ماسەلەن, بايزاق اۋدانى, سۋحانباي اۋىلدىق وكرۋگىندەگى «اسىل باق» وندىرىستىك كووپەراتيۆى 50 گەكتار جەرگە ينتەنسيۆتى الما باعىن ءوسىرۋدى قولعا الىپ وتىر. وتكەن جىلى جولعا قويىلعان جوبانىڭ قۇرىلىسى بۇگىندە اياقتالۋعا جاقىن. ال اعىمداعى جىلدىڭ ءساۋىر ايىنان باستاپ مۇندا پولشادان اكەلىنگەن الما كوشەتتەرىن وتىرعىزۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. تاياۋدا وبلىس اكىمى اسقار مىرزاحمەتوۆ الما باعىن قۇرىلىسىنىڭ جۇمىسىمەن تانىسقان بولاتىن. اكىم مۇنداعى قۇرىلىس جۇمىستارىن جان-جاقتى زەردەلەپ, بولاشاقتا بۇلاردىڭ قانشالىقتى ءونىم بەرەتىنىن دە سۇراپ ءبىلدى.
– الما كوشەتتەرىن وتىرعىزۋدى ءساۋىر ايىنان باستاپ, وسى ايدىڭ سوڭىنا دەيىن اياقتاۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. دالا جۇمىستارىنا بۇگىندە 54 ادام مەن 10-عا تارتا تەحنيكا جۇمىلدىرىلعان. نەگىزىنەن مۇندا «ايدارەد», «گالا», «گولدەن دەليشەس» سورتتى پولشالىق الما كوشەتتەرى وتىرعىزىلۋدا. بولاشاقتا اتالعان باق گەكتارىنان 50 توننادان الما بەرەتىن بولادى. ەندى الداعى 5 ماۋسىمعا دەيىن ءتيىستى قۇرىلىس جۇمىستارىن اياقتاپ, باقتى كووپەراتيۆكە وتكىزەتىن بولامىز, – دەيدى قۇرىلىسقا جاۋاپتى «FTC Equitۋ» جشس باسشىسى الماس كارىباەۆ. كوپپەراتيۆ باسشىلىعى كوشەتتەر تامىرلانىپ, ءونىم بەرگەنگە دەيىن 2 جىل بويى باقتى پولشالىق ماماندارمەن بىرلەسە باقىلاۋدا ۇستايتىندىقتارىن ايتىپ وتىر. ولار جەرگىلىكتى مامانداردى جاڭا تەحنولوگيامەن جابدىقتالعان ينتەنسيۆتى باقتىڭ جۇمىسىنا ۇيرەتەدى. جەرگىلىكتى ماماندار ءۇشىن پولشالىق مامانداردىڭ كومەگىنە جۇگىنبەي-اق, ينتەنسيۆتى باق وسىرۋگە مۇمكىندىك جاسالۋدا.
وسى ۋاقىتقا دەيىن اتالعان سەرىكتەستىك جامبىل اۋدانى, شايقورىق اۋىلىنىڭ ماڭىنان 47 گەكتارلىق ۇدەمەلى الما باعىنىڭ دا قۇرىلىسىن جۇرگىزگەن ەكەن. سونىمەن قاتار ت.رىسقۇلوۆ اۋدانىنىڭ قۇلان اۋىلىندا دا 100 گەكتار جەرگە شيە كوشەتتەرىن وتىرعىزىپتى. بۇگىندە ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ دامۋىنا ەلەۋلى ۇلەس قوسىپ وتىرعان «اسىل باق» وندىرىستىك كووپەراتيۆىنە 10 شارۋاشىلىق مۇشەلىككە كىرگەن. كووپەراتيۆ مۇشەلەرى مەملەكەتتىڭ قولداۋىن ايرىقشا اتاپ ءوتتى. اتالعان كووپەراتيۆ اۋىل شارۋاشىلىعىن قارجىلاي قولداۋ قورى ارقىلى جالپى جوبالىق قۇنى 720 ميلليون تەڭگە بولاتىن وسى جوبانى قولعا الىپ وتىر.
دەيتۇرعانمەن, شارۋالاردىڭ الاڭدايتىن ماسەلەلەرى جوق ەمەس. بۇل الاڭداۋشىلىقتىڭ ءبارى دە قاراجات كوزىنە كەلىپ تىرەلەدى. بايزاق اۋدانىنداعى «تالاپ» شارۋا قوجالىعىنىڭ توراعاسى ماۋىت فازۋلوۆ قانت قىزىلشاسىن ەگۋگە قاجەتتى 800 گەكتار ەگىس القابىنا سۋ ۇنەمدەۋ تەحنولوگياسىن ەنگىزۋ ءۇشىن ينفراقۇرىلىم تارتۋ جۇمىستارىنا ا. مىرزاحمەتوۆتەن كومەك سۇرادى. ينفراقۇرىلىم تارتۋ جۇمىستارىنىڭ جالپى قۇنى 312 ميلليون تەڭگە بولادى ەكەن. الايدا اكىم بۇل قاراجاتتىڭ بىردەن بولىنە سالمايتىنىن, بۇل ماسەلەنى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى-2020» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا شەشۋ قاجەتتىگىن جەتكىزدى.
جامبىل ءوڭىرى قانت قىزىلشاسىن ەگۋدە بەلسەندىلىك تانىتىپ كەلە جاتقان ايماقتىڭ ءبىرى. جىل باسىندا وبلىس باسشىسى وتكەن جىلى 120 مىڭ توننا قانت وندىرگەن تاراز قانت زاۋىتىنىڭ جۇكتەمەسىن بيىل 200 مىڭ تونناعا دەيىن جەتكىزۋدى تاپسىرعان ەدى. بىراق ول ءۇشىن شارۋالاردىڭ دا ماسەلەسى شەشىلۋى ءتيىس. مىسالى, بايزاق اۋدانىنداعى جاڭاتۇرمىس اۋىلدىق وكرۋگىندەگى «مانات» شارۋا قوجالىعى 70 گەكتار جەرگە ءداستۇرلى تەحنولوگيامەن قانت قىزىلشاسىن ەگىپ كەلەدى. اتالعان شارۋا قوجالىقتىڭ توراعاسى ساحا ماناتوۆ ا. مىرزاحمەتوۆكە بۇگىندە قولدانىستاعى تەحنيكالاردىڭ ەسكىرگەنىن جانە قانت قىزىلشاسىنا قاجەتتى گەربيتسيدتەردىڭ قىمباتتىعىن ايتتى. سونىمەن قاتار شارۋانىڭ ايتۋىنشا, بيىلعى جىلى دەلدالداردىڭ ارالاسۋىنىڭ ناتيجەسىندە ءتاتتى ءتۇبىر ۇرىعىنىڭ باعاسى دا شارىقتاپ كەتكەن.
بۇل كۇندە ديقان ءۇشىن جەردى تىڭايتۋ ماسەلەسى دە وزەكتى بولىپ شىقتى. ول ءۇشىن ەڭبەككەر اكىمنەن وڭىردەگى «قازفوسفات» جشس ءوندىرىس وشاقتارىنان قالعان قالدىقتاردى وسى ماقساتقا پايدالانۋ ءۇشىن كومەكتەسۋىن سۇرادى. بۇل رەتتە ا. مىرزاحمەتوۆ قاجەتتى تەحنيكاعا قاتىستى اقپاراتتى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنە حات ارقىلى جولداۋدى, زيانكەستەرگە قارسى ءدارى-دارمەك ماسەلەسىن شەشۋدى, ءتاتتى ءتۇبىر باعاسىن تۇراقتاندىرۋدى جانە ەگەر كەرى اسەرى بولماسا «قازفوسفات» جشس وندىرىسىنەن قالعان قالدىقتاردى جەردى تىڭايتۋعا پايدالانۋ جولىن قاراستىرۋدى ءتيىستى مەكەمە باسشىلارىنا تاپسىردى. ەگەر تاپسىرىلعان تاپسىرمالار جۇزەگە اساتىن بولسا, شارۋالاردىڭ دا ماسەلەسى بىرجاقتى شەشىلەدى.
قانت قىزىلشاسىن ەگۋدەگى ماسەلە بايزاق اۋدانىندا عانا ەمەس, جامبىل اۋدانىندا دا بار بولىپ شىقتى. جامبىلدىق شارۋالار دا قانت زاۋىتىن قىزىلشا تۇقىمىمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەسىن كەشىكتىرىپ جاتقانىن ايتۋدا. ماسەلەن, جامبىل اۋدانى, كولقاينار اۋىلدىق وكرۋگىندەگى «قىزىل-ديقان» وندىرىستىك كووپەراتيۆىنىڭ توراعاسى نۇريدين بەتمانوۆ بۇگىندە 50 گەكتار جەرگە ءتاتتى ءتۇبىر وتىرعىزۋ ماقساتىمەن ەگىستىككە تامشىلاتىپ سۋارۋ تەحنولوگياسىن ەنگىزۋگە بارلىق مۇمكىندىكتى جاساپ قويىپتى. بىراق تۇقىم جاعى شارۋانىڭ تىرلىگىن تۇرالاتىپ تۇرعان كورىنەدى. ايشا ءبيبى اۋىلدىق وكرۋگىندەگى «اق كول» شارۋا قوجالىعى بۇگىندە 100 گەكتار جەرگە پياز, كارتوپ جانە ءسابىز ەگۋ جۇمىستارىن باستاپ كەتىپتى. اتالعان شارۋاشىلىق بيىل العاش رەت تامشىلاتىپ سۋارۋ تەحنولوگياسىن قولدانىپ وتىر ەكەن. قوجالىق بريگاديرى يسلام مينۋسوۆ وسى ۋاقىتقا دەيىن جىلىنا 1 گەكتاردان 70-80 توننا ءونىم الىپ كەلگەنىن ايتادى. بىراق ءونىمنىڭ ءبارى دە ەگىستىك باسىنان ساتىلىپ كەتەدى ەكەن.
راسىندا دا, بۇگىندە كاسىبىن دوڭگەلەتۋگە نيەتتى شارۋالارعا مەملەكەت تاراپىنان كورسەتىلىپ جاتقان قولداۋ از ەمەس. سونداي-اق, شارۋالار ەككەن جەرى مەن العان ءونىمى ءۇشىن تاعى دا سۋبسيديا الادى. جەرگىلىكتى بيلىكتىڭ شارۋالارعا دەگەن نيەتى ءتۇزۋ. بىراق شارۋالاردىڭ العان ونىمىنەن وبلىس ەكونوميكاسىنا ەشقانداي دا پايدا ءتۇسىپ جاتقان جوق. نەگە دەسەك, ناۋقاندىق جۇمىسپەن قامتىلعان ازاماتتار ارنايى مەكەمەدە تىركەلىپ, ولاردىڭ زەينەتاقى قورىنا اقشا اۋدارىلىپ جاتپاعان سوڭ سالىققا دا قاراجات تۇسپەيدى. سونداي-اق ءوز ونىمدەرىمىزدى ءوز پايدامىزعا جاراتۋ ماسەلەسىندە دە وسىنداي ولقىلىقتار بار.
حاميت ەسامان,
«ەگەمەن قازاقستان»
جامبىل وبلىسى
