سۋبسيديا تالابى وزگەرگەن سوڭ, جاعدايى مۇشكىل تارتقان ومارتاشىلاردىڭ كوڭىلى ءتۇسىپ قالعان. ەكى جىل بۇرىن رəسىمدەلگەن سۋبسيديا قارجىسىن قولىنا ءəلى الماعان شارۋانىڭ جۇيكەسى جۇقارماعاندا قايتسىن؟ قاجەتتى قاراجاتقا قول جەتكىزە الماعان ولار ارا تۇقىمىن اسىلداندىرۋعا زار بولىپ وتىرعان جايى بار. ولارعا جاۋاپتى باسقارماداعىلاردىڭ 150 ميلليونعا جۋىق بەرەشەگى بار. اتا كəسىپتى جىلدار بويى تابىس كوزىنە اينالدىرعان ازاماتتاردىڭ ءجۇزىن تورلاعان مۇڭ كىمدى دە بولسا تولعاندىرماي قويمايدى. شارۋالار قارجىلىق قولداۋسىز ءىستى دوڭگەلەتۋ قيىنعا اينالعانىن تىلگە تيەك ەتتى.
«دəل قازىرگى جاعدايىمىز كوڭىلگە ەرىكسىز كىربىڭ تۇسىرەدى. تيەسىلى سۋبسيديانى العىمىز كەلەتىنى əلىمساقتان بەلگىلى. الايدا جاۋاپتى باسقارما وكىلدەرى شارۋالاردىڭ قارىزىن ءəلى كۇنگە جاپقان جوق. ءبىرشاما ۋاقىت بۇرىن ۇلىم ارالارعا قاجەتتى اعاش ۇيانى الۋعا 4 ملن شاماسىندا قارجى جۇمسادى. ونىڭ ءبىر داناسىنىڭ ءوزى 25-30 تەڭگەگە باعالاناتىنىن بىرەۋ بىلسە, بىرەۋ بىلمەس. قازىر سول ۇيانىڭ سانىن 700-گە جەتكىزدىك. سوعان قاراماستان مەملەكەت تاراپىنان بەرىلەتىن سۋبسيديانى الا الماي, تارىعىپ وتىرمىز», دەيدى ومارتاشىلاردىڭ ءبىرى گريگوري پاستۋح.
Əر ءىستىڭ وزىنە تəن ماشاقاتى بار. وعان ەشكىمنىڭ تالاسى جوق. توسكەيدە ءتورت ت ۇلىكتى ورگىزگەن قازەكەمە جايىلىمنىڭ ءجونى بولەك ەكەنى انىق. سول سەكىلدى ومار تاشى كəسىبىنە ادالدىق تانىتقانداردىڭ دا ءوز مەحناتى بار. ولار «ارا جايۋ» جۇمىسى وڭاي ەمەس ەكەنىن العا تارتادى. ايتۋلارىنشا, ەرتە كوكتەمنەن باستاپ, كۇرەڭ كۇز كەلگەنشە كوشىپ جۇرەدى. سەبەبى ارادان بالدى مولىنان الۋ ءۇشىن ءشوپ بىتكەننىڭ گ ۇلىنەن شىرىن جيناۋ كەرەك. تۇسىنە بىلگەن ادامعا بۇل شارۋانىڭ قيىندىعى جەتىپ-ارتىلادى.
«وتكەن جىلى ارالار اراسىندا پاندەميا بولدى. سالدارىنان 80%-عا جۋىعى قىرىلىپ قالدى. جۇمىسقا جەگىلەتىن ارانى دا, اسىل تۇقىمدىنىڭ انالىعىن الۋعا دا قارجى قاجەت. الايدا جەرگىلىكتى بيلىك وكىلدەرى قول ۇشىن بەرە المادى. سۋبسيديا تالابى دا وزگەرگەنى جانىمىزعا باتتى. جاعدايدىڭ وسىلاي قۇبىلۋى سالدارىنان ەكى جۇزگە جۋىق ازامات كəسىپتى تاستاپ كەتۋگە ءمəجبۇر بولدى», دەيدى وبلىستىق ومارتاشىلار قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى كونستانتين كۋتاسوۆ مəسەلەنىڭ ءمəنىسىن ءتۇسىندىرىپ.
ماماندار ايتقان ۋəجگە سۇيەنسەك, جەل ۋىلدەگەن كۇنى ارالاردىڭ قانات قاعۋى مۇڭعا اينالادى. سول كەزدە ولار جəشىك توڭىرەگىندە عانا ۇشادى. ال ارانىڭ ەڭبەكقورلىعىن ەسەلەپ ارتتىرۋدىڭ ماڭىزى زور. ول ءۇشىن جوعارىدا مامان ايتقانداي, اسىل تۇقىمدى انالىعىن ساتىپ الۋ قاجەت. مۇنىڭ ءبəرى قارجىنى تالاپ ەتەدى. قاراجاتىڭ بولماسا, ءىستى العا دوڭگەلەتىپ əكەتەمىن دەۋ – بوس əۋرەشىلىك. سالاعا جاۋاپتى اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنداعى ازاماتتاردىڭ سوزىنە سەنسەك, اگروسەكتورعا ارنالعان سۋبسيديا از بولىنگەندىكتەن, ومارتاشىلاردى جارىلقاۋ مۇمكىن ەمەس. 2024 جىلدان بەرى قىرىقتان استام شارۋاعا 90 ملن تەڭگە شاماسىندا قاراجات بەرىلگەن. ال وتكەن جىلى ەشبىر ومارتاشى سۋبسيديانىڭ قىزىعىن كورمەگەن. ەكى جىلدىق قارىز الداعى كۇندەرى ۇلەستىرىلمەك.
«2024 جىلعى قارىز 113,7 ملن تەڭگەنى قۇراپ وتىر. 2025 جىلعى بەرەشەك – 33,7 ملن تەڭگە. بۇل بەرەشەك كەلەسى ايدىڭ ون بەسىنە دەيىن وتەلەدى دەپ وتىرمىز. جوسپاردا تۇر», دەيدى وبلىس əكىمدىگى اۋىل شارۋاشىلىعى باسقارماسىنىڭ ءبولىم باسشىسى نىشانالى تەلەۋوۆ.
قالاي بولعان كۇندە دە, ومارتاشىلاردىڭ سۋبسيدياعا دەر كەزىندە قول جەتكىزە الماي, قارجىلىق قولداۋدان قاعىلۋعا ءمəجبۇر بولعانى قىنجىلتادى. Əرينە, باسقارماداعىلار بەرگەن ۋəدەگە سالساق, بەرەشەك وتەلەر كۇن الىس ەمەس سەكىلدى. تەك قارجىلىق قولداۋدىڭ ۋاقتىلى كورسەتىلمەۋى كəسىپ يەلەرىنىڭ جۇمىسىنا كەدەرگى كەلتىرمەسە دەيسىڭ. ونى ۋاقىتىندا كورە جاتارمىز.
