وتىرىستى اشقان ۆ.بوجكو الدىمەن مەملەكەت باسشىسىنىڭ بيىلعى جولداۋىندا حالىقتىڭ ءال-اۋقاتى مەن ءومىر ساپاسىن كوتەرۋگە تاپسىرما بەرىلگەندىگىن اتاپ ءوتتى. ونىڭ ىشىندە تۇرعىنداردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن تىنىشتىعى الدىڭعى قاتارعا شىعادى.
ال نەگىزگى بايانداماشى, ىشكى ىستەر ءمينيسترى ق.قاسىموۆ دەپۋتاتتارعا ەلىمىزدە ءورت ماسەلەسى كۇردەلى جاعدايدا تۇرعاندىعىن جەتكىزدى. ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, ءورتتىڭ الدىن الۋعا بايلانىستى مەملەكەتتىك ورتكە قارسى قىزمەتتىڭ جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ قابىلداپ جاتقان شارالارى كوڭىل كونشىتەرلىك ناتيجە بەرمەي كەلەدى. وعان مىنا ساندار دالەل – ەل اۋماعىندا جىل سايىن 15 مىڭنان اسا ءورت وقيعاسى تىركەلۋدە.
– 2015 جىلدان بۇگىنگە دەيىن ورتتەن 3319 ادام زارداپ شەكتى, ونىڭ ىشىندە 1410 ادام كوز جۇمدى. تىكەلەي ورتتەن كەلگەن ماتەريالدىق شىعىن 12 ملرد تەڭگەنى قۇرادى, – دەدى ق. قاسىموۆ.
ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, الماتى, شىعىس قازاقستان, قاراعاندى جانە قوستاناي وبلىستارىندا ءورت ءجيى ورىن الادى. الايدا, ءورتتىڭ باسىم بولىگى مەملەكەتتىك ورتكە قارسى قىزمەتتىڭ باقىلاۋىمەن قامتىلماعان سالالاردا تىركەلىپ وتىر. دالىرەك ايتقاندا, جەكە تۇرعىن ءۇي سەكتورى, كولىك, ورمان جانە دالا ورتتەرىنىڭ الدىن الۋ وڭايعا سوقپاي كەلەدى.
– قازىرگى كەزدە ءورتتىڭ 70 پايىزىنا جۋىعى تۇرعىن ءۇي سەكتورىندا بولادى. وعان قاۋىپسىزدىككە ءتيىستى دەڭگەيدە كوڭىل بولمەۋ, ەلەكتر قۇرىلعىلاردىڭ, پەشتەردىڭ اقاۋلىعى, سونداي-اق بالالاردىڭ وتپەن ويناۋى سەبەپ بولىپ جاتادى, – دەدى مينيستر.
رەسمي دەرەكتەرگە قاراعاندا, وتكەن ءۇش جىلدا ەكى مىڭنان اسا تابيعي ءورت تىركەلىپ, مىڭداعان گەكتار جەر القابىن ءورت شالعان. ال ورماندى القاپتارعا كەلتىرىلگەن شىعىن 674 ملن تەڭگەگە جەتكەن. وسى ورتتەردىڭ سالدارىنان 17 ادام قازا تاۋىپ, تاعى ون ءبىرىن كۇيىك شالعان.
وسى ورايدا, ق.قاسىموۆ اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى, ورمان شارۋاشىلىعى, جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندار قۇزىرەتىندەگى ورماندى جەرلەردى ءتىلسىز جاۋدان قورعاۋ دەڭگەيى ءالى دە تومەن ەكەنىنە نازار اۋداردى.
سونىمەن قاتار ىشكى ىستەر ءمينيسترى رەسەيدىڭ كەمەروۆ قالاسىنداعى ەداۋىر ادام شىعىنى بولعان الاپات ورتتەن كەيىن ەلىمىزدەگى ساۋدا-ويىن-ساۋىق نىساندارىندا ءورت قاۋىپسىزدىگى تالاپتارىنىڭ ساقتالۋىنا بايلانىستى كەشەندى تەكسەرۋلەر جۇرگىزىلگەندىگىن دە اتاپ ءوتتى. ءۇش اي ىشىندە ورتكە قارسى كۇرەس قىزمەتىنىڭ نازارىنا ىلىككەن 1240 ساۋدا نىسانىنان 15 مىڭنان اسا ەرەجە بۇزۋشىلىقتار انىقتالعان. بۇل كەمشىلىكتەرگە جاۋاپتى تۇلعالار اكىمشىلىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلىپ, ايىپپۇلدار سالىنعان.
اتالعان سالانىڭ وزگە جەتىستىكتەرى مەن كەمشىلىكتەرىن قوسىمشا بايانداماشى, ءماجىلىس دەپۋتاتى نۇرلان ءابدىروۆ تە جىپكە تىزگەندەي ەتىپ ايتىپ بەردى. دەپۋتاتتىڭ دەرەكتەرىنە قاراعاندا, بيىل تەكسەرۋ كەزىندە 31 مىڭ نىساندا 107 مىڭنان استام ەرەجە بۇزۋشىلىق انىقتالعان. ال ءورت قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ – بۇل كاسىپكەرلىك نىساندارىنىڭ, اسىرەسە ادامدار كوپ شوعىرلاناتىن ورىنداردىڭ مەنشىك يەلەرىنىڭ تىكەلەي مىندەتى. الايدا مەنشىك يەلەرىنىڭ بارلىعى بىردەي ءتيىستى شارالاردى قابىلداي بەرمەيدى. بۇل جەردە قايتا ۇيىمداستىرىلعان نەمەسە اتاۋىن وزگەرتكەن سۋبەكتىلەرگە قاتىستى پروكۋراتۋرا ورگاندارىمەن كەلىسۋ بويىنشا تەكسەرۋلەردىڭ جارتىجىلدىق كەستەسىن تۇزەتۋ ماڭىزدى.
ن. ءابدىروۆ ءوز سوزىندە ءورت قاۋىپسىزدىگى سالاسىنداعى زاڭنامانى ودان ءارى جەتىلدىرۋ قاجەتتىلىگىنە توقتالدى.
– 2014 جىلى قابىلدانعان «ازاماتتىق قورعاۋ تۋرالى» زاڭ توتەنشە جاعدايلارعا قارسى ءىس-قيمىل سالاسىنداعى التى زاڭنامالىق اكتىنى بىرىكتىرىپ, جۇيەگە كەلتىردى. بۇل اپاتتارعا قارسى ءىس-قيمىل جاساۋدىڭ ۇزاق مەرزىمدى پەرسپەكتيۆاعا ەسەپتەلگەن جاڭا يدەولوگياسىن جاساپ, ىسكە اسىرۋعا مۇمكىندىك بەردى. 2009 جىلدان باستاپ رەسپۋبليكانىڭ باقىلاۋ جانە قاداعالاۋ سالاسىنداعى زاڭناماسى رەفورمالاندى. سونىمەن بىرگە كاسىپكەرلىك قىزمەتتى ىرىقتاندىرۋ ءىسى ءورت قاۋىپسىزدىگى سالاسىنداعى كەلەڭسىز سالداردى تۋىنداتا باستادى دەپ حالىق شاعىمدانۋدا. بۇگىنگى تاڭدا ءورت قاۋىپسىزدىگى سالاسىنداعى مەملەكەتتىك باقىلاۋدا ەسەپتە تۇرعان نىسانداردىڭ بارلىق 142 مىڭىنىڭ 20 پايىزى عانا تەكسەرىلۋدە, – دەدى قوسىمشا بايانداماشى.
ن.ءابدىروۆ كەلتىرگەن اسا ماڭىزدى ماسەلەلەردىڭ ءبىرى ورتكە قارسى قىزمەتتىڭ تەحنيكالىق جاراقتاندىرىلۋىنا قاتىستى بولدى.
– ورتكە قارسى قىزمەت بولىمشەلەرىن قازىرگى زاماناۋي تەحنيكامەن, جابدىقتارمەن جانە ءورت ءسوندىرۋ-تەحنيكالىق قۇرىلعىلارىمەن جاراقتاندىرۋ – وسى قىزمەتتىڭ باسىمدىقتارىنىڭ ءبىرى. الايدا, قازىرگى ۋاقىتتا تەحنيكا بىرلىگىنىڭ ءاربىر بەسىنشىسى ۇزاق ۋاقىت پايدالانعاندىقتان ءورت سوندىرۋگە دايىن ەمەس. ەرىكتى ورتكە قارسى قۇرىلىمداردىڭ جاراقتاندىرىلۋ دارەجەسى نەبارى 31 پايىزدى قۇرايدى, – دەدى دەپۋتات.
وسى ارادا ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى كەلتىرگەن مىنا ءبىر دەرەك تە قۇندى. ۆ.بوجكو وسى تەحنيكالىق جاراقتىلىقتىڭ ناشار دەڭگەيىنە قاراماستان, 2017 جىلى ءورت ءسوندىرۋ ماشينالارىن الۋعا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن ءبىر تيىن دا بولىنبەگەندىگىنە نازار اۋداردى.
دەپۋتاتتار سوڭعى بەس جىلدا ءورت سوندىرۋلەر كەزىندە 6 ءورت ءسوندىرۋشىنىڭ قازا تاۋىپ, تاعى 78 قىزمەتكەردىڭ جارالانعاندىعىن دا ايتتى. وسىعان قاراماستان, ءورت سوندىرۋشىلەردىڭ ەڭبەكاقىلارى وزگە كۇشتىك قۇرىلىمداردىڭ قىزمەتكەرلەرىنىڭ جالاقىسىنان تومەن بولىپ وتىر.
وتىرىس بارىسىندا ءماجىلىس دەپۋتاتتارى بايانداماشى مەن وتىرىسقا شاقىرىلعان مەملەكەتتىك ورگاندار باسشىلارىنىڭ الدىنا بىرقاتار وزەكتى ماسەلەلەر قويدى. ۇكىمەت ساعاتىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا مەملەكەتتىك ورگاندارعا ەلىمىزدەگى ءورت قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندە ۇسىنىمدار ازىرلەندى.
سەرىك ابدىبەك,
«ەگەمەن قازاقستان»
