كەزدەسۋدى تۇركى كەڭەسىنىڭ باس حاتشىسى باعداد امىرەەۆ پەن تۇركيا رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت جانە تۋريزم ءمينيسترى مەحمەت نۋري ەرسوي وتكىزدى. جينالىسقا قازاقستان رەسپۋبليكاسى قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى دارحان قالەتاەۆ, ازەربايجان رەسپۋبليكاسى دياسپورا ىستەرى جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى فۋاد مۋرادوۆ, قىرعىز رەسپۋبليكاسى كوشى-قون قىزمەتى باسقارماسىنىڭ توراعاسى بولوتبەك يبرايمجانوۆ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى «وتانداستار» قورىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرتاي ابىقاەۆ, تۇركسوي-دىڭ باس حاتشىسى دۇيسەن قاسەيىنوۆ, شەتەلدەگى تۇرىكتەر جانە اعايىن قاۋىمداستىقتار باسقارماسىنىڭ توراعاسى ابدۋللاح ەرەن جانە تۇركيادان ءتۇرلi مەكەمەلەردiڭ وكىلدەرى قاتىستى.
مۇشە مەملەكەتتەردىڭ باق وكiلدەرiنiڭ ۇلكەن كوڭىل ءبولiپ جۇرگەن كەزدەسۋ بارىسىندا تۇركi كەڭەسi مۇشە مەملەكەتتەرi دياسپورالارىنىڭ قازىرگى جاعدايى تالقىلاندى. تاراپتار سونداي-اق مۇشە مەملەكەتتەردىڭ دياسپورا مەكەمەلەرى مەن شەتەلدەگى دياسپورالار اراسىندا ىنتىماقتاستىق پەن ۇيلەستىرۋدى نىعايتۋ جولدارى تۋرالى پىكىر الماستى.
مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ءتيىستى مەكەمەلەرى الەمدەگى جانە ايماقتاعى سوڭعى وقيعالار تۋرالى اقپارات بەرگەن سوڭ تۇركى كەڭەسi دياسپورا ىستەرىنە جاۋاپتى مينيسترلەر مەن مەكەمەلەر باسشىلارى «تۇركi كەڭەسi تۇركiتiلدەس دياسپوراسىنىڭ ورتاق ارەكەت ستراتەگياسىنا» قول قويىپ بەكىتتى. تاراپتار بۇعان قوسا تۇركىتىلدەس دياسپورالار اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق اياسىندا 2019 جىلىندا جۇزەگە اسىرىلاتىن جانە ناقتى قادامداردى قامتيتىن «بىرلەسكەن ءىس-قيمىل جوسپارىن» بەكiتتi.
دياسپورا iستەرiنە جاۋاپتى مەكەمەلەر جانە تۇركiتiلدەس دياسپورالار اراسىندا بىرلىك پەن بىرەگەيلىكتى نىعايتۋ, شەت ەلدەردە تۇراتىن وتانداستارمەن بايلانىستاردى دامىتۋ جانە ورتاك قۇندىلىقتار ارقىلى سانا-سەزiمiن قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا تاراپتار, بۇكىل الەمدەگى مۇشە مەملەكەتتەردىڭ دياسپورا وكىلدەرىنىڭ ۇلكەن قاتىسۋىمەن, 2019 جىلى تۇركيادا تۇركى كەڭەسى ەكىنشى دياسپورا فورۋمىن ۇيىمداستىرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى.
تۇركى كەڭەسىنىڭ باس حاتشىسى باعداد امىرەەۆ ايتقان سوزىندە, مەملەكەت باسشىلارىنىڭ بۇكiل سامميتتەردە, سونىڭ ىشىندە 2018 جىلىندا وتكەن چولپون-اتا سامميتىندە دە, دياسپورا سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتiپ, وسى ۋاقىتقا دەيىن اتقارىلعان جۇمىستاردى قۇپتادى. باس حاتشى دياسپورا iستەرiنە جاۋاپتى مەكەمەلەر مەن تۇركىتىلدەس دياسپورالار اراسىندا ورناتىلاتىن ىنتىماقتاستىق ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ شەت ەلدەردەگى تيىمدىلىگىن ارتتىراتىنىن جانە شەت ەلدەردە تۇراتىن قانداستارىمىزدىڭ كۇش-قۋاتىن نىعايتاتىنىن اتاپ ءوتتى.
تۇركi كەڭەسi مۇشە مەملەكەتتەرى اراسىنداعى قارىم-قاتىناستاردىڭ نىعايتا تۇسەتiنiن جانە وسى ەلدەردiڭ جاھاندىق دەڭگەيدە ۋلەس قوسا الاتىنىن جەتكiزگەن تۇركيانىڭ مادەنيەت جانە تۋريزم ءمينيسترى مەحمەت نۋري ەرسوي, تۇركى كەڭەسى مۇشە مەملەكەتتەرi - تۇركيا, ازەربايجان, قازاقستان جانە قىرعىزستاننىڭ 15 ميلليونعا جۋىق دياسپورا بار ەكەنiن, سونداي-اق, تۇركi كەڭەسiنiڭ ىقتيمال مۇشەلەرi - وزبەكستان مەن تۇرىكمەنستاندى قوسا العاندا, ەلدەرiمiزدiڭ دياسپورالارىنىڭ الەمدەگi سانى مەن الەۋەتi ەلەۋسiز قالمايتىنىن ايتتى.
مادەنيەت جانە تۋريزم ءمينيسترى ەرسوي «تۇركi كەڭەسi تۇركiتiلدەس دياسپوراسىنىڭ ورتاق ارەكەت ستراتەگياسى» جانە «بىرلەسكەن ءىس-قيمىل جوسپارىنا» توقتالىپ, ەكى قۇجاتتىڭ قابىلدانۋى وسى ماقساتقا قاتىستى ماڭىزدى قادامدار ەكەنىن اتاپ ءوتتى. ورتاق باعىت-باعدار مەن ورتاق ۇيلەسىمدى ارەكەت جاساۋدىڭ ماڭىزىنا توقتالعان مينيستر ەرسوي كەلەسi باعالاۋدى جاسادى: “شەتەلدىكتەر مەن يمميگرانتتارعا قاتىستى دۇشپاندىق بارعان سايىن قاۋىپتى فاكت رەتiندە قالىپتاسقان دۇنيەدە, ءبىزدىڭ قانداستارىمىزدىڭ ىنتىماعى مەن سەرىكتەستىگىن قامتاماسىز ەتۋ - ماڭىزدى ماسەلە. بۇل تۇرعىدا, تۇركيا, الەمنىڭ 155 ەلىندە تۇراتىن 6,5 ميلليونعا جۇىق قانداس جانە تۇركيادا 3,5 ميلليونعا جاقىن سيريالىق بوسقىنداردان تۇراتىن سيريا دياسپوراسىنان العان تاجىريبەسiن تۇركى كەڭەسىنىڭ قۇندى مۇشەلەرىمەن بولىسكىسى كەلەدى.”
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى دارحان قالەتاەۆ سويلەگەن سوزiندە قازاقتاردىڭ حح عاسىردا جاقىن جانە الىس ەلدەرگە كوشۋگە ءماجبۇر بولعانىن ايتىپ, 1991 جىلدان باستاپ قازاق قانداستاردى ءوز ەلىنە قايتارۋ جانە باسقا ەلدەردە تۇراتىن قازاق حالقىنىڭ قۇقىقتارى مەن ءال-اۋقاتىن قورگاۋ باعىتىندا اۋقىمدى جۇمىس اتقارىلعانىن مالiمدەدi. مينيستر قالەتاەۆ قازاقستاننىڭ قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگى رەتىندە دياسپورا iستەرiندە تۇركى كەڭەسىنىڭ جۇمىسىن قولدايتىنىن مالiمدەپ, وسى سالادا ۇيىمنىڭ بارلىق ءىس-شارالارىنا قاتىسۋعا دايىن ەكەندىگىن بiلدiردi.
ازەربايجان رەسپۋبليكاسى دياسپورا ىستەرى جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميتەتىنىڭ توراعاسى فۋاد مۋرادوۆ بۇل كەزدەسۋدiڭ جانە جيىن بارىسىندا قابىلدانعان شەشىمدەردiڭ تۇركى الەمىندەگi بىرلىك پەن بىرەگەيلىكتى دامىتاتىنىنا, سونداي-اق, وزبەكستاننىڭ تۇركى كەڭەسىنە قاتىسۋىمەن بۇل بiرلiكتiڭ ودان ءارi نىعايتاتىنىنا سەنiم بiلدiردi.
قىرعىز رەسپۋبليكاسى كوشى-قون قىزمەتى باسقارماسىنىڭ توراعاسى بولوتبەك يبرايمجانوۆتىڭ ايتۋىنشا, قىرعىزستاننىڭ 1 ميلليونعا جۇىق ازاماتى باسقا ەلدەردە جۇمىس ىستەيدى جانە بۇل ەلدەردىڭ ماڭىزدى جۇمىس كۇشىن قۇرايدى. ول, سونداي-اق, تۇركى كەڭەسى اياسىندا كوپجاقتى ىنتىماقتاستىقتىڭ بارلىق تۇركى دياسپورالارىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىراتىنىن ايتتى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى «وتانداستار» قورىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرتاي ابىقاەۆ قازاق حالقىنىڭ باسىنان وتكەن قيىنشىلىقتارى, جاپپاي كوشى-قون قوزعالىستارى جانە تۇركيانىڭ سوناۋ قيىن كەزەڭدe قازاق حالقىنا قولداۋ كورسەتكەنiن اتاپ ءوتiپ, «وتانداستار» قورىنىڭ تۇركى كەڭەسىمەن ىنتىماقتاستىقتى جالعاستىراتىندىعىن بiلدiردi.
شەتەلدەگى تۇرىكتەر جانە اعايىن قاۋىمداستىقتار باسقارماسىنىڭ توراعاسى ابدۋللاح ەرەن تۇركi كەڭەسi مۇشە مەملەكەتتەرiنiڭ دياسپورا مەكەمەلەرى جانە شەتەلدە جۇمىس ىستەيتىن تۇركى دياسپوراسى ۇيىمدارى اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق پەن ۇيلەستىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن اتاپ ءوتتى. ول, تۇركى كەڭەسى اياسىندا اتقارىلعان جۇمىستىڭ وسى سالادا ماڭىزدى ورنىن الاتىنىن جانە باسقارمانىڭ قۇرىلعان ساتىنەن باستاپ تۇركى كەڭەسىنiڭ دياسپورا iستەرiنە بايلانىستى iس-شارالارىندا تۇركيا اتىنان بەلسەندi ءرول اتقاراتىنىن جەتكiزدi.
تاراپتار تۇركىتىلدەس دياسپورالار اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى جانە ۇيلەستىرۋدى جەتىلدىرۋ ماقساتىندا تۇركى كەڭەسى اياسىندا بىرلەسكەن ونلاين پورتالدى ازiرلەۋگە كەلىستى. تاراپتار, تۇركىتىلدەس ەلدەردىڭ دياسپورالارى تۋرالى تولىق اقپارات بەرەتiن «تۇركى كەڭەسى دياسپوراسىنىڭ اتلاسىن» دايىنداۋعا قاتىستى جۇمىسىن باستاۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى.
تۇركى كەڭەسi دياسپورا ىستەرىنە جاۋاپتى مينيسترلەر مەن مەكەمەلەر باسشىلارىنىڭ ءۇشىنشى كەزدەسۋىنە وراي قاتىسۋشى مينيسترلەر مەن مەكەمەلەر باسشىلارى تۇركيا رەسپۋبليكاسىنىڭ ۆيتسە-پرەزيدەنتى فۋات وكتايمەن كەزدەستi.
سونىمەن قاتار كەزدەسۋدىڭ اياسىندا ازەربايجان, قازاقستان جانە تۇركيانىڭ ءتيىستى مەكەمەلەرى اراسىندا دياسپورا iستەرi سالاسىندا ەكى جاقتى ىنتىماقتاستىق بويىنشا ءوزارا تۇسىنىستىك تۋرالى مەموراندۋمدارعا قول قويىلدى.
