الەمدە كيىمگە دەگەن سۇرانىس ارتۋدا
ءتىپتى, بۇگىنگى كيىم نارىعىنىڭ شارىقتاۋ شەگىنە جەتكەنى سونداي, «برەندتىك», «ليۋكستىك كيىمدەر» دەپ ەكشەلەنىپ, قۇنى التىننان دا باعالى بولا باستادى. بۇل ۇدەرىستەن قازاق ديزاينەرلەرى دە قالىس قالعان جوق. وتاندىق ءونىمنىڭ جارناماسى جەر جارىپ تۇرماسا دا, باعاسى شەتەلدىك كيىمدەرمەن بىردەي. سەبەبى وتاندىق برەند قالىپتاستىرۋشىلار ماتادان باستاپ, قاجەتتى جابدىقتاردىڭ بارلىعىن سىرتتان الدىرادى.
تاياۋدا تۇرىك ليراسىنىڭ دوللارعا شاققانداعى باعامى 27 پروتسەنتكە قۇلدىراپ, رەكوردتىق كورسەتكىش ورناتتى. بۇل جاعدايدى تۋريستەر ءتيىمدى پايدالانىپ, قورجىندارىن تۇرىك تاۋارلارىنا تولتىرىپ ۇلگەرگەن. اسىرەسە, Chanel, Louis Vuitton بۋتيكتەرىنىڭ الدىندا ازيا مەن اراب ەلدەرىنەن كەلگەن تۋريستەردىڭ قاراسى قالىڭ. وسىعان وراي, بلۋمبەرگ اگەنتتىگى ساراپتاما جاساپ, تۇركياداعى ساۋدا-ساتتىق وتكەن جىلدىڭ جاز مەزگىلىمەن سالىستىرعاندا 30 پروتسەنتكە ارتقاندىعىن انىقتادى. كەمەردەگى اشەكەي بۇيىمدار ساتاتىن دۇكەننىڭ يەسى ەرول كالاچتىڭ ايتۋىنشا, ليرا باعامىنىڭ وزگەرۋى ساۋدا-ساتتىقتىڭ, ونىڭ ىشىندە كوسمەتيكا, اشەكەي بۇيىمدار مەن كيىمدەردىڭ كوپتەپ ساتىلۋىنا اسەر ەتكەن. ونىڭ ۇستىنە تاۋارلاردىڭ بارلىق ءتۇرىن تۇرىكتەردىڭ وزدەرى وندىرەتىن بولعاندىقتان ونىمگە قوسىلاتىن پروتسەنت مولشەرى كەمىپ, باعاسى دا ارزانداي تۇسەدى. وسىدان بارىپ, ءونىم وندىرۋدە شيكىزاتتىڭ ەلىمىزدە وڭدەلۋى, ونى سۇرىپتاپ دايىن ءونىم شىعارۋعا ۇسىناتىن شاعىن تسەحتاردىڭ كوپتەپ اشىلۋى اسا ماڭىزدى ەكەنىن تۇسىنەمىز.
قازىر قاجەتتى ماتەريالداردىڭ سىرتتان اكەلىنۋى ەكونوميكاداعى قالىپتى ۇدەرىسكە اينالىپ وتىر. البەتتە, بۇل جالپى ساتىلىمداعى باعانىڭ اسپانداپ كەتۋىنە نەگىزگى سەبەپ بولماق. ال شيكىزاتتى سىرتتان الىپ, ودان دايىن ماتەريال جاساپ, ونى ەسەلەپ قايتا سىرتقا شىعارۋ ارقىلى پايداعا شاش ەتەكتەن كەنەلگەن دامىعان مەملەكەتتەر از ەمەس.
ونىڭ وزىندە ساۋدا نارىعىندا شيكىزاتتىڭ قۇنى سونشالىقتى قىمباتقا تۇسە قويمايتىنى بەلگىلى. مىسالى, ەۋروپا ەلدەرى, ونىڭ ىشىندە ءساندى كيىمنىڭ وتانى سانالاتىن يتاليا مەن فرانتسيا قارا قويدىڭ جۇندەرىن ارنايى تاپسىرىسپەن الدىرادى. ولاردىڭ تالابى بويىنشا شيكىزات تاسىمالدايتىن ەلدەن ءجۇندى جۋىپ جىبەرۋگە قاتاڭ تىيىم سالىنعان. ەۋروپالىقتاردا ءجۇندى تازارتۋدان باستاپ, ماتا جاساۋعا دەيىنگى كەزەڭدى قامتيتىن ارنايى تسەحتار جۇمىس ىستەيدى. ياعني شيكىزاتتان قانداي جاعدايدا ساپالى ماتەريال الۋعا بولاتىنىن جاقسى مەڭگەرگەن. سول ءۇشىن دە وزدەرىندە بەكىتىلگەن ەرەجە بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىپ وتىر. بۇگىندە ەۋروپالىقتاردىڭ ءساندى, ساپالى ماتالارىنا سۇرانىس جوعارى, ونىڭ باعاسى دا ارزانعا تۇسپەيدى. سوعان قاراماستان, قوعامدا دايىن ماتالاردان برەندتىك كيىم تىگىپ, وعان «وتاندىق ءونىم» دەپ اتاۋ بەرىپ, ساۋداسىن قىزدىرىپ جۇرگەن سانگەرلەر دە, تىگىنشىلەر دە, كاسىپكەرلەر دە جەتەرلىك.
الەمدىك كيىم نارىعىنىڭ قالىپتاسۋ ءداۋىرى دامىعان ەلدەردە شارىقتاۋ شەگىنە جەتتى دەسەك, ارتىق ايتپاعان بولار ەدىك. وعان دالەل Forbes كەلتىرگەن مىنا ءبىر اقپارات. بۇگىندە Gucci, Louis Vuitton, Burberry, Chanel, Versace, Prada, Dior, Alexander McQween, Giorgio Armani, Ralph Lauren, Hermes, Dolce & Gabbana, Salvatore Ferragamo, Dunhill, Calvin Klein سىندى برەندتەر شارتاراپتى جاۋلاپ ۇلگەردى. ونىڭ ءبىر كورىنىسى مىنادا. سوڭعى ەكى جىلدا سانگە ساۋاتتىلىعى ارتقان قاۋىمنىڭ قاراسى قالىڭداپ, كيىم الۋشىلار سانى 3,5-تەن 4,5 پروتسەنتكە ارتىپ وتىر. ەگەر بۇعان دەيىن كيىم نارىعى ەۋروپا مەن سولتۇستىك افريكادا قارقىندى دامىسا, بۇل ۇدەرىستىڭ سوڭعى ەكى جىلدا گەوگرافيالىق ورنى وزگەرىپ, ازيا مەن وڭتۇستىك امەريكا ەلدەرىنە قاراي اۋىسقان. دەسە دە, الەمدىك دەڭگەيدەگى برەندتىك كيىم يندۋسترياسىندا ماسەلەلەر دە بار. بۇل تۋرالى تاياۋدا McKinsey جانە Company اگەنتتىكتەرى ساراپتاما جاساپ, تسيفرلى تەحنولوگيالاردىڭ ءسان سالاسىنا ەنۋى ارقىلى ەكى ەسە پايدا تابۋعا بولاتىنىن, بىراق بۇل ماسەلەگە كەلگەندە وق بويى وزىق تۇرعان برەندتەردىڭ ءوزى اقساپ تۇرعانىن جازادى. بۇگىنگى تسيفرلى ءداۋىردىڭ الپاۋىتتارى Alibaba جانە Amazon سىندى كورپوراتسيالار جوعارىدا اتالعان ءسان يندۋسترياسىنىڭ وكىلدەرىن بىرلەسە جۇمىس ىستەۋگە, ءار تاۋار ءوندىرۋشىنىڭ كوممۋنيكاتسيالىق ارناسىن قالىپتاستىرۋعا ۇندەپ وتىر. الداعى ەكى جىلدا تسيفرلى الەمگە قوسىلۋ ارقىلى ونىمدەرىن ناسيحاتتاۋعا نيەت بىلدىرۋشىلەر سانى 75 پروتسەنتكە جەتەدى دەگەن بولجام بار.
شەتەلدىك ماتەريالداردان جاسالعان «وتاندىق ءونىم»
سوڭعى ۋاقىتتا قازاقستاندا وتاندىق ونىمدەردىڭ ۇلەسى ارتىپ, جەڭىل ونەركاسىپتى دامىتۋدا سەڭ قوزعالا باستاعانداي. كيىم, توقىما ءوندىرىسى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 15,5 پروتسەنتكە ارتقان. ونىڭ ىشىندە رەسپۋبليكالىق كورسەتكىشتىڭ 51 پروتسەنتى الماتى وبلىسىنا تيەسىلى. بۇل وڭىردە ەلگە تانىلىپ ۇلگەرگەن «GLASMAN», «ارلان 777», «تف اجار», «مەدياتەكس-ن», «Texti Market» سىندى برەندتەر بار. كيىم ءوندىرىسى بويىنشا ەكىنشى ورىندا قاراعاندى وبلىسى تۇر. اتالعان وڭىردەگى كيىم ونەركاسىبى جالپى كورسەتكىشتىڭ 16,1 پروتسەنتىن قۇرايدى. وندا سىرتقى كيىم شىعاراتىن «Temirtau assoclates and ancillarles» كومپانياسى جانە ارناۋلى كيىمدەر شىعاراتىن «يۋتاريا LTD» جشس جۇمىس ىستەيدى. ال ۇزدىك ۇشتىكتىڭ قاتارىنا كىرەتىن الماتى قالاسىنا جالپى كورسەتكىشتىڭ 14,6 پروتسەنتى تيەسىلى. دەگەنمەن, ەلدەگى جەڭىل ونەركاسىپ, ونىڭ ىشىندە كيىم ءوندىرىسى ەندى قارقىن الا باستاعان سالالاردىڭ قاتارىندا. سەبەبى, ەلىمىزدە سىرتتان كەلەتىن دايىن ونىمدەردىڭ ۇلەسى باسىم. مىسالى, توقىلعان جەمپىرلەر مەن كەۋدەشەلەردىڭ 98,9 پروتسەنتى سىرتتان اكەلىنسە, بار بولعانى 1,1 پروتسەنتى وتاندىق ءونىم. سىرتقى كيىمدەردىڭ 97,9 پروتسەنتى شەتەلدەن كەلسە, 2,1 پروتسەنتى قازاقستاندىق ءونىم, ال سپورتتىق كيىمدەردىڭ 83,1 پروتسەنتى يمپورتتىق تاۋارلار بولسا, 16,9 پروتسەنت وتاندىق ءونىمنىڭ ۇلەسى. ش ۇلىق سىندى توقىما ونىمدەردىڭ 80,7 پروتسەنتى سىرتتان كەلەتىن تاۋارلار, ال 19,3 پروتسەنتى ءوزىمىزدىڭ ونىمدەر.
وتاندىق وندىرۋشىلەردىڭ نارىقتى تولىق قامتاماسىز ەتۋگە الەۋەتى جەتكىلىكسىز بولۋىنا قانداي سەبەپ تۇرتكى ەكەنىن ءبىلۋ ءۇشىن بىرنەشە كيىم شىعاراتىن فابريكالار مەن شەبەرحانالارعا حابارلاسىپ كورگەن ەدىك. Kazakhstan Brand Incubator-دىڭ نەگىزىن قالاۋشى ايكا ەسىمدى ديزاينەردىڭ ايتۋىنشا, سوڭعى جىلدارى وتاندىق كيىم شىعاراتىن ءىرىلى-ۇساقتى فابريكالار مەن جەكە ديزاينەرلەر قازاقستانداعى كيىم يندۋسترياسىن ىلگەرىلەتىپ, تىڭ جاڭالىقتار اكەلۋدە. كوپشىلىگى ايەلدەرگە ارنالعان كيىمدەر مەن اكسەسۋارلار جانە ەرلەرگە ارنالعان كوستيۋمدەر مەن بالالار كيىمىن ءوندىرۋدى قولعا العان. دەسە دە قازاقستاندىق برەندتەردىڭ ساپاسى الەمدىك دەڭگەيگە جەتە الماي وتىر. وتاندىق كيىمدەر سىرتقا ەكسپورتتالعان كەزدە تۇراقتى تۇردە اۋقىمدى كولەمدە تاۋار جەتكىزۋ مۇمكىن ەمەس. بىزگە بۇگىنگى تاڭدا ىشكى نارىعىن جاۋلاعان يتاليا, تۇركيا, وڭتۇستىك كورەيا, قىتاي سىندى الپاۋىت مەملەكەتتەردىڭ تاۋار اينالىمىن قالىپتاستىرۋداعى جۇيەسى ۇلگى بولۋى ءتيىس. اتالعان ەلدەردە ەكسپورت ماسەلەسى مەملەكەتتىك دەڭگەيدە رەتتەلىپ وتىرعاندىقتان, بۇل سالانىڭ دامۋى ەرەكشە بايقالادى. ەكىنشىدەن, الەمدىك ستاندارتتارعا ساي كەلەتىن كوللەكتسيالار قۇرىپ, سوڭعى ترەندتەردىڭ نەگىزىندە كيىم ۇلگىلەرىن جاساي بىلۋگە ۇيرەتەتىن وقۋ ورىندارى بار. وندا ءونىمنىڭ شيكىزات كۇيىندەگى دايىندالۋىنان باستاپ, دۇكەن سورەلەرىنە جايعاسۋىنا دەيىنگى كەزەڭدەر تولىق قاراستىرىلادى. ديزاينەردىڭ ويىنشا, كەزىندە يتاليالىقتار مەن فرانتسيالىقتار ويلاپ تاپقان كيىم ۇلگىلەرىنىڭ بۇگىندە تۇركيا, پولشا, رۋمىنيا, قىتاي, ءۇندىستاندا بالاما نۇسقالارى تىگىلەدى. ايتا كەتەرلىگى, كوشىرمە كوپشىلىككە قولجەتىمدى بولعانىمەن دە ەرەكشەلەنىپ وتىر. ال تازا يتاليالىق, ءيا بولماسا فرانتسيالىق كيىمدەردىڭ ساپاسى جوعارى باعالانىپ, قۇنى دا قىمبات بولادى. البەتتە «ليۋكس كيىمدەردى» كيۋدى كەز-كەلگەننىڭ قالتاسى كوتەرە بەرمەيتىنى ۇعىنىقتى. سۇرانىس جوق بولعاننان كەيىن ەلىمىزدە رەسمي تۇردە ەۋروپالىق برەند كيىم ساتاتىن ءبىر عانا دۇكەن تىركەلگەن.
ديزاينەر ايكا قازاقستاندىق برەند قالىپتاستىرۋشىلاردىڭ ءجيى ۇشىراساتىن ماسەلەلەرىن جىپكە ءتىزىپ بەردى. ول ماسەلەنىڭ ءمانىسىن بىلاي تۇسىندىرەدى:
− بىرىنشىدەن, كيىم تىگۋگە قاجەتتى ماتەريالدىڭ بارلىعىن وزگە مەملەكەتتەردەن الدىرامىز. «بىزدە نەلىكتەن وتاندىق ءونىمنىڭ باعاسى قىمبات؟» دەگەن سۇراق ءجيى قويىلادى. الدىمەن, كيىم قۇنىنا جولعا كەتەتىن شىعىندار مەن كەدەندىك سالىقتى قوسامىز. ونىڭ ۇستىنە تۇركيا, قىتايمەن سالىستىرعاندا ەلىمىزدە تىگىنشى, ءيا, بولماسا وزگە دە قىزمەتكەرلەرگە بەرىلەتىن جالاقى قىمبات جانە جالعا الاتىن ورىن قۇنى دا اسپانداپ تۇر. قاجەتتى زاتتاردى سىرتتان الاتىن بولعان سوڭ, دوللارمەن ساۋدا جاسايتىنىمىز تۇسىنىكتى. بۇل دا وتاندىق ونىمدەردىڭ قىمباتقا باعالانۋىنا تىكەلەي اسەر ەتەدى. مىسالى, يتاليا, قىتاي, تۇركيا, رەسەيدەن ءيىرىمجىپتى دە, بىلعارىنى دا, جىبەكتى دە الدىرامىز. سونىمەن قاتار وزگە ەلدەردەگى تىگىن شەبەرحانالارىنان الدەقايدا ۇنەمدى, قارجىلىق تۇرعىدان ءتيىمدى ادىستەردى كوردىم. ونى ەلىمىزگە ەنگىزۋ قاجەت دەپ سانايمىن. تاعى ءبىر ماسەلە, ءالى كۇنگە دەيىن ءسان يندۋسترياسىن سالا رەتىندە وقىتاتىن ماماندىق جوق. بۇل اۋەسقوي تىگىنشىلەردىڭ سانى باسىم بولعانىمەن كاسىبي تۇرعىدان كەنجە ەكەندىگىن كورسەتەدى, – دەدى. ماسەلەنىڭ ءمان-جايىنا قانىق بولعاننان كەيىن اقىرى سىرتتان كەلەتىن دايىن ونىمگە كيىم تىگەتىن بولساڭىزدار, ونىڭ نەسى «وتاندىق ءونىم» دەگەن سىڭايداعى قىڭىر ويىمىزدى جاسىرا المادىق. سويتسەك, قازاقستاندىق ديزاينەرلەر ويدان شىعارعان تۋىندىلارىن, ياعني وبرازدارىن جاساپ, يدەيا قازاقستاندا تۋعاندىقتان كيىمگە «وتاندىق» دەگەن اتاۋ بەرەدى ەكەن. كوبىنە شەبەرلەر وبرازدارىن قازاقى ناقىشتاعى ويۋلارمەن ورنەكتەپ, ساندەۋ ارقىلى ءوز برەندتەرىن ەرەكشەلەيدى. ايكا حانىمنىڭ ايتۋىنشا, تىم قازاقى, ياعني بۇرىنعىنىڭ كيمەشەگى مەن كومزولدارىن كۇندەلىكتى تۇرمىسقا ەشكىم كيە قويمايدى. «تەك سانامىزعا ءسىڭىپ كەتكەن ەۋروپالىق كيىم ۇلگىلەرىنە كەيبىر ۇلتتىق ناقىشتاعى ورنەكتەردىڭ ۇشقىنىن كورسەتۋ ارقىلى ساۋدانى جۇرگىزۋگە بولادى» دەيدى ول.
بىزدەگى برەندتىڭ جاعدايى قانداي؟
سانانى تۇرمىس بيلەگەن قوعامدا اقشا تابۋدىڭ سان ءتۇرلى زاماناۋي جولى قالىپتاسىپ كەلەدى. بۇرىنعىنىڭ سال-سەرىلەرى مەن جەزتاڭداي انشىلەرى ونەر سالاسىندا ءجۇرىپ اتاعىن مال تابۋعا پايدالانۋعا بولاتىنىن بىلسە, بۇگىنگى ۇرپاقتارى التىنعا مالىنىپ وتىرماس پا ەدى. قازىرگى قوعامدا «اتاق» دەگەن ينۆەستيتسيا سالۋدىڭ ءبىر تۇرىنە اينالىپ بارادى. وعان مىسال, ەل تانىعان تۇلعالار جەكە كاسىپ اشىپ, جۇرگەن جەرىندە جارنامالايتىنىن ءجيى ەستيمىز. سولاردىڭ ءبىرى «مەن سىيعا تارتقان ورامال» انىمەن ەلگە تانىلعان روزا القوجا. ءانشىنىڭ 2 ديزاينەر, 6-7 تىگىنشىدەن قۇرالعان شاعىن شەبەرحاناسى ورامال شىعارۋمەن اينالىسادى. ورامالدارىن وڭتۇستىك كورەيادان, اراسىندا قىتايدان 2-3 ملن تەڭگەگە الدىرىپ وتىرادى ەكەن. ال تىگىن ماشينالارىن رەسەيدەن اكەلگەن. بۇل كاسىپتىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەن ۇيىمداستىرۋشىلارى ازىرگە تۇسەتىن تابىستىڭ 60 پروتسەنتى شيكىزات الۋعا جۇمسالاتىنىن ايتادى. ورامالدان سونشالىقتى تابىس كىرىپ وتىرماسا دا, بولاشاقتا قالىپتاسقان برەند بولۋ ءۇشىن قام جاساپ وتىرعاندارىن جاسىرمايدى. ال «Suerte» دەپ اتالاتىن ايەلدەر كيىمىن شىعاراتىن وتاندىق برەند ماتالاردى ءباا, تۇركيا, وڭتۇستىك كورەيادان الدىرىپ, ودان تىگىلەتىن كيىمدەرگە ەڭ ازى ەكى ەسە باعا قوساتىندارىن ايتادى. ساتىلىمداعى كيىمنىڭ ورتاشا باعاسىن سۇراعانىمىزدا, 35-40 مىڭ تەڭگە توڭىرەگىندە دەپ جاۋاپ بەردى. قولدان جاسالعان اشەكەي بۇيىمدارمەن بەزەندىرىلسە, 75-80 مىڭ تەڭگە كولەمىندە ساتىلادى. اتالعان برەندتىڭ ديزاينەرى اسەل راحاتوۆانىڭ ايتۋىنشا, شەبەرحانادا 8 ادام ەڭبەك ەتەدى. ىشكى نارىققا تاۋار ۇسىنىپ وتىرعاندارىنا 5 جىل. ەلىمىزدە اياقكيىم نارىعىندا قالىپتاسىپ ۇلگەرگەن Shoes Republic برەندى قاجەتتى ماتەريالداردى يتاليا مەن تۇركيادان الادى. ەڭ تومەن باعا 13 مىڭ تەڭگەدەن باستالادى. بالالار كيىمى مەن مەكتەپ وقۋشىلارىنا كيىم تىگۋمەن اينالىسىپ كەلە جاتقانىنا 9 جىلعا جۋىق ۋاقىت بولعان ساۋدا جەلىسى «BMC Sales» كومپانياسىنىڭ ديرەكتورى بەيبىت كۇلشىكباەۆانىڭ ايتۋىنشا, باستاپقىدا مەكتەپ فورمالارىن دايىن كۇيىندە تۇركيادان الىپ وتىرعان. مەكتەپكە ارنالعان كيىمدەردىڭ ۇلگىسىن قازاقستاندىق ديزاينەرلەرمەن بىرلەسە دايىنداپ, تۇركياعا جىبەرەدى. اتالعان ەلدە ءۇش ايدىڭ ىشىندە كورسەتىلگەن ۇلگى بويىنشا كيىمدەر تىگىلگەن. كەيىن ەلىمىزدە تسەح, فابريكا اشىپ, بۇگىندە استانا قالاسىنىڭ مەكتەپتەرىن 80 پروتسەنتكە قامتاماسىز ەتىپ وتىر. كومپانيادا جوعارى مامانداندىرىلعان تىگىنشىلەر بار, بىراق از. سوندىقتان ەلدە بىلىكتى ماماندار دايىنداۋ قولعا الىنسا, بۇل سالانىڭ دامۋى جاڭا سەرپىن الار ەدى دەگەن پىكىردە كومپانيا ديرەكتورى.
كيىم نارىعىندا قالىپتاسىپ كەلە جاتقان ديزاينەرلەردىڭ بۇگىنگى جاعدايى ايعا قولىمىز جەتسە, ەرتەڭ كۇنگە دە قولىمىز جەتەدىنىڭ كەرى. ءبىز حابارلاسقان كيىم وندىرۋشىلەر ءسوز سوڭىندا «مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ بولسا, وتاندىق ونىمدەردىڭ باعاسى دا قولجەتىمدى بولار ەدى» دەگەن پىكىرلەرمەن اياقتالىپ جاتتى. Kazakhstan Brand Incubator-دىڭ نەگىزىن قالاۋشى, ديزاينەر ايكا سۇحباتىندا 3-4 قازاقستاندىق برەند وندىرۋشىلەرىنە سىرتقى ەكسپورتقا تاۋار شىعارۋعا كومەكتەسەتىنىن, بۇل جوبانىنىڭ 50 پروتسەنتىن ەۋرازيا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى قارجىلاندىرىپ وتىرعانىن ايتقان-دى. راسىندا, بۇگىندە اتالعان بانك قازاقستانداعى كيىم يندۋسترياسىنا 1,2 ملن ەۋرو ينۆەستيتسيا قۇيىپ وتىر. 70-كە جۋىق وتاندىق كومپانيا كيىم نارىعىنا قىزىعۋشىلىق تانىتقان بانكپەن قويان-قولتىق جۇمىس ىستەۋ ارقىلى بيىك بەلەستەردى باعىندىرۋدى جوسپارلاۋدا. ەۋرازيا قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكىنىڭ قازاقستانداعى وكىلى اگريسا پرەيمانيسا, قازاقستاندىق ديزاينەرلەردىڭ قارىم-قابىلەتى ەۋروپالىقتاردان ارتىق بولماسا, كەم ەمەستىگىن, تەك باسەكەگە قابىلەتتىلىكتى ارتتىرىپ, جاڭا مۇمكىندىكتەرگە جول اشۋ جەتىسپەي تۇرعانىن ايتتى. تەك ءتيىستى ماسەلەلەردىڭ شەشىمى تابىلىپ, كيىم نارىعى تۇتاستاي جۇيەلەندىرىلسە, ەل ەكونوميكاسىنا دا زور پايدا بولماق.
ەركەجان ايتقازى,
«ەگەمەن قازاقستان»
