ءتىپتى, قازاقتىڭ كەيبىر رۋ, تايپالارىنىڭ اتاۋلارى «قازاق» ەتنونيمىنەن تالاي عاسىر بۇرىن بەلگىلى بولعان دەي كەلە, ەلباسى تاريحىمىزدىڭ ايتىلىپ جۇرگەن كەزەڭنەن الدەقايدا تەرەڭدە جاتقاندىعىنا توقتالعان, ياعني تاريحىمىزدىڭ كوكجيەگى 550 جىلدان الدەقايدا تەرەڭ ەكەندىگىن ايعاقتاپ وتىر.
كەز كەلگەن قوعامداعى عىلىم مەن تەحنولوگيالاردىڭ دامۋىنىڭ قوزعاۋشى كۇشى قارۋلى كۇشتەر, اسكەر سالاسى ەكەندىگى بۇگىنگى تاڭدا دا زاڭدىلىعىن جوعالتقان جوق. مىنە, وسى ورايداعى اتا-بابامىزدىڭ «بەس قارۋىن اسىنعان سالت اتتى سارباز ايبارلى كوشپەندىلەر يمپەريالارى تاريح ساحناسىنا شىققان ءداۋىردىڭ سيمۆولىنا اينالدى», دەيدى ەلباسى. وسىنىڭ ءبارى بابالارىمىز سوناۋ «بوتاي» كەزەڭىندە جىلقىنى قولعا ۇيرەتىپ, مەتالل وڭدەپ, قارۋ-جاراق, سايماندار شىعارۋ تەحنولوگيالارىن مەڭگەرىپ, سول كەزەڭدەردەگى عىلىم-ءبىلىمنىڭ ۇلى دالامىزدا ءوز دەڭگەيىندە دامىعاندىعىنىڭ ايعاعى.
مىنە, وسى تەحنولوگيالار مەن مادەنيەتىمىز ۇلى دالا توپىراعىنان الەمنىڭ شىعىسى مەن باتىسىنا دا, تەرىسكەيى مەن كۇنگەيىنە دە تارالعاندىعىنىڭ ءوزى ەجەلگى حالىقتىڭ ۇرپاعى ەكەندىگىمىزگە ايعاق, بۇعان قالاي مارقايماسقا!
ارينە, تەكتىلىك, ۇلتتىق كود – ول ءبىزدىڭ گەنەتيكالىق ەرەكشەلىگىمىزدىڭ ساقتالۋى, ول دا اتا-بابالارىمىزدىڭ قان تازالىعىنا ءمان بەرۋى ايتارلىقتاي دۇنيە, سول زاماندا مەديتسينانىڭ دا ءرولى ەرەكشە بولعاندىعىنىڭ بەلگىسى. ونىڭ دالەلى بەلگىلى قىتاي دەرەكتەرىنەن تابىلعان ەمشى وتەي بويداقتىڭ ەڭبەكتەرى, ءال-فارابي بابامىزدىڭ ماتەماتيكاداعى, استرونومياداعى, فيلوسوفياداعى, مۋزىكاداعى مۇرالارى بۇگىنگى تاڭدا دا كوكەيكەستىلىگىن جوعالتقان جوق دەۋگە بولادى.
مەتالداردى بالقىتۋ جانە وڭدەۋ تەحنولوگيالارىنىڭ سول زامانداعى سىرلارىنىڭ بىرقاتارى بۇگىنگى ۇرپاق ءۇشىن بەلگىسىز بولىپ تۇرعاندىعى بەلگىلى. مىسالى, كومىر, گاز جوق زاماندا مەتالدى بالقىتۋ سياقتى تەحنولوگيالاردىڭ سىرلارى ءبىز ءۇشىن بەلگىسىز.
ماقالادا ۇلى دالانىڭ ۇلى ەسىمدەرىن دارىپتەۋگە, بولاشاق ۇرپاق ءۇشىن وتە قاجەت دۇنيە, اسىرەسە مۋزەي, گالەرەيالارعا ەرەكشە ءمان بەرىلۋى اسا قۇپتارلىق جاعداي.
سونىمەن قاتار تاريحتىڭ اشىلماعان سىرلارىن ارحيۆتىك, ارحەولوگيالىق زەرتتەۋلەردى دامىتۋ ارقىلى قولعا الۋ دا جوسپارعا ەنگىزىلىپ وتىرعاندىعى «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعىتىنداعى رۋحانياتتىڭ, يننوۆاتسيانىڭ كورىنىستەرىنە جول اشىپ شارىقتاتۋى ءسوزسىز.
بۇل ماقالا قازاق حالقىنىڭ عانا ەمەس, ءتۇبىمىز ءبىر تۇركى حالىقتارىنىڭ مارتەبەسىنىڭ ۇستەمدىگىنە دە, بولاشاعىنا دا مارتەبە بەرەرلىك تۋىندى ەكەندىگى ورتاق مۇددەمىزدى اسقاقتاتاتىنى انىق.
تالجان پەردەش ۇلى رايمبەرديەۆ,
م.اۋەزوۆ اتىنداعى وقمۋ پرورەكتورى, تەحنيكا عىلىمدارىنىڭدوكتورى, پروفەسسور
شىمكەنت
