قازاق ءتىلىن ايتپاعاندا, ورىسشا, قىتايشا, موڭعولشا, ۇيعىرشا ەمىن-ەركىن سويلەيتىن. مارقۇمنىڭ تۋعان جەرى – قازىرگى شىڭجان ولكەسىنە قاراستى جەمسارى-شونج ماڭى. 1930-1940 جىلداردىڭ الاساپىرانىندا قوبدا بەتىنە ءوتىپ كەتكەن ەكەن دە, اناسى قالىپ قويىپتى.
جات ەلگە تابانى تيگەن العاشقى جىلدارى زاكەڭ «اقكول» دەيتىن رەسەيمەن شەكارالاس ساۋدا بەكەتىندە ورىس كاسىپكەرلەرى اشقان ءجۇن جۋاتىن كوشپەلى فابريكادا جۇمىس ىستەپ, ءتىل ۇيرەنگەن. شامامەن 1945-1946 جىلدارى تاقاي تاپبايقىزى دەيتىن اپامىز ەكەۋى اقكولدە شاڭىراق كوتەرىپتى. وسى زايىبىنان تۋعان ءۇرىم-بۇتاعى قازىر تۇگەلدەي قازاقستاندا ءومىر ءسۇرىپ جاتىر.
اقساقالدىڭ 100 جاسقا تولۋ قۇرمەتىنە وراي ەلدىڭ باسشىسى يۋ.تسەدەنبال ارنايى قۇتتىقتاۋ جولداپ, رەسپۋبليكالىق ارداگەرلەر كەڭەسىنىڭ توراعاسى جامبىنىڭ ءجاميانى دەيتىن گەنەرالدى جىبەرىپ, سىي-سياپات كورسەتەدى. مىنا فوتوداعى كورىنىس ءدال سول ساتتەن تۇسىرىلگەن.
وسى كەزدەسۋ بارىسىندا گەنەرال: «اقساقال, قانشا مولشەردە زەينەتاقى الاسىز؟» دەپ سۇراپتى. سويتسە, زاياات اتا ەشقاشان زەينەتاقى الىپ كورمەپتى. سەبەبىن سۇراسا قاريا: – تەرىم سىڭبەگەن ارام اقشانى قالاي الام, – دەپ جاۋاپ بەرگەن. جولاۋشى گەنەرال اتتانار الدىندا ايماق باسشىلارىنا ەسكەرتىپ, قارياعا زەينەتاقى تاعايىنداپ بەرۋدى تاپسىرادى.
سودان ۇكىمەت ادامدارى كەلىپ: «زەيناتاقى ارام اقشا ەمەس, جاسىڭىزدا ىستەگەن ەڭبەگىڭىزدىڭ وتەۋى» دەسە, اقساقال ودان ءارى شىر-پىر بولىپ: «ويباي-اۋ, ول كەزدە ىستەگەن ەڭبەگىم ءۇشىن ايلىق الدىم ەمەس پە!» دەپ بەت قاراتپاپتى.
امالى قالماعان باستىقتار ءمان-جايدى تانىستىرۋ ءۇشىن تاپسىرما بەرگەن گەنەرالعا حابارلاسادى. وسىلاي دا, وسىلاي, اقساقال اقشا الماي جاتىر. سودان زاكەڭە گەنەرالدىڭ ءوزى سويلەسىپ, جاعدايعا قانىققان سوڭ «قاريانى قيناماڭدار» دەپ ورتالىقتان ول كىسىگە ارنايى سىيلىق جىبەرتەدى. گەنەرالدىڭ ءىلتيپاتىنا ريزا بولعان زاياات قاريا وعان «قاراعىم, سەن دە مەنىڭ جاسىما كەل», دەپ باتاسىن بەرىپتى. قۇدايدىڭ قۇدىرەتى, باتا العان جاميا گەنەرال 2007 جىلى 100-گە قاراعان شاعىندا دۇنيەدەن ءوتتى.
بەرتىندە ەستىدىك, زاياات اتامىزدىڭ اناسى دا كوپ جاساپ تۋرفان ولكەسىندە ومىردەن ءوتىپتى. مارقۇم ءومىر بويى ء«بىر كۇنى كەلەر» دەپ ۇلىن كۇتىپتى. كۇندە ۇيىقتار الدىندا پەشتىڭ كومەيىنە وتىن تولتىرىپ, ۇستىنە سۋ تولى شاۋگىم اسىپ قويادى ەكەن. « ۇلىم شولدەپ كەلەتىن شىعار, دايىن تۇرسىن» دەپ. ول, ول ما, كەيۋانا ەگەر دە بىرەۋ-مىرەۋ «بالاڭ كەلدى, ءسۇيىنشى!» دەسە, ۇيالىپ قالمايىن دەپ, قاقتاعان اق كۇمىستىڭ شەتىن تەسىپ, وعان ءجىپ وتكىزىپ موينىنا ءىلىپ جۇرەدى ەكەن. ماقساتى – ءسۇيىنشى سۇراعان ادامعا بەرمەك. بەيباق انا دۇنيەدەن وتەرىندە كۇمىستى وزىمەن بىرگە قوسا جەرلەۋدى ءوتىنىپتى. و دۇنيەگە بارعاندا ۇلىما ۇشىراسارمىن دەگەن ءۇمىتى شىعار...
بەكەن قايرات ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان»
