«ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ 2018 جىلعى 30 شىلدە كۇنگى سانىندا «التى قۇلاش اۋليە كەسەنەسى – اقتاۋدىڭ ءتاج-ماحالى بولسا...» دەگەن ماقالا جارىق كورگەن بولاتىن. بۇل «تىرناق استىنان كىر ىزدەپ» مىنەۋ مەن سىناۋ ەمەس, بولسا دەگەن ىزگى تىلەك, ەل مەن جەر بەرەكەلى, دالا مەن قالا كورىكتى بولسا دەگەن پەرزەنتتىك-ازاماتتىق پەيىل جانە ء«ولى جەبەمەي, ءتىرى بايىمايدى» دەگەندەي, وتكەندەر رۋحى الدىنداعى ايتىلۋعا ءتيىستى پارىز بولاتىن. ونىڭ ۇستىنە, جۋىردا عانا, ياعني تامىز ايىنىڭ 11-12-دە القالى جيىن وتكىزىپ, رەسپۋبليكا قالالارى اراسىندا العاش رەت بەس مەملەكەتتىڭ پرەزيدەنتتەرىن تورىنە توعىستىرىپ, الەمگە تاراعان ماڭىزدى جاڭالىقتىڭ تۇعىرىنا اينالعان اقتاۋ – بولاشاعى زور قالا. كەشەگى «تۇبەك», بۇگىنگى ءدالىز – ماڭعىستاۋدىڭ باس قالاسى, وبلىس ورتالىعى, كەمەلەر قالقىعان كوك تەڭىز جاعاسىنداعى قازاقستاننىڭ پورتتى قالاسىنىڭ اجارلى بولۋى – بارشامىز ءۇشىن ماقتانىش.
ارادا اي وتكەندە ماڭعىستاۋ وبلىسى اكىمدىگىنىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنەن جان جادىراتار قۋانىشتى حابار كەلىپ جەتتى.
«اقتاۋ قالاسىنىڭ 17 شاعىن اۋدانىندا ورنالاسقان «التى قۇلاش اۋليە» قورىمىنىڭ ماڭىنان جاڭا زاماناۋي ۇلگىدەگى مەشىت سالىنادى. وبلىس اكىمى ەرالى توعجانوۆ ءوڭىردىڭ زيالى قاۋىم وكىلدەرى, اۋىل اقساقالدارى جانە ءبىر توپ عالىمدارمەن بىرگە اتالمىش تاريحي-مادەني نىساننىڭ باسىنا بارىپ, قۇرىلىس جۇمىستارىمەن تانىستى. جاڭادان بوي كوتەرەتىن عيبادات ءۇيىنىڭ جوباسى تالقىلانىپ, ماماندار جان-جاقتى ۇسىنىستارىن ورتاعا سالدى» دەلىنگەن حابارلامادا.
ماماندارمەن قورىم ماڭىن بارىپ كورگەن ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ اكىمى ەرالى توعجانوۆ:
– تاريحى تەرەڭدە جاتقان قورىمنىڭ اينالاسى الداعى ۋاقىتتا كوپشىلىك زيارات ەتىپ, رۋحاني-يماندىلىق ازىق الاتىن ورتاعا اينالۋى ءتيىس. سونداي-اق قالا قوناقتارى ءۇشىن قولايلى جاعداي جاسالىپ, نەگىزگى تۋريستىك نىسان رەتىندە قىزمەت ەتەتىن بولادى. ول ءۇشىن جاماعاتتىڭ دەم الۋىنا ىڭعايلاستىرىلىپ, مەشىتتىڭ اينالاسى اباتتاندىرىلۋى ءتيىس, دەپ تاپسىرما بەرگەن.
التى قۇلاش اۋليە مازارى سول قالپىندا ساقتالىپ, اينالاسىنداعى قورشاۋلارى جاڭارتىلىپ, حالقىمىزدىڭ تاريحى مەن تاعىلىمىن تانىتاتىن كەسەنەگە اينالماق.
«بەلگىلى ارحەولوگ اندرەي استافەۆتىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, التى قۇلاش اۋليە ەسكەرتكىشى ح-حI عاسىرعا جاتادى. 2006 جىلى «مادەني مۇرا» باعدارلاماسى بويىنشا وبلىستىق ءماسليحات شەشىمىمەن اۋليە مازارىن مادەني ورىن قاتارىنا كىرگىزگەن. 1996 جىلى التى قۇلاش اۋليەنىڭ سىرتى قورشالىپ, كەيىن ەسكەرتكىش-كەسەنە سالۋ ءىسى كوتەرىلدى. بىراق اياقسىز قالعان. وسىلايشا, التى قۇلاش اۋليە مازارىنىڭ ماسەلەسى 20 جىلدان استام ۋاقىت شەشىمىن تاپپاي, قالانىڭ قاق ورتاسىندا قاراۋسىز قالعان قوڭىرقاي كۇيدە بولدى. تالاي رەت اقساقالدار قاۋىمى قۇزىرلى مەكەمەلەرگە حات جازىپ, قورىمدى قالپىنا كەلتىرۋ تۋرالى ءوتىنىش بەرگەن. بۇگىننەن باستاپ اتالعان الاڭدا جىلدار بويى جاتقان كۇل-قوقىستار مەن قۇرىلىس قالدىقتارىنان تازارتۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. كيەلى قورىم باسىنا ارنايى بارعان زيالى قاۋىم وكىلدەرى مەن اۋىل اقساقالدارى باتاسىن بەرىپ, اق تىلەكتەرىن جەتكىزدى» دەلىنگەن ودان ءارى حابارلامادا.
بۇل ماڭعىستاۋلىقتار كوپتەن كۇتكەن جاڭالىق جانە تالايدان بەرى ايتىپ جۇرگەن ماسەلە بولاتىن.
قازىرگى تاڭدا اقتاۋدا 1989 جىلى اشىلعان شاعىن قالالىق مەشىت پەن 2000 جىلى سالىنعان بەكەت اتا اتىنداعى ماڭعىستاۋ وبلىستىق مەشىتى بار. اقتاۋ قالاسى تۇرعىندارى سانىنىڭ ارتۋى مەشىتتەردىڭ سىيىمدىلىعى ماسەلەسىن تۋىنداتاتىنى بەلگىلى. وسى ورايدا, التى قۇلاش اۋليە قورىمى ماڭىنان بوي كوتەرەتىن مەشىت جانە قالا قوناقتارى مەن تۇرعىندارى بارىپ زيارات ەتەتىن رۋحاني-يماندىلىق ورنىنا اينالاتىن اۋليە كەسەنەسى – ۋاقىت تالابى.
زيارات ءۇشىن بارعان جەكەلەگەن تۇرعىندار بولماسا, قالانىڭ ورتاسىندا قاراۋسىز قالىپ كەلگەن قورىم ەندى قايتا جاڭعىرعان كەسەنە بولىپ قالا ساۋلەتىن اسىرىپ, سونداي-اق حالىققا قىزمەت ەتىپ, ۇرپاق ساناسى مەن تاربيەسىنە يماندىلىق ساۋلەسىن شاشىپ, سىڭىرەتىن ورىنعا اينالسا قانداي قۋانىش! «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىندە كوتەرىلگەن ماسەلە شەشىمىن تاۋىپ جاتسا, ول دا باسىلىمنىڭ وقىرماننىڭ كوكەيىندەگى ماسەلەنى ورىندى قوزعاعانى دەپ ايتۋعا بولادى.
گۇلايىم شىنتەمىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
ماڭعىستاۋ وبلىسى
