وسى ورايدا 2015 جىلى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىن قابىلدادى. بۇل ماقساتتار كاسىپورىنداردى تۇراقتى دامۋ ماسەلەلەرىن شەشۋدە شىعارماشىلىق ادىستەر مەن يننوۆاتسيالاردى قولدانۋعا شاقىرادى. تۇراقتى دامۋ ماقساتتارى بيزنەسكە ەڭ كۇردەلى ماسەلەلەرمەن كۇرەسۋگە ارنالعان شەشىمدەر مەن تەحنولوگيالاردى ازىرلەپ ەنگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق قوعامنىڭ دامۋىنا ارنالعان جاھاندىق كۇن ءتارتىبىن قالىپتاستىرا وتىرىپ, بيزنەستى ىلگەرى جىلجىتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
«فيليپ مورريس قازاقستان» كومپانياسىندا ۇيىمداستىرىلعان تۇراقتى دامۋ كۇنى اياسىندا الماتى وبلىسى ىلە اۋداندىق ءماسليحاتىنىڭ حاتشىسى روزا ابيلوۆا بيزنەس جانە الەۋمەتتىك سالاداعى ىقپالداستىق زاماناۋي سيپات الىپ كەلەتىندىگىن جەتكىزدى.
بۇگىندە ىلە اۋدانى وبلىس بويىنشا ءىرى سالىق ءتۇسىرۋشى ءوڭىردىڭ ءبىرى بولىپ سانالادى. قازىناعا جىلىنا تۇسەتىن سالىق كولەمى 108 ملرد تەڭگەنى قۇرايدى. ونىڭ 87 ملرد تەڭگەسى جالپى قازىناعا تۇسەدى. وسىنىڭ ارقاسىندا ىلە اۋدانى ماڭىنداعى ايماقتاردىڭ دامۋىنا دا قولايلى جاعدايلار تۋىپ وتىر. سالىق تولەمدەرىنىڭ 90 پايىزى «فيليپ مورريس قازاقستان» جانە JPI كومپانيالارىنا تيەسىلى. الماتى وبلىسى بويىنشا ىلە اۋدانى ءبىرىنشى بولىپ كومپانيالارمەن ءوزارا ىقپالداستىق كەلىسىم شارتىنا قول قويدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ كوپوراتيۆتىك الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىككە وراي تاپسىرماسىنا سايكەس «فيليپ مورريس قازاقستان» كومپانياسىمەن 2002 جىلى الەۋمەتتىك ارىپتەستىك كەلىسىم شارتىنا قول قويىلدى. 16 جىلعا جۋىق ىشىندە ىلە اۋدانى وسى نەگىزدە 100-دەن اسا الەۋمەتتىك جوبالاردى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى. رەسمي ەمەس دەرەكتەر بويىنشا, اۋدان حالقى 250 مىڭ ادام دەيتىن بولساق, ونىڭ 20 پايىزى الەۋمەتتىك جوبالاردىڭ قاتىسۋشى بولىپ تابىلادى. بۇگىندە اۋداندا 250 كاسىپورىن بار. مۇندا اۋىلشارۋاشىلىعى داقىلدارىن وندىرۋمەن قاتار, مەديتسينالىق بۇيىمدار شىعاراتىن وندىرىستەر دە دامىپ كەلەدى. ال بيزنەسكە قولايلى ورتا تۋعىزۋدا «دامۋ» لوگيستيكالىق ورتالىعىنىڭ, «بەرەكە» يندۋستريالىق ايماعىنىڭ ماڭىزى زور.
«فيليپ مورريس ينتەرنەشنل» كومپانياسى تۇراقتى دامۋ جونىندەگى ديرەكتورى ميگەل كولەتا اتالعان كومپانيانىڭ ءوندىرىس پەن تەمەكى ونىمدەرىنىڭ قورشاعان ورتاعا تيەتىن اسەرىن بارىنشا تومەندەتۋ بويىنشا حالىق تۇتىناتىن تاۋارلاردى وندىرەتىن كومپانيالار اراسىنداعى كوشباسشىلاردىڭ ءبىرى ەكەندىگىن اتاي كەلە, قازىرگى كەزدە جاڭا تەحنولوگيالىق مۇمكىندىكتەرگە وراي ادام اعزاسىنا زيانسىز ونىمدەر ءوندىرۋدىڭ دامىپ كەلە جاتقاندىعىن اتاپ ءوتتى.
تۇراقتى دامۋ كۇنى اياسىندا EY كومپانياسىنىڭ ورتا ازيا, كاۆكاز, ۋكراينا مەن بەلارۋس ەلدەرى بويىنشا تۇراقتى دامۋ سالاسىنداعى قىزمەتتەر ءبولىمىنىڭ ديرەكتورى ۆيكتور كوۆالەنكو, قۇقىقتىق ساياساتتى زەرتتەۋ ورتالىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى تاتيانا زينوۆيچ تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىنىڭ الەۋمەتتىك سالاداعى ۇلەسى مەن ىقپالى تۋراسىنداعى دامۋ جوسپارلارىمەن تانىستىردى. بۇۇ-نىڭ تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋدە قورشاعان ورتانى, ادام قۇقىقتارىن قورعاۋ, ەڭبەك قاۋىپسىزدىگى ماسەلەلەرى, جاۋاپكەرشىلىكپەن جابدىقتاۋ قاعيدالارى جانە پلانەتا رەسۋرستارىن ساقتاۋعا جانە تەڭدىك پەن ءال-اۋقاتتى قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان باسقا دا ماسەلەلەر تالقىلاندى. ادامزات دەنساۋلىعى, سالاۋاتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋ, تۇتىنۋ مەن ءوندىرىس, قورشاعان ورتاعا تيگىزەتىن كەرى اسەرلەردى تومەندەتۋگە بايلانىستى اۋقىمدى جوبالار تۋرالى باياندالدى. وتكەن جىلى فابريكا ديزەل وتىنىن تابىستى الماستىرعان ورتالىقتاندىرىلعان تابيعي گاز جەلىسىنە قوسىلىپ, ناتيجەسىندە پارنيكتىك گازدار شىعارىندىلارىن ازايتۋعا قول جەتكىزىلدى. 2013 جىلمەن سالىستىرعاندا كومىرتەگى 43%-عا ازايعان. قالدىقتاردى وڭدەۋدە دە ايتارلىقتاي جەتىستىكتەرگە قول جەتكىزىلىپ, فابريكا قالدىعىنىڭ 88,6 پايىزى قايتا وڭدەۋگە جىبەرىلگەن.
لايىقتى جۇمىس پەن ەكونوميكالىق وسىمدە كومپانيا باعدارلامالارى ادام مەن ەڭبەك قۇقىقتارىن ساقتاۋعا باعىتتالعان. اۋىلدىق جەرلەردە تۇراتىن حالىقتىڭ ءبىلىم الۋىن قولداۋ مەن ەكونوميكالىق وسۋىنە ءتيىستى جاعدايلاردى جاساۋعا باعىتتالعان الەۋمەتتىك جوبالارعا ايتارلىقتاي كوڭىل ءبولىنىپ كەلەدى. بۇل ماقساتتارعا 2017 جىلى كومپانيا 192 ملن تەڭگەدەن استام قاراجات بولىنگەن. سونداي-اق كومپانيا ءوز قىزمەتكەرلەرىنىڭ كوپتەگەن الەۋمەتتىك ماسەلەلەرىن شەشۋگە ىقپال ەتەدى. كومپانيانىڭ كورپوراتيۆتىك ۆولونتەرلىك جوبالارى ۇوس ارداگەرلەرىنە, ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار ادامدارعا كومەك كورسەتۋگە جانە ەكولوگيانى قورعاۋعا باعىتتالعان. تۇراقتى دامۋ ماقساتتارى ەكونوميكا جانە بيزنەستىڭ دامۋىنا كەدەرگى جاسايتىن, وسى ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك جانە مەملەكەتتىك ەمەس سەرىكتەستەرمەن ءوزارا ىقپالداستىقتا جۇمىس ىستەۋدى ماقسات ەتەدى.
ەلۆيرا سەرىكقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى وبلىسى
