كونە تاريحتى كەۋدەسىندە قىمتاعان ۇلى دالا توسىنەن جىلقىنىڭ جالىنا جابىسىپ ومىرشەڭ وركەنيەتتىڭ تورتكۇل دۇنيەگە تەگىس تاراعاندىعىن ويلاعان ساتتە كوكىرەگىڭ ۋىلجىپ, ونە بويىڭدى ماسايراعان ماقتانىش بيلەيدى ەكەن. سولتۇستىك وڭىردەگى سوناۋ ەنەوليت داۋىرىنە تيەسىلى بوتاي قونىسىنىڭ قويناۋىن اقتارعان كەزدە جىلقى جارىقتىقتىڭ ەڭ العاش رەت ءدال وسى جەردە باسىنا جۇگەن, ارقاسىنا ەر سالىنىپ, قولعا ۇيرەتىلگەندىگى ءمالىم بولىپ وتىر. مىنە, وسى ساتتەن باستاپ ايبارىنان اي ىققان الاش بالاسى الەمدە ۇستەم بولدى.
تابيعاتىنا تىم جاقىن, جاقسىلىعىن مولىنان كورگەن ءبىزدىڭ جۇرتتىڭ جىلقى بالاسىن شىبىن جانىنا تەڭەيتىن لۇپىلدەگەن سەزىمى بالكىم وسى كەزدەن باستاۋ العان شىعار. ەت جۇرەگى ەلجىرەي سۇيەتىن پەرزەنتتەرىن «ق ۇلىنشاعىم, ق ۇلىنىم» دەپ اينالىپ-تولعانعاندا ءبىر كەرەمەت ءمان جاتىر ەمەس پە؟! ايتپاقشى, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ ايىرتاۋ اۋدانىنا قاراستى نيكولسكوە اۋىلىنىڭ ماڭىنداعى بوتاي قونىسى تالايدى تاڭ قالدىرعان. ءدال وسى جەردەن تاستان جاسالعان كوپ قىرلى جەبە, ساداق, قانجار, پىشاق, نايزا ءتارىزدى قارۋ-جاراقتاردىڭ وتە كوپ تابىلۋى سول داۋىردەگى دالا توسىندەگى وركەنيەتتى قاپىسىز اڭعارتىپ تۇر. ءدال وسى قونىستان تابىلعان 133 مىڭعا جۋىق جىلقى سۇيەكتەرى زەرتتەلدى. ءبىر ايتا كەتەرلىگى, بوتاي جىلقىسىنىڭ ءبىتىم-بولمىسى, ياكي سۇيەكتەرى ەجەلگى جىلقى سۇيەگىنەن ەرەكشەلەنەدى ەكەن. تۇبەگەيلى زەرتتەۋدەن كەيىن عالىمدار بوتاي جىلقىسى قولعا ۇيرەتىلگەن دەگەن پىكىردى ۇستاندى. ياعني, ۇلى دالانىڭ جەل جەتپەس جۇيرىكتەرى جابايى جانۋار ەمەس. دەمەك, ءۇي شارۋاسىنا, جورىققا, سايات-سەرۋەنگە پايدالانىلعان. بوتاي جىلقىسىن قاپىسىز زەرتتەۋ ءۇشىن ماسكەۋ, انگليا, گەرمانيا عالىمدارى دا ات سالىستى. ورتاق قورىتىندى مىناداي, بوتاي قونىسى كۇللى ەۋرازيا كەڭىستىگىندە دامىعان مال شارۋاشىلىعىنىڭ ورتالىعى بولعان. بۇل جاڭالىق قۇلاعى تۇرىك كۇللى الەمدى ەلەڭ ەتكىزدى. ارحەولوگيالىق ەكسپەديتسيانىڭ جەتەكشىسى ۆيكتور زايبەرت انگليانىڭ كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتىندە بوتاي قونىسى تۋرالى لەكتسيا وقىدى. ءسويتىپ, الەم جۇرتشىلىعى ۇلى دالانىڭ ۇلىلىعىن ۇعا باستادى.
قونىستىڭ قويناۋىندا قالعىپ جاتقان قۇپيا كوپ. كوپتىگىنەن بولار, وتىز جىلعا جۋىق زەرتتەلگەن. ءالى دە اشىلماعان جۇمباعى از ەمەس. مىنە, ەلباسى ماقالاسىنىڭ ماڭىزى وسى ارادا ەمەس پە؟! وشكەنىمىزدى جاندىرىپ, جوعالعانىمىزدى تاۋىپ بەرگەن رۋحاني جاڭعىرۋدىڭ قايتا تۇلەگەن جالعاسىنىڭ وسىلايشا ساباقتاسۋى ءبىزدىڭ دە كوڭىلىمىزدى دەمدەپ وتىر.
بولات كوشىمباەۆ,
كوكشەتاۋ قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى
