جيىندا سوت جۇيەسىن قازاقستان حالقىنا ارنالعان بيىلعى جولداۋدا كورسەتىلگەن باسىمدىقتارعا سايكەس ودان ءارى جاڭعىرتۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى.
– حالىقتىڭ سوتتارعا سەنىمى مەملەكەتكە دەگەن سەنىممەن بارا-بار. وسىعان بايلانىستى, «100 ناقتى قادام» ۇلت جوسپارى اياسىندا ماڭىزدى جۇمىس اتقارىلدى. سوت جۇيەسىن جەتىلدىرۋ ەكونوميكامىزدى جاڭعىرتۋدىڭ جانە ازاماتتاردىڭ الەۋمەتتىك ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋدىڭ ماڭىزدى بولىگى سانالادى, – دەدى ەلباسى.
وتىرىستا پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى ءا.يسەكەشەۆ, جوعارعى سوت توراعاسى ج.اسانوۆ جانە جوعارى سوت كەڭەسىنىڭ توراعاسى ت.دوناقوۆ مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن قۇرىلعان سوت جۇيەسىن جاڭعىرتۋ جونىندەگى جۇمىس توبىنىڭ اتقارعان جۇمىسىنىڭ قورىتىندىلارى جونىندە بايانداما جاسادى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ سوت جۇيەسىنىڭ جۇمىسىنداعى كەشەندى ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن ءتيىستى شارالار قابىلداۋدى تاپسىردى. وسىعان وراي, سوت جۇكتەمەسى سوڭعى ءۇش جىلدا ەكى ەسە ارتقانى اتاپ ءوتىلدى.
– ءبىر جۇمىس كۇنى ىشىندە سۋديا 4 وتىرىس وتكىزىپ, وسىنشاما شەشىم قابىلداپ, 150 سانكتسيا شىعارۋى كەرەك. وسىدان كەيىن, ارينە, ولاردىڭ ساپاسىنا قاتىستى سۇراق تۋىندايدى. بۇل ىستەردىڭ 30 پايىزى سوتتا قاراۋدى قاجەت ەتپەيدى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتى ەلىمىزدە سوت جۇكتەمەسىن ازايتۋ, ازاماتتىق پروتسەستى جەڭىلدەتۋ, سوت ءىسىن جۇرگىزۋدىڭ جىلدامدىعىن ارتتىرىپ, اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندە شارالار قابىلداۋدى تاپسىردى.
– سوت كادرلارىنىڭ ساپاسى, ولاردىڭ مۇلدەم باسقا ادىستەردى تالاپ ەتەتىن زاماناۋي ەكونوميكالىق جاعدايلارعا ازىرلىگى جانە بەيىمدەلۋى – ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى. قۇقىقتىق ساۋاتى جوق سۋديالار بىزگە رەفورما جۇرگىزۋگە كومەكتەسە المايدى. سۋديالار قۇزىرەتتىلىكتىڭ, ادالدىقتىڭ, ادىلەتتىلىك پەن ادەپتىلىكتىڭ ۇلگىسى بولۋعا ءتيىس, – دەدى ەلباسى.
نۇرسۇلتان نازارباەۆ بۇگىندە سۋديالاردى ىرىكتەۋ ءتارتىبى كۇشەيتىلگەنىن اتاپ ءوتتى. ماسەلەن, سۋديا لاۋازىمىنا 100 ۇمىتكەردىڭ ىشىنەن 5-ەۋى عانا سىناقتان وتكەن. بۇل شارا سوت جۇمىسىنا كۇردەلى ىستەردى قاراستىرۋعا قابىلەتتى ءارى بىلىكتىلىگى جوعارى زاڭگەرلەردى تارتۋ ءۇشىن قابىلداندى. مۇنداي ماماندارعا ءتيىستى جاعداي جاسالىپ, لايىقتى جالاقى بەلگىلەنەدى.
– انت بەرگەن سۋديالارعا ايتارىم, انت دەگەنىمىز, جاي عانا ءسوز ەمەس. ءوز ءىس-ارەكەتتەرىڭىزدە انتتى باسشىلىققا الۋلارىڭىز كەرەك. سۋديالاردىڭ جالاقىسى مەن ولاردى قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسى سالىق تولەۋشىلەر قاراجاتى ەسەبىنەن شەشىلەدى. سوندىقتان سۋديالار ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋگە ءتيىس. زاڭ بۇزعان سۋدياعا ەڭ قاتال جازا قولدانىلۋى كەرەك, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتى كادرلىق ماسەلەلەردىڭ ءبارىن جوعارعى سوتتان جوعارى سوت كەڭەسىنە بەرۋدى ۇيعاردى. سۋديالاردىڭ مانساپتىق ىلگەرىلەۋى قوعام تاراپىنان باعالاناتىن كاسىبي بىلىكتىلىگى مەن ادالدىعىنا عانا بايلانىستى بولۋعا ءتيىس.
ەلباسى سوت كادرلارىن ساپالى تۇرعىدا جاڭارتۋعا باعىتتالعان زاڭ جوباسىن ازىرلەپ, پارلامەنتتىڭ قاراۋىنا ەنگىزۋدى تاپسىردى.
«قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ سوت جۇيەسى جانە سۋديالارىنىڭ مارتەبەسى تۋرالى» كونستيتۋتسيالىق زاڭعا سايكەس, 2019 جىلى 470 سۋديا كاسىبي باعالاۋدان وتكىزىلەدى. وسىعان وراي, نۇرسۇلتان نازارباەۆ جوعارعى سوت پەن جوعارى سوت كەڭەسىنىڭ باسشىلىعىنا بۇل ماسەلەنىڭ شىنايىلىعىن قامتاماسىز ەتۋدى تاپسىردى.
– قوعامدا سوتتارعا دەگەن نىق سەنىم بولعاندا عانا سوت جۇيەسىن جاڭعىرتا الامىز. ءبىزدىڭ تۇپكى ماقساتىمىز – تاۋەلسىز ءارى ساتىلمايتىن سوت بيلىگى. سوتتار ستاتيستيكالىق ادىستەرمەن عانا ەمەس, سونداي-اق تاۋەلسىز الەۋمەتتىك زەرتتەۋلەر جۇرگىزۋ ارقىلى باعالاناتىن بولادى. سوت قۇرامى سۋديالاردىڭ قانشالىقتى ادال قىزمەت ەتىپ, سەنىمگە يە بولعانىنا بايلانىستى باعالاناتىنىن تۇسىنۋگە ءتيىس. زاڭنامانى قاتاڭ ساقتاۋعا نەگىزدەلگەن شۇعىل ءارى اشىق سوت تورەلىگى قوعامىمىزدىڭ نەگىزگى مۇددەسى مەن ەلىمىزدىڭ ستراتەگيالىق دامۋ باعىتىنا ساي كەلەدى, – دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتى سوت ءىسىن جۇرگىزۋدە جانە ەلەكتروندى سەرۆيستەر جۇمىسىندا جاڭا فورماتتار ەنگىزۋدى, سونداي-اق سوت عيماراتتارىندا فرونت-كەڭسەلەر قۇرۋدى تاپسىردى.
بەلگىلەنگەن مىندەتتەردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋىنا باقىلاۋ جاساۋدى قامتاماسىز ەتۋ پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنە جۇكتەلدى. بۇل ورايدا, سوت ىستەرىنىڭ ساپالى ءارى ۋاقتىلى قارالۋىنا, سونداي-اق ازاماتتاردىڭ تالابىن قاناعاتتاندىرۋعا باسا ءمان بەرىلۋى كەرەك.
