ارعىسى اقباس الاتاۋدىڭ, بەرگىسى ۇشقوڭىر مەن مايتوبە, سۋىقتوبە مەن قوڭىرتوبە تاۋلارىنىڭ قويناۋ-قولاتتارىنان باستاۋ الاتىن قارعالى, ۇزىناعاش, قاراقىستاق, قاستەك, جيرەنايعىر, سامسى, جامانتى سىندى سىرشىل وزەندەردىڭ ارناسىنان ءنار العان, تاريح كۋاگەرى – قاراباستاۋدىڭ باتىسىندا كونە قولا داۋىرىنەن ساقتاۋلى يۋنەسكو-نىڭ تىزىمىنە ەنگەن اسپان استىنداعى مۇراجاي – تاڭبالى تاس مۇسىندەر, جانىبەك پەن كەرەي سۇلتاندار قولداسا قيمىلداپ, شۋ وزەنى مەن قوزىباسى تاۋىنىڭ الابىندا, بۇدان 555 جىل بۇرىن قازاق حاندىعىنىڭ العاشقى كەرەگەسىن جازعان مەكەننىڭ ءتورى – ۇڭگىرتاس پەن تارعاپتىڭ ورتاسىنداعى اتا-بابامىزدىڭ قاسيەتتى جەرى, اتويلاپ اڭىراقايدا اتا جاۋى جوڭعاردىڭ بەتىن قايتارعان, داڭقتى قاراسايداي حاس باتىر, جولبارىستاي جاس قىران شاپىراشتى ناۋرىزباي, وسى جەردىڭ ازاتتىعى ءۇشىن كۇرەسكەن قاستەك, قاراش, قازىبەك بەك پەن قاسقارى, وتەگەن, ەر سۇرانشى, ساۋرىق, بەكبولات, ءالي, قىرعىزباي سىندى باتىرلاردىڭ ءىزى قالعان بۇل ولكە – بۇگىنگى ۇرپاققا زور ابىروي.
جىر سۇلەيى ءسۇيىنباي, جىر ءدۇلد ۇلى جامبىل, تاۋ سۋىنداي تاسقىنداعان سارىباس, «ولەڭنىڭ قارا جورعاسى» ۇمبەتالىنىڭ الدىن كورىپ, ءتالىم-تاربيەسىنەن ونەگە العان كەيىنگى لەكتىڭ ءوزى ءبىر توبە. ەل باسىنا كۇن تۋعان ۇلى وتان سوعىسىندا ءۇش جارىم مىڭنان استام جەرلەستەرى ەلگە قايتپاي, شەيىت بولسا, كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى د.باباجانوۆ پەن جاۋىنگەرلىك «داڭق» وردەنىنىڭ تولىق يەگەرى ءا.ءالىموۆ پەن م.رىجيكوۆ سىندى ەرلەرى ەل ەسىندە. اۋداننىڭ بەيبىت ومىردەگى باتىرلارى, بۇگىنگى ءوندىرىس, اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ شامشىراقتارى اتانعاندارى قانشاما.
ارحيۆ قۇجاتتارىنا جۇگىنسەك, اۋداننىڭ العاشقى ورتالىعى 1928 جىلى تارعاپ اۋىلى بولعانى, كوپ ۇزاماي قاراقىستاققا كوشىرىلىپ, ودان 1930 جىلى قاستەك اۋدانى ۇزىناعاشقا ورنىققان. 1938 جىلى جامبىل جاباەۆتىڭ 75 جاسقا تولۋ قۇرمەتىنە وراي جامبىل اۋدانى بولىپ وزگەرەدى. بۇگىندە 19 مىڭ 300 شارشى شاقىرىمدى الىپ جاتقان اۋداندا 160 مىڭنان استام ادام تۇرادى. بارلىعى 61 ەلدى مەكەندە وتىزعا جۋىق ۇلتتىڭ وكىلى ىنتىماقتا ءومىر سۇرۋدە. ءار جىلدارى وسى اۋداننىڭ تىزگىنىن ۇستاپ, ونىڭ بۇگىنگى دارەجەگە جەتۋىنە سوڭعى الپىس جىلدا ءوز ۇلەستەرىن قوسقان ف.زىكىرىنوۆ, ا.مانسۇروۆ, ب.تۇرىسجانوۆ, ب.ەگىنباەۆ, ا.سارين, ب.مۇقانوۆ, ك.ومارباەۆ, ج.نۇكەتاەۆ, ق.ورىمبەتوۆ, ت.ەستەنوۆ, س.بايامانوۆ, ا.مۇساحانوۆ, ل.تۇرلاشەۆ, م.بيگەلديەۆ, ب.ىسقاقوۆ, ج.دالاباەۆ سىندى ازاماتتار اۋدان باسشىلىعىندا بولىپ, ۋاقىت اعىمىندا جەمىستى قىزمەت اتقاردى.
«سۇيەر ۇلىڭ بولسا سەن ءسۇي, سۇيىنەرگە جارار ول» دەمەكشى, عىلىم مەن ونەردىڭ, ادەبيەت پەن مادەنيەتتىڭ شوعىر جۇلدىزدارى قانشاما دەسەڭىزشى. عارىش شەكسىزدىگىنە ءۇش رەت ساپار شەككەن تالعات مۇساباەۆ, ساز الەمىنىڭ قىراندارى حالىق قاھارمانى نۇرعيسا تىلەنديەۆ, اسەت بەيسەۋوۆ, وتاندىق كينو جانە تەاتر ونەرىنىڭ ساڭلاقتارى ابدوللا قارساقباەۆ, قانىمبەك قاسىمبەكوۆ, كەنەنباي قوجابەكوۆ, قامال قارمىسوۆ, ايتجان ايداربەكوۆ, قاسىم جاكىباەۆ, تاڭات جايلىبەكوۆ, گۇلفايرۋس يسمايلوۆا, زامزاگۇل ءشارىپوۆا, بالتاباي سەيىتمامىتوۆتى, ءازىل ءسوزدىڭ سەمسەرى وسپانحان اۋباكىروۆ, بەلگىلى قالامگەرلەر بالعابەك قىدىربەك ۇلى, سەيداحمەت بەردىقۇلوۆ, سۇلتانعالي سادىرباەۆ, انۋاربەك دۇيسەنبيەۆ, مۇحامەدجان ەتەكباەۆ, الىمقۇل جامبىلوۆ, ابىلعازى توعىزباەۆ, مۇحامەتجان ءابدىراحمانوۆ, قانيپا بۇعىباەۆا, گۇلسىم سەيىلجانوۆا, ەسەنقۇل جاقىپبەكوۆ, رافات ابدىعۇلوۆ, بايمولدا مۋسين, نازىكەن الپامىسقىزى, ءۋاليحان قاليجان, ورىسباي ءابدىلدا ۇلى, جۇماش ارعىنباي ۇلى, نادەجدا لۋشنيكوۆا, قىزجىبەك جارقىنباەۆا, جۇماباي شاشتاي ۇلى, ناعاشىبەك قاپالبەك ۇلى, جۇماگۇل سولتيەۆا, جولداسحان قۇرامىسوۆ, كۇمىسجان بايجان, ماناربەك ءىزباساروۆ, ءنۇسىپباي ءابدىراحىم, ەرمەك جۇماتاەۆ, بۇگىنگى قاسيەتتى قالامنىڭ يەگەرلەرى, جاستار مادينا وماروۆا, روزا سەيىلحان, ەسبولات ايدابوسىن, اينۇر تولەۋ, شارافات جىلقىباەۆا, پروفەسسور ارىقباي اعىباەۆ باستاعان زاڭگەرلەردىڭ, ءادىل شاياحمەتوۆ باستاعان گەنەرالدار, كۇمىس كومەي انشىلەر ۇ.ايناقۇلوۆا, ە.قوسبارماقوۆ, قوبىزشى ب.قوسباساروۆ سىندى ۇل-قىزداردىڭ ەسىمىن تىزە بەرۋگە بولادى. ۇلتتىڭ داڭقىن اسىرعان سپورتشىلار جاندوس كوكىموۆ, ءىزباسار ورازباقوۆ, وليمپيادا چەمپيونى جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆ − ەل ماقتانىشتارى.
اتى اڭىزعا اينالىپ, قويناۋى ىرىسقا تولعان اۋداننىڭ بۇگىنگى تىنىس-تىرشىلىگى مەن ەكونوميكاسىندا قول جەتكىزگەن جەتىستىكتەرى جايلى جامبىل اۋدانىنىڭ اكىمى باعدات اليەۆ قىسقاشا شولۋ جاساپ, ەسەپ بەرىپ, جەرلەستەرىن مەرەيتويمەن قۇتتىقتادى. جامبىل اۋدانى اگرارلى ءوڭىر سانالاتىندىقتان مال مەن ەگىن شارۋاشىلىعى جاقسى دامىعان. اۋىل شارۋاشىلىعىنا جارامدى جەر كولەمى 976 مىڭ گەكتاردى قۇرايدى. شابىندىق پەن ماساقتى داقىلدار, كارتوپ, كوكونىس, باۋ-باقشا ونىمدەرى مەن مال ازىعى جانە مايلى داقىلداردان وبلىستا الدىڭعى قاتاردا. ال ءىرى قارا, قوي مەن ەشكى وسىرۋدە ءبىرىنشى ورىندا.
اۋدان حالقىن قۇتتىقتاۋعا كەلگەن الماتى وبلىستىق ءماسليحات حاتشىسى سۇلتان مىرزاباي ۇلى الدىمەن وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆتىڭ, سەنات دەپۋتاتى دينار نۇكەتاەۆا سەناتتىڭ الەۋمەتتىك, عىلىمي دامۋ كوميتەتىنىڭ ءتورايىمى ب.ءايتىموۆانىڭ ىستىق ىقىلاسىن جەتكىزدى. سونداي-اق ساحنادان پارلامەنت ءماجىلىسىنىڭ دەپۋتاتى سەرىك ۇمبەتوۆ پەن اقپارات جانە كوممۋنيكاتسيالار ءمينيسترى داۋرەن اباەۆتىڭ جۇرەكجاردى لەبىزدەرى وقىلدى. كيەلى توپىراقتا دۇنيەگە كەلىپ, اۋداننان شىققان, بۇگىندە ابىرويمەن قىزمەت اتقارىپ جۇرگەن بىرقاتار مەملەكەت قايراتكەرلەرى ءوز تىلەكتەرىن جولداپتى. ولاردىڭ قاتارىندا قايرات ءمامي, نۇرتاي ابىقاەۆ, ايدا بالاەۆا, قايرات ساتىبالدى ۇلى, اڭسار مۇساحانوۆ, تىلەكتەس بارپىباەۆ, بەيبىت اتامقۇلوۆ, ايدوس ۇكىباي جانە باسقالارى بار. ساڭلاقتار ساناتىن تولىقتىرا تۇسەتىن, ەل ماقتانى – مەملەكەت قايراتكەرلەرى باقىت سۇلتانوۆ, عابيت بايجانوۆ, باقىت وسپانوۆ, سەرىك بايباتىروۆ, مەيرامبەك تايمەردەنوۆ سىندى تاعى دا ونداعان, جۇزدەگەن ەسىمدەردى ايتۋعا بولادى.
مەرەكەلى سالتاناتتا اۋداننىڭ توقسان جىلدىعىنا وراي ارنايى شىعارىلعان «اعالا وردام قونعان جۇرت...» اتتى كىتاپتىڭ تۇساۋكەسەر ءراسىمى ءوتتى. 39 باسپا تاباق سۇبەلى ەڭبەكتىڭ جالپى رەداكتسياسىن بەلگىلى اقىن, جازۋشىلار وداعىنىڭ مۇشەسى, جامبىل اۋداندىق «اتامەكەن» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى راتبەك تەرلىكباەۆ باسقارىپ, رەداكتسيا القاسىنىڭ مۇشەلەرى, كىتاپتى شىعارۋعا اتسالىسقان جىگىتتەر مەن قىزداردىڭ سىڭىرگەن ەڭبەكتەرىن اتاپ وتكەنىمىز ءجون بولار.
«توقسانعا كەلگەن جاسىم بار, كوپتى كورگەن باسىم بار...» دەپ جىرلاعان جامبىل تاتەمىزدىڭ اتىن العان اۋدانىمىز دا ابىز جاسقا كەلىپ جاتىر ەكەن, قۇتتى بولسىن! تاريح ءۇشىن توقسان كوپ پە, از با؟ ءبىر عانا مىسال, جامبىل اۋدانىنىڭ الاقانداي عانا قاستەك اۋىلىنان جۇزدەن استام عىلىم كانديداتى, دوكتورى, پروفەسسورلار شىققان. ەلباسى ء«ححى عاسىر عىلىم, ءبىلىم, تەحنولوگيا عاسىرى» بولادى» دەپ ايتقانىنداي, ءجۇز جىلدىقتى اۋدانىمىز اقىندار, باتىرلار جانە عالىمدار اۋىلى دەپ قارسى الايىق», دەدى وسى اۋداننىڭ تۇلەگى, اكادەميك تولەگەن قوجامقۇلوۆ.
قانداي تورقالى توي ءان-كۇيسىز, شاشۋسىز وتكەن, اۋدان تۇرعىندارى مەرەكەلىك عىلىمي كونفەرەنتسيادان سوڭ ورتالىق ستاديوندا وزدەرىنە ارنالعان ساحنالىق قويىلىم مەن كونتسەرتتىك باعدارلامانى تاماشالادى. كەلەشەگى كەمەل, ءبىر ءۇيدىڭ بالاسىنداي, ءبىر قولدىڭ سالاسىنداي ىنتىماقتا ءومىر ءسۇرىپ جاتقان اۋدان تۇرعىندارىنىڭ ءالى دە ىزگىلىكتى ىستەر مەن تولاعاي تابىستاردى, بيىكتەردى باعىندىرا تۇسەرى حاق. جارقىن بولاشاقتا دا اقىندار مەن باتىرلار ەلى اتانعان, قاسيەتتى اۋداننان ءالى دە تالاي دارا تۇلعالار شىعاتىنىنا كامىل سەنەمىز.
گۇلزەينەپ سادىرقىزى,
تالعات ءسۇيىنباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى وبلىسى
