«اكىمدىكتەردىڭ بەرگەن مالىمەتتەرى بويىنشا, بيىلعى جىلدىڭ 1 مامىرى مەن 23 قاراشاسى ارالىعىندا كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق قاجەتتىلىكتەر مەن حالىق ءۇشىن كومىر قورىن جيناۋ جۇمىستارى جوسپارلى تارتىپتە ورىندالۋدا»,— دەيدى جەڭىس قاسىمبەك.
جالپى جوسپارعا سايكەس, ون وبلىس پەن الماتى مەن شىمكەنت قالالارىن كومىر قورىمەن قامتاماسىز ەتۋ كورسەتكىشى 85%-دان اسادى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ اقپاراتى بويىنشا, كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق كومىردىڭ باعاسى كومىردىڭ ساپاسى مەن سوڭعى تۇتىنۋشىعا دەيىنگى قاشىقتىققا بايلانىستى ورتاشا ەسەپپەن 15 مىڭ تەڭگەنى قۇرايدى.
كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق كومىر تاريفتەرى مەن باعالارىن تومەندەتۋ ماقساتىندا ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ مينيسترلىگى مەن تاۋ-كەن ءوندىرۋ جانە تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا كاسىپورىندارى قاۋىمداستىعى جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارمەن جانە قويمالارداعى كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق كومىر ساتۋشىلار اراسىندا مەموراندۋم جوباسىن ازىرلەدى. جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار بىرقاتار وڭىرلەردە ورنالاسقان قويما يەلەرىمەن مەموراندۋم جاساستى, باسقالارىمەن قول قويۋ جۇمىسى جۇرگىزىلۋدە. مينيسترلىكتىڭ اقپاراتى بويىنشا بۇل ءىس ەكى كۇننىڭ ىشىندە اياقتالماق.
وسى جۇمىستىڭ ناتيجەسىندە كومىر قويمالارى مەن بولشەكتەپ ساتۋ ورىندارىنداعى باعانى تومەندەتۋ جوسپارلانىپ وتىر. كومىردىڭ باعاسى ورتاشا ەسەپپەن 15-20%-عا نەمەسە 2500-3000 تەڭگەگە تومەندەيدى.
ج. قاسىمبەك استانا مىسالىندا تەمىرجول تۇيىقتارىندا كومىر باعاسىنىڭ تومەندەۋى قالاي قولعا الىناتىنىن ايتتى. كومىر رازرەزىندەگى باعا وزگەرمەيدى — شۇباركولدە ول 5000 تەڭگە. ترەيدەر باعانى 60-70%-عا تومەندەتەدى, ۇستەمە 2 985 تەڭگەدەن 885 تەڭگەگە دەيىن تومەندەيدى. ياعني, 1900 تەڭگەدەن 2100 تەڭگەگە دەيىن ايىرماشىلىق بولادى. شۇباركول رازرەزىنەن استاناعا دەيىن تەمىرجولمەن تاسىمالداۋ شىعىنى 1 715 تەڭگەنى قۇرايدى. تەمىرجول كولىك شىعىندارى ستانتسيادان ەستاكاداعا دەيىن 1 242 تەڭگەنى قۇرايدى (ۆاگونداردى ستانتسيادان كومىر ساقتاۋ ورىندارىنىڭ شەكاراسىنا دەيىن جەتكىزۋ, كومىر ساقتاۋ ورىندارىنىڭ شەكاراسىنان ەستاكاداعا دەيىن ءتۇسىرۋ, يەسىنىڭ جول تارماعى بويىنشا ءجۇرۋ, ۆاگونداردى ءتۇسىرۋ).
ء«بىز بۇل جەردە باعانى تومەندەتۋگە رەزەرۆتەر بار دەپ ەسەپتەيمىز. سوندىقتان, مونوپولياعا قارسى ورگاننىڭ وسى جاعدايدى زەرتتەۋىن سۇرايمىز. كومىر تۇيىقتارىنداعى دەلدالداردىڭ ۇستەمەسى 2000 تەڭگە. ولار 25-30%-عا, ياعني, 1500 — 1700 تەڭگە دەيىن تومەندەتەدى. قابىلدانعان شارالاردان كەيىن استانادا كومىر باعاسى ەكى اپتادا 18%-عا تومەندەۋى - 13 600 — 14 500 تەڭگەدەن 11 200 تەڭگەگە دەيىن ارزانداۋى ءتيىس. ايىرماشىلىعى ورتا ەسەپپەن 2 400 تەڭگە», — دەدى ينۆەستيتسيالار جانە دامۋ ءمينيسترى.
سونىمەن قاتار قر يدم جاقىن ماڭداعى ەلدى مەكەندەرگە ساتۋ ارقىلى استانا قالاسى بويىنشا كومىر باعاسىنىڭ قالىپتاسۋىنا تالداۋ جاسادى. كومىر قويمالارىنان سوڭعى تۇتىنۋشىعا دەيىن اۆتوموبيل كولىگىمەن جەتكىزۋدى تالداعاندا, كومىردىڭ سوڭعى تۇتىنۋشىعا دەيىنگى باعاسىنىڭ قالاي قالىپتاساتىنى بەلگىلى بولدى. مىسالى, استانادان تالاپكەر اۋىلىنا دەيىن كومىردى اۆتوكولىكپەن جەتكىزۋ 15 مىڭ تەڭگە. 1 توننا كومىردى جەتكىزۋ قۇنى 2142 تەڭگەنى قۇرايدى. ناتيجەسىندە, 1 تونناسى ءۇشىن جەتكىزۋمەن قوسا العانداعى باعاسى تۇتىنۋشى ءۇشىن 15 642 تەڭگە بولادى. جوسپارلانعان شارالاردى قابىلداعان سوڭ تۇتىنۋشى ءۇشىن باعاسى 13 242 تەڭگە بولادى.
ج.قاسىمبەك باعانى تومەندەتۋ بويىنشا قابىلدانعان شارالاردان كەيىن كوتەرمە جانە بولشەك ساۋداداعى كومىر باعاسى تومەندەۋى ءتيىس ەكەنىن ءمالىم ەتتى.
اقمولا وبلىسىندا كومىر باعاسى 16%-عا تومەندەيدى دەپ جوسپارلانىپ وتىر.
- ماكينسك قالاسىنداعى «جاروۆا» جەكە كاسىپكەرى 14 000-نان 11 700 تەڭگە دەيىن, ايىرماشىلىق 2 300 تگ.
- ششۋچينسك قالاسىنداعى «احۋنباەۆ» جەكە كاسىپكەرى 13 300-دەن 11 450 تەڭگەگە دەيىن, ايىرماشىلىق 1 850 تگ.
- كوكشەتاۋ قالاسىنداعى «كوسىگينا» جەكە كاسىپكەرى 13 740 تەڭگەدەن 11 500 تەڭگەگە دەيىن, ايىرماشىلىق 2 240 تگ.
الماتى وبلىسىندا 18%-عا تومەندەيدى:
- پانفيلوۆ اۋدانىنداعى «باكارت» جەكە كاسىپكەرى 16 000 تەڭگەدەن 12 900 تەڭگەگە دەيىن, ايىرماشىلىق 3 100 تگ.
- قاراساي اۋدانىنداعى «ۋگولەك» جەكە كاسىپكەرى 14 500 تەڭگەدەن 11 400 تەڭگەگە دەيىن, ايىرماشىلىق 3 100 تگ.
- ۇشتوبە قالاسىنداعى «ينسان» جەكە كاسىپكەرى 13 400 تەڭگەدەن 11 900 تەڭگەگە دەيىن تومەندەتەدى, ايىرماشىلىق تونناسىنا 1 500 تگ.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا كومىر باعاسى 17%-عا تومەندەيدى:
- تايىنشا اۋدانىنداعى «مۋساەۆ» جەكە كاسىپكەرى 13 500 تەڭگەدەن 11 250 تەڭگەگە دەيىن, ايىرماشىلىق 2 250 تگ.
- پەتروپاۆل قالاسىنداعى «تۋردى-وگلى» جەكە كاسىپكەرى 14 100 تەڭگەدەن 11 950 تەڭگەگە دەيىن تومەندەتەدى.
- ءۋاليحانوۆ اۋدانىنداعى «ماحاتوۆ» جەكە كاسىپكەرى 13 500 تەڭگەدەن 11 555 تەڭگەگە دەيىن تومەندەتەدى. ايىرماشىلىعى 1 945 تەڭگە.
شىمكەنت قالاسىندا كومىر باعاسى 14 700 تەڭگەدەن 12 150 تەڭگەگە دەيىن تومەندەيدى. ايىرماشىلىق 2 550 تگ بولادى.
ج. قاسىمبەك مەموراندۋمدارعا قول قويۋدىڭ ناتيجەسىندە رەسپۋبليكانىڭ تەمىرجول قويمالارىندا شۇباركول كومىرىنىڭ قۇنى ورتاشا 15-20%-دى قۇرايتىنى اتاپ ءوتتى. سونىمەن قاتار قاراجىرا جانە «مايكۋبەن ۆەست» جشس كومىر باعاسىن تومەندەتۋگە ءازىر. ءسوز سوڭىندا مينيستر اكىمدىكتەرگە ەكى اپتا ىشىندە اتالعان مەموراندۋم بويىنشا بارلىق جۇمىستاردى اياقتاۋدى تاپسىردى.
باياندامانى تىڭداۋ قورىتىندىسى بويىنشا, پرەمەر-مينيستر ب. ساعىنتاەۆ ۇكىمەت ءوز تاراپىنان كومىر رازرەزدەرىندە باعانى تومەندەتۋ بويىنشا بارلىق جۇمىستاردى جۇرگىزىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى, ەندى نەگىزگى جۇمىس — اكىمدىكتەردىڭ موينىندا. وسىعان بايلانىستى, وڭىرلەردىڭ اكىمدەرىنە كومىردى تۇپكى تۇتىنۋشىعا دەيىن جەتكىزۋدى باقىلاۋ, سونداي-اق كومىر باعاسىنىڭ 15—20% -عا تومەندەۋى اياسىندا تەمىر جول تۇىقتارىندا تاسىمالداۋشىلار تاراپىنان باعانىڭ نەگىزسىز وسىرىلۋىنە جول بەرمەۋدى باقىلاۋعا الۋ تاپسىرىلدى.
