەن, اياۋلى ارمانى جەتكىزبەدى. كۇندەلىكتى قىبىر-جىبىر تىرشىلىكتىڭ ۇستىندە شىعارماشىلىق ادامىنىڭ جانىنا جالاۋ بولارلىق ءبىر جاقسى لەپەس ايتپاعانىمىز-اي دەپ تاڭعالامىز وسى كۇنى. ءاسىلى, ونى تاكەڭنىڭ ءوزى دە كەرەك ەتپەس ەدى. ويتكەنى تالعات كەڭەسبايدىڭ توقسانىنشى جىلدارى قولىنداعىسىن قازاق رۋحانياتىنا سۇڭقارداي شاشىپ بولىسكەنىن, قايبىر ايتۋلى باسىلىمدارعا توقىراۋ كەزىندە دەمەۋ بولعانىن ءجيى ەستيتىنمىن. سول ريزالىق پەيىل جەتەلەپ كەلە جاتقان قياداعى قىرانداي قاپىسىز بولمىسىن بايقاعانمىن. مۇنداي جان ماقتاۋ كۇتە مە؟ باسىلىم دەمەكشى, «ەگەمەنمەن» دە ەتەنە بولعان قالامگەردىڭ گازەت شىعارۋ ساپاسىنا قاتىستى وي-پىكىرى دە بولەك-ءتىن. ايعايلاپ ەمەس, استارلاپ ايتاتىن. ءوزى دە ەلدەگى ەسىمى ەل جادىنان وشە باستاعان ايتۋلى ەڭبەگى بار ەرەكشە تۇلعالاردى جاڭعىرتىپ جازعان جازبالارىن ءجيى جولداپ تۇردى.
تالعات كەڭەسباي – ادالدىقتىڭ ەتالونى. شىعارماشىلىعىنا, وتباسىنا, دوستارىنا دەگەن قارىم-قاتىناسىنان اڭعارۋعا بولاتىن تاعى ءبىر قاسيەتى – وسى. ۇزاققا سوزىلعان ناۋقاسىنان استانادا ءوتىپ جاتقان ەۋرازيا جازۋشىلار فورۋمىنىڭ ورتاسىنا كەلىپ بوي جازۋى دا ادەبيەتكە ادالدىعىنىڭ ايناسى عوي. قۇددى, قيقۋلاپ كىل ارعىماق دۇبىرلەپ وتكەندە جاتقان ورنىنان تۇرا شاۋىپ, سوڭعى سورەسىنە جەتىپ جىعىلعان قابانبايدىڭ قۋباسى سىقىلدى. ءيا, شىن جۇيرىككە تۇساۋ جوق. جازۋشىنىڭ شىنايى ءومىرى ەندى باستالادى!
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان»
