ەكسپەديتسيانىڭ العاشقى كۇندەرى 17 قىركۇيەك كۇنى الماتى وڭىرىندە باستالىپ, مۇندا ەكسپەديتسيا مۇشەلەرى سول ءوڭىردىڭ تاريحي قۇندىلىقتارىمەن تانىسقان ەدى. ەندى « ۇلى دالا ەلىنە ساياحات» جوباسى شەڭبەرىندە ءوتىپ جاتقان «جاڭا جىبەك جولى» باعىتى بويىنشا ەكسپەديتسيا بۇگىن تاريحي تاراز قالاسىنا كەلىپ جەتتى.
الماتى قالاسىنان شىققان ەكسپەديتسيا اۋەلى تاراز قالاسىنان قىرىق شاقىرىم قاشىقتىقتاعى «اقىرتاس» قالاشىعىندا بولدى. ورتاسى ءۇش شارشى شاقىرىمدى قۇرايتىن ورتاعاسىرلىق كونە ساراي كەلۋشىلەردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋعىزدى. بۇدان بولەك, ەكسپەديتسيا مۇشەلەرى ەكى مىڭ جىلدىق تاريحى بار كونە تاراز شاھارىنىڭ تاريحىمەن تانىستى. ەجەلگى زاماننان بەرى ۇلى جىبەك جولىنىڭ بويىندا ورنالاسقان قالانىڭ قولونەرشىلەر مەن كوپەستەردىڭ قالاسى بولعانى بەلگىلى. مۇندا سول كەزدە ەۋروپا مەن ازيانىڭ ساۋدا جولدارى دا توعىسقان. تاريحتان بەلگىلى بولعانداي, ءارتۇرلى باسقىنشىلىق كەزىندە شاھار بىرنەشە رەت بۇزىلىپ, قايتادان قالپىنا كەلتىرىلگەن. ماسەلەن قاراحان, ايشا ءبيبى, داۋىتبەك, بابادجا حاتۋن, تەكتۇرماس كەسەنەلەرى مەن اقىرتاس قالاشىعى, قالي ءجۇنىس مونشاسى سياقتى تاريحي ورىندار يۋنەسكو دۇنيەجۇزىلىك مۇرالار تىزىمىنە ەنگەن. تاراز تاريحىمەن تانىسقان ەكسپەديتسيا مۇشەلەرى بۇدان سوڭ وبلىس ورتالىعىنداعى «كونە تاراز» تاريحي-مادەني كەشەنىنە كەلىپ, رەسپۋبليكالىق جانە جەرگىلىكتى بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرىمەن كەزدەستى. كەزدەسۋ بارىسىندا اتالعان ەكسپەديتسيانىڭ جەتەكشىسى نۇرجان العاشوۆ تاراز توپىراعىنان العان اسەرىمەن ءبولىستى. قازاق تاريحى ءۇشىن تاراز قالاسىنىڭ ورىنى ەرەكشە ەكەنىنە توقتالدى.
سونىمەن قاتار, الماتى وڭىرىنەن باستاۋ العان جالپى ەكسپەديتسيا جايىن اڭگىمەلەدى. ەكسپەديتسيا مۇشەلەرى الماتى جەرىندەگى قازاقستان-قىتاي شەكاراسىندا بولىپ, قورعاس بەكەتىنە بارار جولدا جاركەنت قالاسىنداعى ەرەكشە مەشىتكە سوققانىن, بۇل مەشىتتىڭ ەشقانداي شەگەسىز, تيان-شان شىرشاسىنان سالىنعانىن ايتتى. ال ءوز سوزىندە ەكسپەديتسيا دارىگەرى ءاليا قۇمارعالينا بۇل ازاماتتاردىڭ كولسايدا بولىپ, قايىڭدى كولىن تاماشالاعانىن, ودان ارى اقتاۋ تاۋىنا, ايعايقۇمعا, شوقان ءۋاليحانوۆ بۇلاعىنا جانە تالحيز قالاشىعىنا بارعانىن اڭگىمەلەدى. اڭگىمە بارىسىندا ەلىمىزدىڭ بارلىق ءوڭىرىنىڭ تاريحي شەجىرەگە تولى ەكەنىن, ونىڭ ىشىندە تاراز توپىراعىنىڭ ەرەكشە ەكەنىن اتاپ ءوتتى. اۋليەاتا وڭىرىندەگى «اقىرتاس» قالاشىعىنا العاش رەت كەلىپ, اسەرلەنگەن ەكسپەديتسيا مۇشەسى ايجان جۇماتاەۆا بۇل ايماقتى تۋريستىك ورتالىققا اينالدىرۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيتىنىن جەتكىزدى.
ساياحاتشىلاردى باستاپ جۇرگەن نۇرجان العاشوۆ سونىمەن قاتار, ەلىمىز بويىنشا ەڭ ءىرى ەكسپەديتسيا اعىمداعى جىلى 18 شىلدەدەن باستاپ 29 قىركۇيەككە دەيىن 6 باعىت بويىنشا 6 ماڭىزدى كلاستەردى قامتي وتىرىپ, ەلىمىزدەگى ماڭىزدى تابيعي نىساندارعا بارۋ ارقىلى جۇرگىزىلەتىنىن دە ايتتى. ەكسپەديتسيا ناتيجەسىندە ەلىمىزدىڭ تابيعي نىساندارى بويىنشا جاڭا تۋريستىك باعىتتار, ساپالى فوتو جانە ۆيدەوبانكتەر قۇرىلاتىندىعى ءسوز بولدى.
تاراز قالاسىنا كەلىپ, ونىڭ تاريحىمەن تانىسقان ەكسپەديتسيا مۇشەلەرى بۇدان سوڭ جامبىل جانە تۇركىستان وبلىستارىنىڭ شەكاراسىندا ورنالاسقان اقسۋ-جاباعىلى قورىعىنا بەت الدى. ەكى اپتاعا جوسپارلانعان ساياحات بارىسىنىڭ سوڭعى نۇكتەسى تۇركىستان وبلىسى بولماق. تاجىريبەلى ساياحاتشىلاردان, تۋروپەراتور وكىلدەرى مەن شەتەلدىك جانە قازاقستاندىق ترەۆەل-بلوگەرلەردەن, سونىمەپن قاتار «National Geographic روسسيا» كومانداسىنان قۇرالعان ەكسپەديتسيا مۇشەلەرى تۇركىستان وبلىسىنىڭ اۋماعىندا ورنالاسقان وتىرار, ساۋران قالالارى مەن ارىستان باب, قوجا احمەت ياساۋي كەسەنەلەرى سياقتى كونە تاريحي ورىندارمەن تانىساتىن بولادى.
حاميت ەسامان,
«ەگەمەن قازاقستان»
جامبىل وبلىسى
