قالىڭ وقىرمانعا قانات قاققان بەس تومدىقتىڭ العاشقى كىتابىنا جازۋشىنىڭ ءوز زامانىندا اسا جوعارى باعالانعان سۇبەلى شىعارماسى «سولدات سوعىسقا كەتتى» رومانى مەن «تۇندە اتىلعان وق», «تاسقىن» پوۆەستەرى ەنگەن. « ۇلى وتان سوعىسىندا 22 جاسىندا ەرلىك ولىممەن قازا تاپقان پوليترۋك قاسىم بولتاەۆقا ارنايمىن» دەگەن ەپيگرافقا قاراپ اۆتوردىڭ بۇل شىعارماسىنا ايرىقشا شىنايىلىقپەن, كوكەيىن تەسكەن تەبىرەنىستى كۇيمەن قالام تەربەگەنىن اڭعارۋعا بولادى. ال قالامگەردىڭ كۇردەلى شىعارماسى سانالاتىن – «سوڭعى سوققى» رومانى ەكىنشى تومدا ورىن تەپكەن. «جازۋشىنىڭ تاڭداعان تاقىرىبىنا تەرەڭ زەرتتەۋ ارقىلى بارىپ, وتكەن ءومىردىڭ قيىن-قىستالاڭ شاعىنداعى دەرەگى مەن دايەگى, شىندىعى مەن اڭىزى ارالاسىپ كەتكەن وقيعالاردىڭ ءتىنىن اشۋعا تايسالماي بارعانى ءتانتى ەتەدى. وسى تاقىرىپتى يگەرۋ جولىندا قانداي قيىندىقتار مەن كەدەرگىلەردىڭ بارىن بىلە تۇرا قالامىن قايسارلىقپەن سىلتەي بىلۋىنە قاراپ, قالامگەردىڭ رۋحاني قۋاتىنىڭ قانداي بولعانىن باعالاي الامىز» دەيدى زيالى قاۋىم وكىلدەرى.
قازاق پروزاسىندا دەتەكتيۆ جانرىنىڭ جولاشارى بولا بىلگەن جازۋشىنىڭ قالام قۋاتىن تانىتاتىن جيناقتىڭ ءۇشىنشى تومىندا «ۇياسىنان بەزگەن قۇس» رومانى مەن «قاستاندىق» پوۆەسى جارىق كورگەن. وقىرمانىن باۋراپ اكەتەتىن تۋىندىدان ىزگىلىكتى ءارى يلانىمدى ۇستانىمدى كورەمىز. ومىردە بولعان وقيعالار ىزىمەن جازىلعان, شىتىرمان وقيعالى شىعارمالار كىم-كىمدى بولسىن بەي-جاي قالدىرمايدى. ءومىردىڭ ءوز شىندىعىن كوز الدىڭا اكەلەدى.
قالامگەردىڭ كوپ تەر توككەن تاقىرىبى, قازاق پروزاسىنا تىڭ ءۇردىس اكەلگەن شىعارمالارى. اسىرەسە كوپكە ءمالىم – شىتىرمان وقيعالى پوۆەستەرى. قالامگەردىڭ بۇل شىعارمالارى («سارعاباندا بولعان وقيعا», «كوشپەندى ءۇيدىڭ قونىسى قايدا؟», «تاۋداعى جاڭعىرىق», «كومەسكى ءىز», «سولدات قابىرىنىڭ باسىندا») ءتورتىنشى تومنان ورىن العان. بەسىنشى تومعا كەمەل توقاەۆتىڭ «زامانداستار سىرى» دەپ اتالاتىن قاسىم قايسەنوۆ تۋرالى دەرەكتى پوۆەسىمەن بىرگە جازۋشىنىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعى تۋرالى زامانداستارى مەن قالامداستارىنىڭ ەستەلىكتەرى ەنگەن.
سوعىس تاقىرىبىنا قالام تەربەگەن قالامگەرلەر قاتارىندا كەمەل توقاەۆتىڭ ەسىمى ەرەكشە اتالادى. بەيبىت كۇننىڭ قۇتىن قاشىرعان سوعىستىڭ سۇراپىل كۇندەرىندە ەل مەن جەردى قورعاۋعا قاتىسقان قالامگەر جاستىق شاعىنىڭ جارقىلداعان كۇندەرىن سوعىستىڭ سۋىق تا سۇرقاي شەبىندە, وق پەن وتتىڭ اراسىندا وتكىزدى. مۇنىڭ ءبارى ۇمىتىلمادى, ونىڭ بەيبىت ومىرگە كەلگەننەن كەيىنگى ءومىر جولىندا قالامىنا-قۋات, شابىتىنا – شۋاق بەردى. كەيىپكەرلەرىن ءومىردىڭ وزىنەن الدى. جازۋشىنى قالىڭ وقىرمان شىتىرمان وقيعالى دۇنيەلەر جازاتىن ءارى ونىسى كوپ تيراجبەن شىعاتىن قالامگەر رەتىندە بىلەدى. وقيعالارى توسىن, شيەلەنىستى بولىپ, ادامدى بىردەن باۋراپ اكەتەر, سيۋجەتى قالىڭ قاتپارلى پوۆەستەرىن قىزىعا وقىپ جوعارى باعالايدى. كەمەل توقاەۆتىڭ بولمىسىن, قالامگەرلىك قارىمىن تانۋ ءۇشىن جازعاندارىن وقۋ كەرەك. ال وقىعان جاننىڭ ءوز ءداۋىرىنىڭ بولمىسىن كوركەم سوزبەن كەستەلەگەن قالامگەردىڭ ەڭبەگىنە رياسىز ىقىلاستى بولارى ءسوزسىز, – دەيدى جيناقتى قۇراستىرۋشى جازۋشى جاقاۋ داۋرەنبەكوۆ.
سۇراپىل سوعىس ءومىرىن شىنايى كورسەتەتىن شىعارمالار مەن بۇگىندە كەنجەلەپ قالعان دەتەكتيۆ جانرىنىڭ بيىگىنەن ورىن العان كوركەم تۋىندىلاردىڭ باسىن قوسقان بەس تومدىق جيناقتىڭ ءار تومى بەس مىڭ دانامەن جارىق كورىپ وتىر.
ارمان وكتيابر,
«ەگەمەن قازاقستان»
الماتى
