اەا جالپى اۋماعى 4 591,5 گا قۇرايدى جانە نەگىزگى ءۇش اۋماقتى – لوگيستيكالىق جانە يندۋستريالىق اۋماقتار, سونداي-اق «قۇرعاق پورت» كولىكتىك-لوگيستيكالىق كەشەنىن قامتيدى. قۇرعاق پورت – اەا نەگىزگى بۋىنى بولىپ تابىلادى جانە ونىڭ التىنكول ستانساسىمەن بايلانىسىن قامتاماسىز ەتەدى. ول تەڭىز پورتى ءپرينتسيپى بويىنشا جۇمىس ىستەيدى. تەك كونتەينەرلەردەگى جۇكتەردى كەمەلەر ەمەس, پويىزدار جەتكىزەدى. كونتەينەرلەردەگى جۇكتەر تۇسىرىلەدى, جينالادى, سودان كەيىن بەلگىلەنگەن باعىتتارى بويىنشا جونەلتىلەدى. مىسالى, كونتەينەرلەر قىتايدان ءارتۇرلى تەمىر جول پلاتفورمالارىمەن جەتكىزىلەدى, سودان كەيىن ولار قازاقستاندىق پلاتفورمالارعا نەمەسە اۆتوموبيل كولىگىنە تيەلىپ قازاقستان ارقىلى رەسەيگە, ورتا ازياعا, ەۋروپاعا جونەلتىلەدى.
لوگيستيكالىق اۋماققا قويما عيماراتتارىن تۇرعىزاتىندار لوگيستيكالىق كومپانيالار نەمەسە تىكەلەي تاۋار وندىرۋشىلەر. بۇل قويمالارداعى كيىم, ەلەكترونيكا, قۇرىلىس ماتەريالدارى جانە باسقا دا اۆتوموبيل كولىگىمەن «قۇرعاق پورتتان» كەلەتىن جۇكتەر تيەلگەن كونتەينەرلەر سۇرىپتالىپ, ءارى قاراي تاپسىرىس بەرۋشىلەردىڭ نۇسقاۋلارىنا سايكەس, ءوز باعىتتارى بويىنشا تارالادى. مىسالى, 1000 قوراپ سۆيتەر گەرمانياعا, 500 قوراپ پولشاعا جونەلتىلەدى.
يندۋستريالىق ايماقتا ونەركاسىپتىك وبەكتىلەردىڭ قۇرىلىس-مونتاج جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. جەتكىزىلەتىن شيكىزات, ماتەريالدار, قوسالقى بولشەكتەر, كومپونەنتتەر, دايىن ونىمدەردى وندىرۋگە ارنالعان جارتىلاي فابريكاتتار كەدەندىك تولەمدەردەن بوساتىلادى. ينۆەستيتسيا جانە دامۋ مينيسترلىگىمەن ايك (ارنايى ينۆەستيتسيالىق كەلىسىمشارت) جاسالعان بولسا, ەاەو ەلدەرىندە دايىن ونىمدەردى ساتۋ كەزىندە باج سالىعى سالىنبايدى, ەگەر قۇرامىندا دايىن ءونىمنىڭ يمپورتتىق قۇرامداس بولىگى بولسا, وندا ەاەو ەلدەرىندە ساۋدا جاساعان كەزدە اەا قاتىسۋشىلارى يمپورتتىق باج سالىعىنان بوساتىلادى. بۇل – ەاەو نارىعىنا ءوز ونىمدەرىن شىعارۋدى جوسپارلاپ وتىرعان وندىرۋشىلەر ءۇشىن تاماشا شەشىم. قازاقستان دا بۇدان پايدا كورەدى – ءبىرىنشى كەزەكتە, ءبىزدىڭ ەلىمىزدە جاڭا جۇمىس ورىندارى اشىلاتىن بولادى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جارلىعىنا سايكەس, «قورعاس – شىعىس قاقپاسى» اەا بك» اق قىزمەتتەرىنىڭ مىناداي باسىم تۇرلەرى انىقتالدى:
1. قويما شارۋاشىلىعى جانە قوسالقى كولىك قىزمەتى;
2. ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن ءوندىرۋ;
3. بىلعارى جانە وعان جاتاتىن ونىمدەردى ءوندىرۋ;
4. توقىما بۇيىمدارىن ءوندىرۋ;
5. وزگە مەتالدان جاسالماعان مينەرالدىق ونىمدەر ءوندىرۋ;
6. حيميا ونەركاسىبى ونىمدەرىن ءوندىرۋ;
7. ماشينالار مەن جابدىقتاردان باسقا دايىن مەتالل بۇيىمدارىن ءوندىرۋ;
8. باسقا ساناتتارعا ەنگىزىلمەگەن ماشينالار مەن جابدىقتار ءوندىرۋ;
9. جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتاما شەگىندە, قىزمەتتىڭ تىكەلەي باسىم تۇرلەرىن جۇزەگە اسىرۋعا ارنالعان قۇرىلىستار سالۋ جانە وبەكتىلەردى پايدالانۋعا بەرۋ;
10. قۇرىلىس جوبالاۋ-سمەتالىق قۇجاتتارعا سايكەس, كورمەلەردى, مۇراجايلاردى ۇيىمداستىرۋعا ارنالعان عيماراتتار, قويما جانە اكىمشىلىك عيماراتتارىن سالۋ.
اەا قاتىسۋشىلارىنا مەملەكەت بىرقاتار جەڭىلدىكتەر مەن ارتىقشىلىقتار ۇسىنىپ وتىر. اتاپ ايتقاندا:
• جەر سالىعىنان بوساتۋ
• م ۇلىك سالىعىنان بوساتۋ
• كورپوراتيۆتىك تابىس سالىعىنان بوساتۋ
• اەا قاتىسۋشىلارى ءۇشىن 2035 جىلعا دەيىن جەر ۋچاسكەلەرىن تەگىن جالعا الۋ
• اەا قاتىسۋشىلار اراسىنداعى تۇتىنىلاتىن تاۋارلاردى ساتۋ كەزىندە قوسىمشا قۇن سالىعىنان بوساتۋ
• كەدەندىك باج سالىعىنان بوساتۋ. ارنايى ينۆەستيتسيالىق كەلىسىمشارتقا قول قويىلسا, يمپورتتىق شيكىزات دايىن ءونىمنىڭ قۇرامىندا بولسا كەدەندىك باج سالىعىنان بوساتۋ.
قازىرگى ۋاقىتتا «قورعاس – شىعىس قاقپاسى» ارنايى ەكونوميكالىق ايماق اۋماعىندا باعدارلامالاردى كوممەرتسيالىق تولىقتىرۋ, ينۆەستيتسيالار تارتۋ, سالىنىپ جاتقان وبەكتىلەردى پايدالانۋعا بەرۋ جۇمىستارى ىسكە اسىرىلۋدا.
قازىرگى كەزدە تارتىلعان ينۆەستيتسيالار پورتفەلى, جالپى قۇنى 455 ملرد تەڭگەنىڭ 14 جوباسىن 2023 جىلعا دەيىن ىسكە اسىرۋدى قامتيدى. 2018 جىلى 22 ملرد تەڭگەدەن استام سومانىڭ ينۆەستيتسيالارى يگەرىلىپ, 5 ينفراقۇرىلىمدىق جوبا اياقتالادى. 2023 جىلعا قاراي 3 714 تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلاتىن بولادى.
– قازىردىڭ وزىندە, ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتىڭ قاتىسۋشىلارى بولىپ تابىلاتىن كومپانيالاردىڭ ينۆەستيتسيالىق وبەكتىلەرى پايدالانۋعا بەرىلگەنگە دەيىن ونىمدەردى ساتۋ, سونداي-اق تاۋارلار مەن كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ سۇرانىسى ماسەلەلەرى پىسىقتالۋدا, – دەپ اتاپ ءوتتى «قورعاس – شىعىس قاقپاسى» اەا بك» اق باس ديرەكتورى مۇرات بايمۇحامبەتوۆ.
كونتەينەرلەردى ەنى تار قىتاي تەمىر جولىنان الىپ قازاقستاندىق ۆاگوندارعا تيەپ جىبەرەتىن جانە كەرىسىنشە قحر جاعىنا تيەپ اتتاندىراتىن قۇرعاق پورت اۋماعىندا جوبانى ىسكە اسىرىپ جاتقان كاسىپورىنداردىڭ ءبىرى «زاريا Ltd» جشس. كومپانيا قازان ايىندا پايدالانۋعا بەرىلەتىن استىق تەرمينالىنىڭ قۇرىلىسىن اياقتاۋعا جاقىن. استىق تەرمينالى قازاقستاننان قحر-عا ەكسپورتقا جىبەرىلەتىن ءداندى جانە مايلى داقىلداردى تەمىر جول ۆاگوندارىنا اۋىستىرىپ تيەۋگە ارنالعان. ونىڭ قۋاتى كۇنىنە 2-2,5 مىڭ توننا, ال جىلىنا 500-600 مىڭ توننا ءداندى جانە مايلى داقىلداردى جونەلتۋگە جەتەدى. جۇك بوس قايتاتىن كونتەينەرلەرگە (كوبىنەسە COSCOSHIPING) تيەلەدى. سودان كەيىن, كونتەينەرلەر قىتاي تەمىر جول ۆاگوندارىنا تيەۋ ءۇشىن قۇرعاق پورتقا جىبەرىلەدى. قازاقستاندىق ەكسپورت ودان ءارى قحر نەمەسە وڭتۇستىك-شىعىس ازيا ەلدەرىنە جول تارتادى.
– ءبىزدىڭ تەرمينال ارقىلى ولاردىڭ جۇكتەرىن اۋىستىرىپ تيەۋ بويىنشا قىزمەت كورسەتۋ ماقساتىندا اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن يمپورتتاۋشى ءىرى قىتاي كومپانيالارىمەن كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلۋدە. بۇل قازاقستاندىق تاۋار وندىرۋشىلەردىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ كولەمىن, تۇتاستاي العاندا ەلىمىزدىڭ ەكسپورتتىق الەۋەتىن ۇلعايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى, – دەپ اتاپ ءوتتى «زاريا Ltd» جشس باس ديرەكتورى داينا جارقىنقىزى يسەمباەۆا.
الەمنىڭ 24 ەلىندە فيليالدارى بار «PhoenixGlobalDMCC» ترانسۇلتتىق كومپانياسى «قورعاس – شىعىس قاقپاسى» اەا اۋماعىندا ورنالاسقان «قۇراماجەم زاۋىتى جانە ەلەۆاتور» وبەكتىسىندە قۇرىلىس-مونتاج جانە تەحنولوگيالىق جابدىقتاردى جيناۋ جۇمىستارىن اياقتايدى. مۇندا جىلىنا 60 مىڭ توننا قۇراماجەم دايىندالاتىن بولادى.
– بۇل قۇراماجەمدى ەكسپورتقا شىعارۋعا جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ىشكى نارىعىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. وبەكتى پايدالانۋعا بەرىلگەننەن كەيىن 87 جۇمىس ورنى اشىلدى دەپ جوسپارلانۋدا. ءبىزدىڭ كومپانيا قازاقستانداعى قۇرىلىس نىساندارىنا 4,7 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا جاسادى, – دەيدى كومپانيا وكىلى بالجان امانجولوۆا.
«EastGatesPartners» جشس ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىن ءوندىرۋ عانا ەمەس, جۇكتەردى ساقتاۋ, قويما لوگيستيكاسى جانە ت.ب. سالالار بويىنشا قىزمەت كورسەتەدى. جوبا وندىرىستىك جانە قويمالىق نىساندار, اكىمشىلىك-تۇرمىستىق عيماراتتار, تەحنيكالىق ماقساتتاعى عيماراتتار مەن نىساندار, اشىق جانە جابىق ساقتاۋ الاڭدارى, اۆتوموبيل, اۋىل شارۋاشىلىعى جانە ارنايى تەحنيكاعا ارنالعان تۇراقتى قامتيتىن ءىرى وندىرىستىك-قويما ورتالىعىن سالۋدى كوزدەيدى. كومپانيا جەمىس-جيدەكتەن دايىندالاتىن كونديتەرلىك ونىمدەر – توساپ, دجەم, پوۆيدلو, كونفيتيۋرا, ت.ب. تاعامدار ءوندىرىسىن ۇيىمداستىرۋدى جوسپارلاۋدا.
– قازاقستاندىق ازىق-ت ۇلىك, اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنە سوڭعى جىلدارداعى سۇرانىستىڭ ۇلعايۋى, سىرتقى نارىققا باعىتتالعان سالالاردىڭ, سونداي-اق تۇتاستاي العاندا ەل ەكونوميكاسىنىڭ وسۋىنە ىقپال ەتەدى, – دەپ سانايدى عالىمجان وراز ۇلى ايتقاليەۆ.
«HUBEI KELISON» جشس ينۆەستيتسيالىق جوباسىنىڭ ميسسياسى – «قورعاس – شىعىس قاقپاسى» اەا تەزىرەك يگەرۋ ءۇشىن قۇرىلىس ماتەريالدارىمەن قامتاماسىز ەتۋ. جوبا بويىنشا اەا شەڭبەرىندە ونىمدىلىگى جىلىنا 1 ملن م3 تاۋارلىق بەتون ءوندىرۋ زاۋىتىنىڭ قۇرىلىسى جوسپارلانۋدا.
– زاۋىت «قورعاس – شىعىس قاقپاسى» اەا, يندۋستريالىق-لوگيستيكالىق اۋماقتى جانە پيدجيم, نۇركەنت ماڭىنداعى ەلدى مەكەندەرىندە سالىناتىن ىلەسپە وبەكتىلەردى تەزىرەك يگەرۋ ءۇشىن قۇرىلىس ماتەريالدارىمەن قامتاماسىز ەتەتىن بولادى, – دەيدى اتقارۋشى ديرەكتور دۋمان مەللات ۇلى. – جوبانى ىسكە اسىرۋ يندۋستريالىق-لوگيستيكالىق سالانىڭ كاسىپورىندارىن, سونداي-اق «نۇرلى جول» باعدارلاماسىنا جانە ء«بىر بەلدەۋ – ءبىر جول» جوباسىنا سايكەس, «قورعاس – شىعىس قاقپاسى» اەا اۋماعىندا يندۋستريالىق پارك قۇرىلىسىن سالۋ بويىنشا كەڭ اۋقىمدى باعدارلامانىڭ ءبىر بولىگى بولىپ تابىلادى.
ينۆەستيتسيالىق جوبا ءۇشىن ساتىپ الىنعان قۇرالدار ارنايى سۇزگىلەرمەن جابدىقتالعان جانە ەكولوگيالىق تازا, قورشاعان ورتا ءۇشىن قاۋىپسىز بولىپ تابىلادى. كومپانيا قۇرىلىس پروتسەسىندە ءوندىرىس ءۇشىن ەڭ وزىق تەحنولوگيالاردى قولدانادى. بۇل جوبانى جۇزەگە اسىرۋ بارىسىندا «HUBEI KELISON» (حۋبەي كەليشەن) جشس ءوندىرىستىڭ قورشاعان ورتاعا تيگىزەتىن اسەرىن بارىنشا ازايتۋ جانە ءوندىرىستىڭ قۋات تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ ماقساتىندا قورشاعان ورتانى قورعاۋ باعىتىنداعى بىرقاتار جاڭا تەحنولوگيالاردى ەنگىزەدى.
قايىرجان تورەجانوۆ
