اۋدارما • 14 قاراشا، 2018

ماجارستان وپەراسى – ساياسات ايناسى

216 رەتكورسەتىلدى

ۆەنگرياداعى ۇلتتىق وپەرا ۇيىندە برامس ءبىر كەزدەرى مالەردىڭ ايگىلى موتسارتتىڭ شىعارماسىن ويناعانىنا كۋا بولعان. مۇندا بارتوكتىڭ ءالى كۇنگە دەيىن تاڭداي قاقتىراتىن شىعارماسى ءبىر عاسىر بۇرىن العاش رەت تىڭدارمانعا جول تارتتى. بۇل – سۋرەتشى مەتتيۋ بارنەيدىڭ «كرەماستەر» تسيكلىنىڭ بولىگى تۇسىرىلگەن جەر. 

اتتيلا ناگي. مەملەكەتتىك وپەرا تەاترى. بان بانك وپەراسى

مايكل كۋپەر، «نيۋ-يورك تايمس» – بۋداپەشت (ۆەنگريا)

بۇل كۇندەرى مادەنيەت ورداسى مەملەكەتتەگى ونەر تاقى­رى­بىنداعى پىكىرتالاستىڭ ورتا­لى­عىنا اينالدى. 

وپەرا تەاترى قازىر قارىشتاۋ كەزەڭىندە. مۇنداي قادام پرە­مەر-مينيستر ۆيكتور وربان باس­قارىپ وتىرعان ۇكىمەتتىڭ باستا­ما­سىمەن قۇيىلعان ءجۇز ميلليون­داعان ينۆەستيتسيانىڭ ارقاسىندا جۇزەگە اسۋدا. ول ءوزى ايتىپ جۇرگەن «بەيليبەرالدى دەمو­كرا­تياسىن» قۇرىپ جاتىر. سونى­مەن بىرگە ول تەاترلاردى، وپەرا تەاتر­­لارى مەن كونتسەرت زالدارىن «ۇلت­تىڭ ونەر قازىناسىنا» بالايدى. 

قاراجات وپەرا تەاترىنىڭ قىر­عيقاباق سوعىستان بەرگى العاش­قى كەشەندى جوندەۋى ءۇشىن ءبو­لىندى. 2019 جىلى ءبىتۋى جوسپار­لانعان جاڭا كەشەن ءۇش جەكە تەاترعا بولىنەدى. 

ء «بىزدىڭ مۋزىكالىق مۇرامىز ارقاشان باي بولعان. سوندىقتان ونى دارىپتەۋىمىز قاجەت»، دەيدى وپەرا تەاترىنىڭ باس ديرەكتورى سيلۆەستەر وكوۆاك.

مەملەكەتتە وڭشىلداردىڭ قارىمى ارتا باستاعاندا وپە­را ورداسى نازارعا ءىلىندى. كونسەر­ۆا­­تيۆ­تەردىڭ گازەتتەرىنىڭ ءبىرى تەاتر ۇسىنعان «بيللي ەليوت» قويى­لىمى جات نارسەنى دارىپتەيدى دەگەننەن كەيىن، ورنىنا «پوردجي مەن بەسس» تۋىندىسى ساحنالاندى. 

ماجارستاننىڭ كورنەكتى كلاس­­سيكالىق مۋزىكانتتارى، اسى­رەسە الەم ساحناسىنا تانىلعاندار قازىرگى جاعدايعا كوڭىلى تولمايتىنىن جاسىرمادى. ءبىرتۋار پيا­نيست اندراش شيفف تۋعان جەرى ماجارستاندا ونەر كورسەتپەيدى. ادام فيشەر 2010 جىلى وپەرا ءۇيىنىڭ مۋزىكالىق ديرەكتور مىندەتىنەن باس تارتتى. ونىڭ اعاسى يۆان ايگىلى «بۋداپەشت فەس­تيۆال» وركەسترىنىڭ باسشىسى – ادام قۇقىقتارىن جاقتاۋشى. بىراق اعايىندىلار ءالى دە ماجارستاندا ونەر كورسەتىپ ءجۇر.

ميستەر وربان ونەردى ۇلتتىڭ ەرەكشەلىگى دەيدى. ۇكىمەتتىڭ رەسمي سايتى وپەرا جۇلدىزى پلا­سيدو دومينگو پرەمەر-ءمينيس­تردى قايتا سايلانۋىمەن قۇت­تىقتاعانىن حابارلادى. حابار­لامادا وپەرا جۇلدىزىنىڭ ۇكىمەت باسشىسىنا «ونەر مەن مادە­نيەتتىڭ ۇلى جاقتاۋشىسى» دەپ قۇرمەت بىلدىرگەنى ايتىلعان. 

ونىڭ فيدەس پارتيا­سى مادەنيەت سالاسىنداعى تاعايىن­داۋ­لار­عا كوبىرەك كوڭىل ءبولىپ، ونعا جۋىق تەاتر باسشىلارىن سايلادى. بۇل تىزىمدە ميستەر وكوۆاك تا بار.  

«بۇل قاي زاماندا دا مەملە­كەت­تىك وپەرا تەاترى بولىپ قالادى»، دەيدى ميستەر وكوۆاك. «سوندىقتان مۇندا ەشقاشان قىسىم جاسالمادى».

ماجارستان ەكىنشى وپەرا ءۇيىن قايتا اشتى. مەملەكەتتىك وپەرا ورداسىن باسقاراتىن ەركەل تەاتر­ىنا قارجى از كەتەدى. كەلە­سى قىركۇيەككە دەيىن جوندەۋ جۇمى­سى اياقتالادى دەپ جوسپارلانعان. ءۇشىنشى تەاتر ەسكى تەمىرجول عيما­راتىنىڭ ورنىندا سالىنىپ جاتىر. 

مەملەكەتتىك وپەرا تەاترى سوڭ­عى جىلدارى باسقا تەاترلارعا قاراعاندا كوپ قويىلىم ساحنالادى. پۋچچيني فەستيۆالى وسى ماۋسىمنىڭ ەڭ جاقسى تۋىندىلارىن قايتا ۇسىنباق. ولاردىڭ قاتارىندا ايگىلى «ەدگار» دا بار. 

بەلگىلى سىنشى دجون ەليسون مامىردا ءجۇز جىلدىق مەرەيتويعا ارنالعان «كوك ساقال قامالى» قويىلىمىن وپەرا جۋرنالىندا ماقتادى. «ەشقانداي وركەستر مۋزىكانى ءدال بۇلاي كوركەم ورىنداعان ەمەس»، دەدى ول. 

مەملەكەتتىك وپەرا تەاترىندا ماڭىزدى كوپ قويىلىم ساحنالانادى. ماسەلەن، ءۇيسىز ادامداردىڭ قونىسىن ىزدەۋ جونىندەگى «پوردجي مەن بەسس» قويىلىمى 2015 جىلى بۋداپەشتىڭ پويىز ستانساسىن باسىپ العان بوسقىنداردى، ميستەر ورباننىڭ يمميگراتسياعا قاتىستى ساياساتىن ەسكە سالدى.

بۇدان كەيىن ۇكى­مەتتى جاقتاۋشى «ماديار يدوك» گازەتىنىڭ سوفيا حورۆات اتتى كولۋمنيسى «بيللي ەليوت» قويىلىمىن سىناعان سوڭ كومپانيا 15 قويىلىمدى باع­دار­لامادان الىپ تاستادى. 

«ومىردە بولۋى مۇمكىن قۇ­بى­لىستاردى ساحنالاۋىمىز ونى دارىپتەۋ دەگەندى بىلدىرمەيدى» دەپ جاۋاپ بەرەدى ميستەر وكوۆاك.

جازدا پىكىرتالاس تىيىلعاندا ميستەر وكوۆاك كەلەسى جىلعى وپەرا ماۋسىمىنىڭ تاقىرىبىن جا­ريالادى. بۇل جولى وڭ­شىل باسىلىمنىڭ سىنىنا ۇشىرا­مايتىن حريستياندىق تاقىرىبى تاڭدالىپتى.

ماقالانى اۋدارعان سۆەتلانا عالىمجانقىزى، 

«ەگەمەن قازاقستان»

سوڭعى جاڭالىقتار

اقىنعا ارنالعان كۇن

رۋحانيات • بۇگىن، 07:46

قالانى دامىتۋ قۇجاتى دايىن

ايماقتار • بۇگىن، 07:43

باسپانامەن قامتيتىن باستى قۇجات

باعدارلامالار • بۇگىن، 07:23

بولمىسى ءبۇتىن باعاەۆ

رۋحانيات • بۇگىن، 07:19

ەر ەدىگە جانە ەلدىك مۇددە

رۋحانيات • بۇگىن، 07:11

تەمەكىنىڭ تاۋقىمەتى

مەديتسينا • بۇگىن، 07:05

ەڭ قىسقا اڭگىمە. ولجاس ساندىبەك

ەڭ قىسقا اڭگىمە • كەشە

ەڭ قىسقا اڭگىمە. تالعات ەشەن ۇلى

ەڭ قىسقا اڭگىمە • كەشە

ەڭ قىسقا اڭگىمە. نۇرداۋلەت قاباسوۆ

ەڭ قىسقا اڭگىمە • كەشە

ەڭ قىسقا اڭگىمە. ەرمەك بەگزادا

ەڭ قىسقا اڭگىمە • كەشە

ەڭ قىسقا اڭگىمە. نۇرنازار تۇرىكبەن

ەڭ قىسقا اڭگىمە • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار