جالپى, ەكونوميكانىڭ ءتيىمدى جەكە سەكتورىن قۇرۋ جانە مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىكتى دامىتۋ – بۇل قالىپتاسقان مەملەكەتتىڭ جاڭا ساياسي باعىتىنىڭ ءبىر بولىگى بولىپ تابىلاتىن «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا كورسەتىلگەن. الايدا, ەلىمىزدە ءمجا جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋ 2006 جىلدان باستالعانىمەن, العاشقى 10 جىلدا بار بولعانى ءۇش جوبا عانا جۇزەگە اسىرىلعان. تەك سوڭعى جەتى جىلدا زاڭنامالىق جانە ينستيتۋتسيونالدىق بازانىڭ ءبىرشاما جەتىلۋىنە بايلانىستى بۇل سالانىڭ تامىرىنا قان جۇگىرگەن.
– 2003 پەن 2016 جىلدار ارالىعىندا 59,4 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 21 شارت جاسالعان بولاتىن. 2017 جىلدان وسى جىلدىڭ 15 قازانىنا دەيىن 1 ترلن تەڭگەگە 422 شارت جاسالدى, بۇل وتكەن جىلدارمەن سالىستىرعاندا 21 ەسەگە ارتىق. بۇگىندە جالپى سوماسى 1,1 ترلن تەڭگەگە جاسالعان 443 كەلىسىمشارت بار. ءارتۇرلى دايىندىق كەزەڭدەرىندە 1,5 ترلن تەڭگە سوماعا 721 جوبا بار, – دەدى ت.سۇلەيمەنوۆ.
بۇلاردىڭ قاتارىنداعى 150,3 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار 5 جوبانى ەرەكشە اتاپ وتۋگە بولادى. ولار – «شار-وسكەمەن ستانساسى» جاڭا تەمىر جول جەلىسى, «سولتۇستىك قازاقستان – اقتوبە وبلىسى» ەلەكتر جەلىسى, اقتاۋ حالىقارالىق اۋەجايىنىڭ جاڭا جولاۋشىلار تەرمينالى, «كۇندەلىك» اۆتوماتتاندىرىلعان اقپاراتتىق جۇيەسى جانە «نۇر-جولى» اۆتوموبيل وتكىزۋ پۋنكتى.
ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترىنىڭ ايتۋىنشا, قۇرىلىس ساتىسىنداعى 856 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن 173 نىسان, ونىڭ ىشىندە رەسپۋبليكالىق ماڭىزعا يە ۇلكەن الماتى اينالما اۆتوكولىك جولىنىڭ ء(ۇاااج) ماگيسترالىن سالۋ جانە پايدالانۋ, «Transport tower» اكىمشىلىك-تەحنولوگيالىق كەشەنىنىڭ عيماراتىن جاڭعىرتۋ جانە پايدالانۋ, اۋە جۇك تاسىمالدارى (e-Freight) سالاسىندا قاعازسىز قۇجات اينالىمى اقپاراتتىق جۇيەسىن ەنگىزۋ جانە بەيىمدەۋ مەن «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ اۋىلدىق ەلدى مەكەندەرىن تالشىقتى-وپتيكالىق بايلانىس جەلىلەرى تەحنولوگياسى بويىنشا كەڭ جولاقتى قولجەتىمدىلىكپەن قامتاماسىز ەتۋ» جوبالارى ءدال وسى ءمجا نەگىزىندە جۇزەگە اسىرىلۋدا.
مينيسترلىكتىڭ دەرەكتەرىنە قاراعاندا, قازىرگى ۋاقىتتا ءمجا نەگىزىنەن ءبىلىم بەرۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ, تۇرعىن-ءۇي كوممۋنالدىق شارۋاشىلىعى, سپورت, كولىك سالاسىنداعى جوبالاردى قامتيدى. ال جاسالعان شارتتار سانى بويىنشا شىعىس قازاقستان (103), اقتوبە (79) وبلىستارى, الماتى قالاسى (50) جانە قوستاناي (45) وبلىسى كوشباسشى بولىپ ەسەپتەلۋدە. ينۆەستيتسيالار كولەمى بويىنشا دا اتالعان وڭىرلەر الدا تۇر.
جالپى, جوعارىدا ايتقانىمىزداي, مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىكتى دامىتۋ ءتيىستى زاڭنامالارعا وزگەرىس ەنگىزىپ, جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءتارتىبىن جەڭىلدەتۋ ارقىلى وڭ ءورىس العان.
ال تاقىرىپ بويىنشا قوسىمشا بايانداما جاساعان ءماجىلىس دەپۋتاتى نۇرتاي سابيليانوۆ مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك تەتىكتەرىن بيۋدجەت شىعىندارىن «جەڭىلدەتۋ ءۇشىن» دە بەلسەندىرەك قولدانۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق ءمجا سالاسىنداعى قولعا الىنۋى ءتيىس ماسەلەلەرگە دە توقتالدى.
– بىرىنشىدەن, ەكونوميكانىڭ بارلىق سالاسى مەن قىزمەت اياسى مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك جوبالارىمەن جەتكىلىكتى قامتىلماعان. بۇگىندە ەكونوميكانىڭ ءارتۇرلى سەكتورىندا مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىكتىڭ 1 000-نان اسا جوبالارى مالىمدەلگەن, 443 شارت جاسالعان بولسا, ونىڭ 66 پايىزى – ءبىلىم بەرۋ, 16 پايىزى – دەنساۋلىق ساقتاۋ, 8 پايىزى – مادەنيەت جانە سپورت سالالارىنا, 9 پايىزى قالعان قىزمەت سالالارىنا تيەسىلى. سولاي بولا تۇرا, سۋمەن جابدىقتاۋ جانە كارىز سالۋ, ەنەرگيامەن جابدىقتاۋ, كولىك, جول قۇرىلىسى, قاۋىپسىزدىك, بايلانىس, اۋىل شارۋاشىلىعى, تۋريزم, تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى, الەۋمەتتىك سالا, مادەنيەت سالالارى ءىس جۇزىندە مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك جوبالارىمەن قامتىلماعان, – دەدى ن.سابيليانوۆ.
دەپۋتاتتىڭ دەرەكتەرىنە قاراعاندا, قازىرگى ۋاقىتتا الەۋمەتتىك سالادا بار بولعانى – 4 جوبا, اۋىل شارۋاشىلىعى سالاسىندا 7 جوبا عانا ىسكە اسىرىلۋدا. سونىمەن قاتار ءۇش جىل ىشىندە ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتار ينفراقۇرىلىمىنىڭ قۇرىلىسىن سالۋ كەزىندە مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىكتىڭ بىردە-ءبىر جوباسى ىسكە اسىرىلماعان.
– ول ءۇشىن پارلامەنتتە «مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك تۋرالى» زاڭ قابىلدانىپ, وندا قۇقىقتىق تەتىك قالانعان ەدى. بىراق كوپتەگەن ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتاردىڭ ينفراقۇرىلىمى ءالى سالىنباعان, – دەدى دەپۋتات.
ن.سابيليانوۆ مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك جوبالارىنىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىنىڭ تومەندىگىن ايتا كەلە, جامبىل, اتىراۋ, باتىس قازاقستان, سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىندا ءمجا شارتتارىنىڭ از ەكەندىگىن اتاپ ءوتتى. ال كوبىسىنىڭ وزىندە تۇيتكىلدى ماسەلەلەر جەتەرلىك.
– كەيبىر وبلىستاردا (اقتوبە, شىعىس قازاقستان) مەملەكەتتىك تاپسىرىس شەڭبەرىندە قارجىلاندىرىلاتىن جەكەمەنشىك مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ نىساندارىن مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك تەتىگى بويىنشا بەرۋ ورىن العان. بىراق ودان الەۋمەتتىك جانە ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەر جاقسارعان جوق. ال قوستاناي قالاسىنىڭ كوشەلەرىن اعىمداعى ۇستاپ تۇرۋ جونىندەگى ءاربىر تەحنيكالىق قۇرال مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىكتىڭ جەكە شارتى رەتىندە راسىمدەلگەن, – دەپ تولىقتىردى دەپۋتات.
ۇكىمەت ساعاتىندا دەپۋتاتتار نەگىزگى بايانداماشى – ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترىنەن جانە وزگە دە مينيسترلىكتەردىڭ وكىلدەرىنەن ءمجا دامىتۋ جايىندا كەڭىنەن سۇراپ, وزدەرىن تولعانتقان ماسەلەلەرگە جاۋاپ الدى. ال وسى سالانى دامىتۋداعى كوشباسشىلاردىڭ ءبىرى رەتىندە ءجيى اتالعان اقتوبە وبلىسى اكىمدىگىنىڭ وكىلى – وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ولجاس سماعۇلوۆ دەپۋتاتتارعا وڭىردە اتقارىلعان وڭ ىستەر جايىندا بايانداپ بەردى.
– ەلباسىنىڭ تاپسىرماسىنا سايكەس اقتوبە وبلىسىندا مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىكتى دامىتۋ قالىپتى جۇزەگە اسىرىلۋدا. ءبىزدىڭ باستى ماقساتىمىز – جەكە ينۆەستيتسيالار تارتىپ, ماڭىزدى الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى شەشۋ. قازىرگى تاڭدا اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمدىگى ارقىلى 200 مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىك جوبالارى جۇزەگە اسىرىلۋدا. وعان قوسا قۇنى 22 ملرد تەڭگە بولاتىن 79 جوباعا قول قويىلدى, – دەدى و.سماعۇلوۆ.
وبلىس اكىمى ورىنباسارىنىڭ ايتۋىنشا, مىسالعا, وڭىردە ءمجا اياسىندا «دارۋ جارىعى» اتتى وفتالمولوگيالىق ورتالىق اشىلعان. بۇل جوباعا جەرگىلىكتى كاسىپكەر
3 ملرد 200 ملن تەڭگە ينۆەستيتسيا سالعان. ەڭ زاماناۋي شەتەلدىك قۇرالدارمەن جابدىقتالعان كلينيكا اقتوبە وبلىسى عانا ەمەس, ەلىمىزدىڭ باتىس ايماعى ءۇشىن ماڭىزدى سانالادى. ويتكەنى جىل سايىن ايماقتىڭ مىڭداعان تۇرعىندارى كوز اۋرۋلارىن ەمدەتۋ ءۇشىن رەسەيدىڭ ورىنبور وبلىسىنا اعىلاتىن ەدى. وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەندى ناۋقاستارعا اقتوبەدە ساپالى مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتىلەتىندىگىن اتاپ ءوتتى. بۇل – ءمجا جەمىسى.
جالپى, و.سماعۇلوۆ اقتوبە وبلىسىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق احۋالىنا وڭ اسەرىن تيگىزگەن جوبالاردىڭ نەگىزگىلەرىنە توقتالىپ, ولاردىڭ ماڭىزىنا دا باعا بەرىپ ءوتتى.
ۇكىمەت ساعاتىن قورىتىندىلاعان ءماجىلىس توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ۆ.بوجكو وتكەن جىلى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگىنەن مەملەكەتتىك-جەكەشەلىك ارىپتەستىكتى ءوندىرىس سالاسىنا جاقىنداتۋ تۋرالى سۇرالعان ۋاقىتتا, بيزنەستىڭ ءالى دە وسە ءتۇسۋ كەرەكتىگىن ايتقاندىعىن ەسكە سالدى.
– ارادا جىل وتسە دە وزگەرىس جوق. بيزنەس ءالى وسپەگەن بولىپ تۇر. مۇمكىن ءتيىستى مينيسترلىك پەن وڭىرلىك اكىمدىكتەردىڭ جۇمىسىندا كەمشىلىك بار شىعار؟, – دەدى ۆ.بوجكو.
ۇكىمەت ساعاتىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ۇكىمەتكە جىبەرىلەتىن ۇسىنىمدار ازىرلەنەدى.
سەرىك ابدىبەك,
«ەگەمەن قازاقستان
