وبلىستىق ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە, ءوڭىر تۇرعىندارىنىڭ جىلۋ ماۋسىمىنداعى كومىرگە دەگەن سۇرانىسى شامامەن 428 مىڭ توننانى قۇرايدى. بۇل كۇندەرى كومىردى تاسىمالداۋمەن 300-گە جۋىق شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك ورىندار اينالىسۋدا.
ال وبلىس ورتالىعىندا «ەليت KZ», «ا-ۆەست پاۆلودار» جانە «سەۆەر-ەنەرگوۋگولسناب» جشس جەتكىزىلگەن كومىردى ساتۋدا. بىراق جانار-جاعارماي وتىنىنىڭ باعا تۇراقسىزدىعىنا وراي, كومىر باعاسى دا وزگەرىپ تۇرۋى مۇمكىن.
– كومىردىڭ باعاسىن كەنىشتەر بەكىتەدى. قازىر اكىمدىكتەرمەن كومىر جەتكىزۋ بويىنشا كەلىسىمشارتتار جاسالدى. مىسالى, «مايكوبەن-ۆەست» جشس بيىل كومىردىڭ 1 تونناسىن 6500 تەڭگەگە وتكىزبەكشى. كومىر قورى ەركىن ساۋدادا جەتكىلىكتى, – دەيدى باسقارما مامانى تالعات ەسپۇلوۆ.
كومىر جەتكىزۋمەن جانە ساتۋمەن اينالىساتىن «ەليت KZ» جشس-ءنىڭ ديرەكتورى داستان داۋلەتباەۆتىڭ ايتۋىنشا, قازىر كاسىپورىن قورىنداعى كومىر جەتكىلىكتى. قاراعاندىداعى شۇباركول كومىرىنىڭ تونناسى – 17 مىڭ تەڭگە, مايكوبە كومىرى – 12 مىڭ تەڭگە. ءوڭىر تۇرعىندارى سەمەيدىڭ قاراجىرا كومىر كەنىشىنىڭ دە كومىرىن تۇتىنادى. شەكتەۋ جوق. تۇرعىندارعا ساپالى كومىر تاڭداۋعا مۇمكىندىك بار.
وڭىردەگى كومىر ساتۋ قورلارىندا قازىر 18 مىڭ توننا كومىر بار, ونىڭ 14,2 مىڭ تونناسى – قوڭىر كومىر, 3,8 مىڭ تونناسى – تاس كومىر. اۋىلداردىڭ الىس-جاقىندىعىنا قاراي, كومىردىڭ ءتۇرى ساپاسىنا ساي ءبىر تونناسى 6800-17 مىڭ تەڭگە ارالىعىندا تۇرادى. وبلىس اكىمدىگىنىڭ قالالار مەن اۋداندارداعى دايىنداۋ-ۇلەستىرۋ پۋنكتتەرىنىڭ كومىر قورلارى تۋرالى 19 قازانداعى اقپاراتىنا سايكەس, كومىر باعاسى تۇراقتى.
كومىر ساۋدالايتىن سەرىكتەستىكتەردىڭ ءتيىستى سەرتيفيكاتتارى بار, سالىق, ەميسسيا سىندى مىندەتتى تولەمدەردى جاسايدى. اتالعان ساۋدا ورىندارى كومىردى اكىمدىك ۇسىنعان باعا بويىنشا ساتادى.
وبلىس اكىمى بولات باقاۋوۆ اكىمدىكتە وتكەن اپپاراتتىق جيىندا كومىر باعاسىن تۇراقتى ۇستاۋدى تاپسىردى. كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق سالا مەن اۋىل, قالا تۇرعىندارىن كومىرمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن اكىمدىك ارنايى جول كارتاسىن بەكىتتى. بۇل ماسەلەگە جاۋاپتىلار مەن نەگىزگى شارالار بەلگىلەندى.
وبلىستىق ەنەرگەتيكا جانە تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق باسقارماسىنىڭ مالىمەتىنشە, وڭىردەگى الەۋمەتتىك سالا نىساندارىنىڭ قازاندىقتارىنا الداعى قىسقا 141 مىڭ توننا كومىر ساتىپ الۋ ءۇشىن 1,4 ملرد تەڭگە قاراستىرىلعان. ەلەكتر ستانسالارى دا جوندەۋدەن وتكىزىلۋدە. وڭىردە كومىر تاپشىلىعى جوق.
ال وڭىردەگى «بوگاتىر كومىر», جشس «مايكوبەن-ۆەست», «شىعىس» كومىر كەنىشتەرى بۇل كۇندەرى ەنەرگەتيكالىق جانە كوممۋنالدىق-تۇرمىستىق كومىر كولەمىن ارتتىرۋ ءۇشىن قارقىندى جۇمىس ىستەۋدە. بىلتىر سەرىكتەستىك 40 ميلليون 900 مىڭ توننا كومىر وندىرسە, ونىڭ 30 ميلليون 700 تونناسىن قازاقستاندىقتار تۇتىنىپ, 10 ميلليون 200 مىڭ تونناسى رەسەيگە جونەلتىلگەن.
ال «ەۋروازياتتىق ەنەرگەتيكالىق كورپوراتسيا» اق-قا قاراستى «شىعىس» كەنىشىنە ەلىمىزدە وندىرىلەتىن ەنەرگەتيكالىق كومىردىڭ 20 پايىزى تيەسىلى. كاسىپورىن بيىل دا 18 ميلليون توننا كومىر وندىرمەك. كومىر قازۋ جۇمىستارى ونىمدىلىگى جوعارى زاماناۋي ماشينالار ارقىلى جۇرگىزىلەدى.
باياناۋىلدىڭ تۇبىندەگى مايكوبە كەنىشىنىڭ كومىرى قوڭىر ءتۇستى, ليگنيت دەپ اتالادى. ەكىباستۇزدىڭ كومىرىنەن ايىرماسى بار. قوڭىر كومىر تەز جانادى, ك ۇلى از. بىراق تاس كومىرگە قاراعاندا قىزۋى تومەن. نەگىزىنەن تۇرعىن ۇيلەردە پەشكە جاعىلاتىن كومىر, – دەيدى ماماندار. كۇن سايىن 150-200 جۇك كولىگىنە كومىر تيەلەدى. الداعى جىلدارى كەنىشتەن وندىرىلەتىن كومىردىڭ ءوندىرىس كولەمىن 4,3 ميلليون تونناعا جەتكىزۋ جوسپارلانىپ وتىر.
بۇل وڭىردەگى كومىر كەنىشتەرى كەز كەلگەن سۇرانىستى وتەۋگە ءازىر دەگەن ءسوز.
فاريدا بىقاي,
«ەگەمەن قازاقستان»
