بىرەگەي ورتالىق 3-15 جاس ارالىعىنداعى تسەرەبرالدى پاراليچ, ياعني ءتۇيسىنۋ قابىلەتى مەن سەزىمتالدىعى, سونداي-اق قيمىلداۋ جۇيەسى بۇزىلعان, ينتەللەكتۋالدى دامۋىندا اقاۋى بار, داۋن سيندرومىنا شالدىققان بالالاردى وڭالتۋعا ارنالعان. ايرىقشا كوڭىل ءبولۋدى قاجەت ەتەتىن جەتكىنشەكتەر مۇندا نەۆروپوتولوگ, پسيحولوگ, لوگوپەد, پەدياتر, دەفەكتولوگ مامانداردىڭ ءجىتى باقىلاۋىندا بولادى. ءبىر ەرەكشەلىگى, ءار بالانى وڭالتۋ مەن دامىتۋعا ارنالعان جەكە دامۋ جوسپارى ازىرلەنىپ, ولارعا سول باعدارلاما بويىنشا كومەك كورسەتىلەدى. وعان قوسا پسيحولوگيالىق-پەداگوگيكالىق كومەك, ماسساج بەن فيزيوتەراپيا كابينەتى, مۋزىكا, ونەر جانە ويىن-ساۋىقتىرۋ قىزمەتتەرى دە قامتىلعان.
– قازاقستانداعى جالعىز سەنسورلىق كەشەن وسىندا ورنالاسقان. بالالاردىڭ كورۋ, ەستۋ قابىلەتىن دامىتاتىن مونتەسسوري ادىستەمەلىك كابينەتى مەن سەنسورلىق بولمە زامان تالابىنا ساي سوڭعى ۇلگىدەگى قۇرالدارمەن جابدىقتالعان. ماماندار دەنە قيمىلداۋىندا اقاۋى بار بالالاردىڭ ايىعىپ كەتۋىنە قولدان كەلگەنشە كومەك جاسايدى. تاجىريبە كورسەتكەندەي, ۋاقتىلى ءارى جوسپارلى تۇردە ەم قابىلدانسا, پەداگوگتار ساپالى جۇمىس ىستەسە بالالار جاقسى ناتيجەلەرگە جەتەدى, – دەيدى «مەيىرىم» مۇمكىندىگى شەكتەۋلى بالالاردى وڭالتۋ ورتالىعىنىڭ باسشىسى ليۋدميلا دروزدوۆا.
جالپى اۋدانى 9 مىڭ شارشى مەتردى قۇرايتىن كەشەن 60 بالاعا شاقتالعان. ورتالىق اۋماعىنان تەپە-تەڭدىك ۇستاۋدى دامىتاتىن, جالپى جانە ۇساق موتوريكانى, ۆيزۋالدى بەينەلەردى, الەۋمەتتىك جانە توپتىق ويىن داعدىلارىن دامىتۋعا ارنالعان ەل اۋماعىنداعى جالعىز ينكليۋزيۆتى ويىن الاڭىن دا تابا الاسىز. نىسان جەكە ينۆەستوردىڭ قارجىسىنا سالىنعان.
كەشەننىڭ اشىلۋ سالتاناتىنا كەلگەن قالا اكىمى باۋىرجان بايبەك الماتىدا ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار ادامدار ءۇشىن بارلىق جاعداي جاسالاتىنىن ايتتى. ونىڭ سوزىنشە, سوڭعى ءۇش جىلدا مۇگەدەك جانداردى قولداۋ ءىسىن قارجىلاندىرۋ كولەمى 2,5 ەسەگە ۇلعايعان. قالاداعى نىساندار تولىقتاي پاسپورتتالىپ, ونىڭ 67%-ى مۇگەدەك جاندارعا ارنالىپ بەيىمدەلگەن.
بۇگىنگى تاڭدا داۋن سيندرومىنا, اۋتيزمگە شالدىققان سابيلەر سانى ازايماي تۇر. شەتەلدىك عالىمدار كەز كەلگەن سيندروممەن تۋىلعان بالانى قالىپتى ومىرگە بەيىمدەۋگە بولاتىنىن ايتادى. تۋا سالا تاعدىر تاۋقىمەتىن تارتقان مۇنداي جەتكىنشەكتەر اتا-انا مەن ارنايى مامانداردىڭ كومەگىنە مۇقتاج. ولاردى وڭالتۋعا ارنالعان وسىنداي ورتالىقتار كوپتەپ اشىلسا دەگەن تىلەگىمىز بار.
ارمان وكتيابر,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
