2018 جىلدىڭ العاشقى توعىز ايىندا اتقارىلعان جۇمىس تۋرالى ەسەپتىك بايانداما جاساعان التاي كولگىنوۆ باتىس قازاقستان وبلىسىنىڭ ءار سالاسىندا قول جەتكەن بيىلعى جەتىستىكتەرگە مەملەكەت باسشىسىنىڭ اق جايىققا بيىلعى جۇمىس ساپارى ەرەكشە سەرپىن بەرگەنىن ايتادى.
- پرەزيدەنتىمىز وبلىستىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ بويىنشا ناقتى تاپسىرمالار جۇكتەدى. اتاپ ايتار بولساق, كۇن تارتىبىنەن تۇسپەگەن جول ماسەلەسى, ءوڭىر ەكونوميكاسىندا ورنى بار ءوندىرىس وشاقتارىنىڭ پروبلەمالارى تالقىلاندى. مىسالى, «زەنيت» جانە «گيدروپريبور» زاۋىتتارى بويىنشا 3 جىلعا تاپسىرىستارمەن جۇكتەمەلەۋ جونىندەگى كەلىسىمگە قول جەتكىزىلدى. ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى «كوندەنسات» اكتسيونەرلىك قوعامىمەن مۇنايدى تاسىمالداۋ كەستەسىن بەكىتتى. «زكمك» اكتسيونەرلىك قوعامى قازاقستاندىق ارنايى ونىمدەردىڭ جاڭا وندىرىستەرىن يگەرۋ بويىنشا ەۋروپالىق كومپانيالارمەن وزىق تەحنولوگيالاردى وڭىرىمىزدە ىسكە اسىرۋ قاراستىرىلدى. «ومەگا» ءوندىرىس وشاعىنىڭ اۋماعىندا «ورال ترانسفورماتور زاۋىتى» ەكىنشى زاۋىت سالۋدى جوسپارلاۋدا. «كۆانت» كومپانياسىنىڭ ءونىم تۇرلەرىن ۇلعايتۋدى جانە ءوندىرىستى كەڭەيتۋدى قارجىلاندىرۋ بويىنشا دامۋ بانكىسىمەن نەسيە ءبولۋ جونىندە كەلىسىمگە قول جەتكىزىلدى. سونداي-اق كومپانيا ەكىنشى فابريكانى سالۋدى باستادى. رەسپۋبليكالىق ماڭىزعا يە ورىنبورعا دەيىنگى 144 شاقىرىم جولىن قايتا جاڭعىرتۋ بويىنشا «قازاۆتوجولدىڭ» قاتىسۋىمەن جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاما ازىرلەۋگە كونكۋرس جاريالاندى, جول قۇرىلىسىن 2019 جىلى باستاۋ جوسپارلانۋدا. قازتالوۆ, جانىبەك جانە بوكەي ورداسى اۋداندارىنا اپاراتىن 275 شاقىرىم – رەسپۋبليكالىق ماڭىزدى اۆتوجول قۇرىلىسىنا, «قازاۆتوجول» كۇردەلى جوندەۋ جۇمىستارى بويىنشا جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاما ازىرلەۋدە. جول قۇرىلىسى كەلەسى جىلدان باستالادى. سونىمەن قاتار, سايحىننان حان ورداسى ەلدى-مەكەنىنە دەيىنگىجول سالىناتىن بولادى. پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس الداعى 3 جىلدىڭ ىشىندە جول سالىنادى, - دەدى التاي كولگىنوۆ وبلىس ءماسليحاتى دەپۋتاتتارىنىڭ الدىندا.
بيىل توعىز ايدا باتىس قازاقستان وبلىسى 1,2 ترلن. تەڭگەنىڭ ءونىمىن ءوندىرىپتى. بۇل وتكەن جىلعى كورسەتكىشپەن سالىستىرعاندا, 0,6%-عا ارتىق. قازاقستاننىڭ جالپى ىشكى ءونىمىنىڭ 4,9%-ى بقو-نىڭ ۇلەسىندە. بۇل ايماقتار اراسىندا جەتىنشى كورسەتكىش.
وڭىردە وڭدەۋ ونەركاسىبى دە دامىپ كەلەدى. بۇل سالادى وندىرىلگەن ءونىمنىڭ كولەمى 137 ملرد. تەڭگەنى قۇراعان. سىرتقى ينۆەستيتسيا 165 ملرد. تەڭگەنى قۇراپ, ولاردىڭ نەگىزگى كاپيتالداعى ۇلەسى 60%-دان اسقان. بۇل كورسەتكىش بويىنشا باتىس قازاقستان وبلىسى رەسپۋبليكادا الدىڭعى قاتاردا. يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنا سايكەس قۇنى 22 ملرد. تەڭگەنى قۇرايتىن 10 جوبا ىسكە قوسىلىپ, 362 جۇمىس ورنىن اشۋ جوسپارلانىپ وتىر ەكەن. قازىردىڭ وزىندە بۇل جوبالاردىڭ تەڭ جارىمى ىسكە قوسىلعان, قالعانى جىل سوڭىنا دەيىن پايدالانۋعا بەرىلمەك.
التاي كولگىنوۆ ءوڭىردىڭ اۋىلشارۋاشىلىق الەۋەتىنە ەرەكشە توقتالدى. بيىل وبلىستا اۋىل شارۋاشىلىعىن قولداۋ شارالارىنا 12 ملرد. تەڭگە بولىنگەن. بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 30%-عا ارتىق. اۋىل شارۋاشىلىعىنداعى جالپى ءونىم 104 ملرد. تەڭگەنى قۇراپ, ءداندى داقىلدار القابىنىڭ اۋماعى 513 مىڭ گەكتارعا جەتكەن. 244 مىڭ گەكتار ەگىن القابىنان 168 مىڭ توننادان استام استىق جينالدى. راس, ەگىن شىعىمى بيىل كۇتكەندەگىدەي كوپ ەمەس. الا جازداي قۋاڭشىلىق اۋىلداعى اعايىننىڭ كوڭىلىن كۇپتى قىلىپ, ءتىپتى قىستىق جەمشوپ قورىن جيناي الماي قالامىز با دەگەن قاۋىپ تۋعىزعان. بىراق اكىمنىڭ ايتۋىنشا, 1,5 ملن. توننا مال ازىعى جينالىپ, الداعى قىس ماۋسىمىنا قاجەتتى جوسپار 103,2%-عا ارتىعىمەن ورىندالىپتى. سونىمەن قاتار وڭىرگە 2,5 ملرد. تەڭگەدەن استام ينۆەستيتسيا تارتىلىپ, اگروونەركاسىپ كەشەنىندە بىرقاتار جوبالار جۇزەگە اسقان. ناتيجەسىندە «كۇبلەي» كومپانياسىندا مال سويعاندا قالاتىن قالدىقتاردى قايتا وڭدەۋ بويىنشا ينۆەستيتسيالىق جوبا ىسكە قوسىلدى. «تەرەكتى ماي» كومپانياسىندا كۇنباعىس مايىن وندىرەتىن زاۋىت قايتا جاڭعىرتۋدان ءوتىپ, ءوز ونىمدەرىن ەكسپورتقا شىعارۋدا. «جەلاەۆ نان ونىمدەرىنىڭ كومبيناتى» اق-دا ماكارون ونىمدەرىن وندىرەتىن فابريكانى ىسكە قوستى. زەلەنوۆ اۋدانىندا «DMD PRODUCTION» كومپانياسى قۋاتتىلىعى جىلىنا 1000 توننا بولاتىن كونسەرۆىلەنگەن كوكونىستەر مەن جەمىستەردى وندىرۋگە ارنالعان زاۋىت سالىپ جاتىر. «ورال جىلىجاي كومبيناتى» جالپى اۋماعى 5 گا قۇرايتىن جىلىجاي كەشەنىنىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋدە. مۇنىڭ ءبارى ءوڭىردىڭ اگروكەشەنى العى ساپقا شىعىپ كەلە جاتقانىن كورسەتەدى.
ارينە, وسىنداي يگىلىكتى ادال ەڭبەگىمەن جاساپ جاتقان – كاسىپكەرلەر, قاراپايىم ادامدار. ءدال بۇگىن باتىس قازاقستان وبلىسىندا شاعىن جانە ورتا بيزنەسپەن اينالىساتىندار سانى 40 مىڭعا جەتكەن. ءبىر جىل ىشىندە وڭىردە بۇل سالادا ەڭبەك ەتەتىندەردىڭ سانى 9 پايىزعا نەمەسە 115 مىڭ ادامعا كوبەيگەن. شاعىن جانە ورتا بيزنەس سەكتورى وڭىردەن شىعاتىن ءونىمنىڭ 40 پايىزىن بەرىپ وتىر. بۇل كورسەتكىش جونىنەن باتىس قازاقستان وبلىسىى رەسپۋبليكا بويىنشا ءۇشىنشى ورىنعا شىققان.
وڭىردە مەملەكەتتىك باعدارلامالاردى جۇزەگە اسىرۋعا 36,3 ملرد. تەڭگە جۇمسالىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا, «نۇرلى جول» باعدارلاماسى بويىنشا 19,1 ملرد. تەڭگە, «نۇرلى جەر» باعدارلاماسىنا 17,2 ملرد. تەڭگە قاراستىرىلعان. سونىڭ ىشىندە 450 شاقىرىم جول سالۋ ءۇشىن 32 ملرد. تەڭگە ءبولىندى. رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار جولداردىڭ 285 شاقىرىمىنا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. ءبىرىنشى كەزەكتە بيىل 56,3 شاقىرىمدى قۇرايتىن ورال-ساراتوۆ اۆتوجولىنىڭ جوندەۋ جۇمىستارى اياقتالادى. ساراتوۆ وبلىسىمەن شەكارالاس اۋماقتا بۇرىنعى ەكى جولاقتى جولدىڭ ورنىنا سەگىز جولاقتى جول اشىلاتىن بولادى. ورال قالاسىندا 8,8 ملرد. تەڭگە قاراجاتقا ۇزىندىعى 50 شاقىرىمدى قۇرايتىن 50 كوشە جولدارى جوندەلدى. بۇل قاراجاتتىڭ 6,3 ملرد. تەڭگەسى «قپو ب. ۆ.» كومپانياسى ەسەبىنەن بولىنگەن. ال «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى اياسىندا وڭىردە 3134 پاتەردى قۇرايتىن 26 كوپ قاباتتى تۇرعىن ءۇيدىڭ قۇرىلىسى جۇرگىزىلۋدە. سونىمەن قاتار اۋدان-اۋىلداردا 327 پاتەرلىك 104 تۇرعىن ءۇي سالىنۋدا. جىل سوڭىنا دەيىن وبلىس ورتالىعىندا 688 پاتەرلى 6 كوپ قاباتتى تۇرعىن ءۇي, اۋدان-اۋىلداردا 139 پاتەردى قۇرايتىن 83 تۇرعىن ءۇي پايدالانىلۋعا بەرىلمەك.
بيىل 44 ەلدى مەكەندەگى 16 مىڭ حالىقتى تابيعي گازعا قوساتىن 8 جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. ول ءۇشىن 1,6 ملرد. تەڭگە بولىنگەن. بۇگىندە اقجايىق, بوكەي ورداسى, زەلەنوۆ, جانىبەك اۋداندارىندا 24 ەلدى مەكەنگە گاز تارتىلىپ, توعىز مىڭنان استام اۋىل تۇرعىنى وت جاعىپ كۇل شىعارۋ بەينەتىنەن قۇتىلدى. قالعان 20 اۋىلعا گاز كەلەر جىلى جەتەدى. ءسويتىپ ءوڭىردىڭ كوگىلدىر وتىنمەن قامتىلۋى 95 پايىزعا جەتەتىن بولادى. سونداي-اق جالپى ۇزىندىعى 1000 شاقىرىمدى قۇرايتىن اۋىز سۋ قۇبىرلارىن تارتۋ جانە جاڭارتۋ جۇمىستارىنا 4,5 ملرد. تەڭگە قاراجات ءبولىندى.
- بيىلعى توعىز اي ىشىندە ءوڭىرىمىز وسىنداي الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ كورسەتكىشتەرىنە قولجەتكىزىپ وتىر. بۇل – بارلىق مەملەكەتتىك قۇرىلىمنىڭ جانە ازاماتتىق قوعام وكىلدەرىنىڭ بىرلەسىپ اتقارعان جۇمىستارىنىڭ ناتيجەسى. ءبىز اتقارىلعان جەمىستى جۇمىستارىمىزبەن توقتاپ قالماي, الدىمىزدا تۇرعان زور مىندەتتەردى جۇمىلا اتقارۋعا ءتيىسپىز. حالقىمىزدىڭ ءال-اۋقاتىن جاقسارتۋعا باعىتتالعان «نۇرلى جول», «نۇرلى جەر», «7-20-25» مەملەكەتتىك جانە باسقا دا سالالىق باعدارلامالاردى ءساتتى جۇزەگە اسىرۋىمىز قاجەت, – دەيدى التاي كولگىنوۆ.
قازبەك قۇتتىمۇرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
باتىس قازاقستان
