دجەيسون حەنري, «نيۋ-يورك تايمس»
كەيد مەتتس, «نيۋ-يورك تايمس»
رەسمي بيلىك وكىلدەرى بۇل اۋە كەمەسىن سىناقتان وتكىزىپ جاتىر. قاڭتاردان باستاپ تىكۇشاق جەدەل جاردەم قىزمەتىنە پايدالانىلادى. جوعارىدا ايتىلعان قارا شارشى جولاۋشى تاسىمالدايتىن شاعىن اۋە كەمەسىنىڭ وزدىگىنەن ۇشۋى ءۇشىن قاجەت.
بۇل جولى تىكۇشاقتى تاجىريبەلى ۇشقىشتار باسقارىپ وتىر. الايدا جاڭا جەدەل جاردەم قىزمەتى SkyRyse تاراپىنان جۇزەگە اسىرىلادى. «كرەمني القابىنان» باستالعان بۇل ستارتاپتىڭ جوسپارى – شاعىن تىكۇشاقتار مەن باسقا دا جولاۋشى تاسىمالدايتىن اۋە كەمەلەرىن وزدىگىنەن ۇشىرۋعا قاجەتتى كومپيۋتەرلىك باعدارلامالار مەن قۇرىلعىلار ورناتۋ. وزدىگىنەن جۇرەتىن كولىكتەردە پايدالانىلاتىن تەحنولوگياعا نەگىزدەلگەن قۇرىلعىلاردىڭ قاتارىندا اۋە كەمەسىنىڭ تۇمسىعىندا ورنالاستىرىلاتىن 360 گرادۋستىق كامەرالار مەن رادارلىق سەنسورلار بار.
«ۇشقىشسىز اۋە كەمەلەرى ارقىلى ادام تاسۋ ءۇشىن ءالى دە اتقاراتىن شارۋالار شاش-ەتەكتەن. بىراق ءبىز تەحنولوگيانى دامىتا وتىرىپ, سول كۇنگە دە جەتەمىز», دەيدى SkyRyse كومپانياسىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىنىڭ ءبىرى ءارى كومپانيا توراعاسى مارك گرودەن.
Lockheed Martin-ءنىڭ قورعانىس جونىندەگى قوسالقى مەردىگەرى Sikorsky جانە Xwing كومپانيالارى وسىعان ۇقساس تەحنولوگيا جاساۋعا تالپىنىپ جاتىر. بوينگكە تيەسىلى Aurora سەكىلدى باسقا كومپانيالار «ۇشاتىن تاكسي قىزمەتىن» جۇزەگە اسىرۋدى كوزدەپ, ەلەكتردەن قۋات الاتىن اۋە كەمەسىنىڭ جاڭا ءتۇرىن قۇراستىرىپ, وزدىگىنەن ۇشۋدى زەرتتەپ ءجۇر. Uber-ءدىڭ اۋە تاكسي قىزمەتى اۋەلدەن ۇشقىشسىز بولماق. كومپانيا ونى الداعى 5-10 جىلدىڭ كولەمىندە جۇزەگە اسىرۋدان ءۇمىتتى.
مۇنداي قادامعا نە سەبەپ؟ ۇشقىشتار ازىرلەۋ جانە ولاردىڭ جالاقىسى – وتە قىمبات. سونداي-اق ولار رەيستەن كەلگەننەن كەيىن دەمالۋى قاجەت. ۇشقىشسىز اپپاراتتار جولاۋشىلار قىزمەتىنە سەرپىن بەرىپ, ءتىپتى, قازىرگى اۋە تاسىمالىن ءبىرجولا وزگەرتۋى مۇمكىن. كاسىپكەرلەر قازىر قولدانىستاعى اۋە كەمەلەرىن قايتا جاراقتاپ شىعۋعا بولاتىنىنا سەنىمدى. بىراق كەز كەلگەن جوباعا ءبىراز ۋاقىت كەتەتىنى بەلگىلى.
«ماسەلە وزدىگىنەن ۇشاتىن كولىك جاساۋ تۋرالى عانا ەمەس, ونىڭ ەڭ قاۋىپسىز تاسىمال ەكەنىنە كوز جەتكىزۋ», دەيدى Vecna روبوتتىق كومپانياسىنىڭ توراعاسى دەن پاتت. ول بۇعان دەيىن اقش قورعانىس مينيسترلىگىنىڭ زەرتتەۋ بولىگى Darpa-دا دەربەس ۇشۋ بويىنشا جۇمىس ىستەگەن.
كىشكەنتاي دروندار الدەقاشان دەربەس ۇشۋدىڭ مۇمكىنشىلىكتەرىن كورسەتىپ بەرگەن. گۋگل كومپانياسىنىڭ بۇرىنعى ينجەنەرى نەگىزىن سالعان, كرەمني القابىندا باستالعان ستارتاپ Skydio ورماندا جۇرگەندە دە ىزدەن قالمايتىن 2500 دوللارلىق درون ساتادى.
كومپيۋتەرلەر ۇشاقتى جانە تىكۇشاقتى باسقارۋ ماسەلەسىن تولىق شەشە الادى, الايدا اسپانعا كوتەرىلۋ جانە قونۋ كەزىندە كەزدەسەتىن كەدەرگىلەر, كۇتپەگەن جەردەن تاپ بولاتىن وقيعالار ساتىندە باسقارۋ قيىنعا سوعۋى ىقتيمال.
سونداي-اق جولاۋشىلار تاسىمالى دا ابدەن ءبىر ىزگە تۇسكەن. سوندىقتان قاۋىپسىز ءارى سەنىمدى وزدىگىنەن ۇشاتىن جۇيە جاسالعان كۇننىڭ وزىندە, ونداي تەحنولوگيانى قوعامدىق اۋە قىزمەتىنە ەنگىزۋ بارىسىندا ءتۇرلى كەدەرگىلەر كەزدەسۋى مۇمكىن.
سوندىقتان 25 ميلليون دوللارعا قارجىلاندىرىلعان SkyRyse ترەيسي قالاسىندا تاجىريبە جاساپ ءجۇر. ترەيسي جەدەل جاردەم قىزمەتى قازىرگى فەدەرالدىق ەرەجەلەرگە ساي قىزمەت كورسەتەدى.
تىكۇشاقتا دەربەس باعدارلاۋعا قاجەتتى سەنسور ورناتىلعان. رادار – جۇرگىزۋشىسىز كولىكتەردەگى لازەرلىك سەنسورلارعا ۇقساس. ول ءتىپتى اۋا رايىنىڭ قۇبىلمالى شاعىندا دا اينالاداعى كەسكىندى انىق كورسەتەدى. بىراق قازىر بۇل سەنسورلاردى ۇشقىشتار باقىلاپ وتىر. پاتت مىرزا مۇنداي ارەكەت بيلىك وكىلدەرىنە پيلوتسىز ۇشۋدىڭ سەنىمدى ەكەنىنە كوز جەتكىزۋگە كومەكتەسەدى دەپ ەسەپتەيدى.
سەنسورلار تىكۇشاق تاپ بولعان جاعدايلار مەن باسقارىپ وتىرعان ۇشقىشتىڭ ارەكەتى تۋرالى اقپاراتتى جيناپ وتىرادى. وسى دەرەكتەر ارقىلى SkyRyse ينجەنەرلەرى ۆيرتۋالدى الەمدە ۇشۋ جاعدايىن قايتا جاساپ, باعدارلاۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن جۇيەنى جەتىلدىرۋ ۇستىندە.
ء«بىز جەلدىڭ سوعۋىن, قوزعالتقىشتىڭ ىستەن شىعۋىن, ءتىپتى روتوردىڭ ىشىنە كىرىپ كەتكەن قۇستىڭ سيمۋلياتسياسىن جاساي الامىز», دەيدى گرودەن.
بىراق مۇنداي ءتاسىلدى جەدەل جاردەم قىزمەتىنە ەنگىزۋ جىلداردى قاجەت ەتەدى. ال ۇشاتىن تاكسي قىزمەتىنە كوشۋ ودان دا ۇزاققا سوزىلۋى مۇمكىن. SkyRyse قولدانعان ءتورت ورىندى Robinson R44 تىكۇشاقتارى حالقى كوپ قالالاردا ءتيىمسىز بولۋى ىقتيمال. سوندىقتان Aurora سەكىلدى كومپانيالار مەن Kitty Hawk سەكىلدى ستارتاپتار اۋە كەمەسىنىڭ جاڭا ءتۇرىن قۇراستىرىپ جاتىر.
ايتسە دە, جاۋاپتى مەملەكەتتىك مەكەمە قىزمەتكەرلەرى مەن حالىقتى وزدىگىنەن ۇشۋدىڭ قاۋىپسىز ەكەنىنە سەندىرۋ ەڭ قيىن ماسەلەگە اينالاتىن سىڭايلى.
«مۇنداي ستارتاپپەن اينالىسىپ جاتقاندار كوپ. كەيبىرى قانداي قاۋىپتىڭ كەزدەسەتىنىنە جەتە ءمان بەرە بەرمەيدى», دەيدى Sikorsky كومپانياسىنداعى وزدىگىنەن ۇشۋ باعدارلاماسىنىڭ ديرەكتورى يگور چەرەپينسكي.
© 2018 The New York Times News Service
ماقالانى اۋدارعان اباي اسانكەلدى ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
