جالپى, ەلىمىزدىڭ جاۋھارىنا بالاناتىن الاكولدىڭ قوس جاعالاۋى ەنشىلەس ەكى وبلىستىڭ ماڭدايعا باسقان باعى دەسەك بولادى. الماتى وبلىسىنىڭ اۋماعىنا كىرەتىن جاعالاۋعا كەلەتىن دەمالۋشىلار سانى جىل سايىن ارتۋدا. الاكولدىڭ شيپالى سۋىنىڭ داڭقى كورشى رەسەي, وزبەكستان, قىتاي ەلىنەن اسىپ, ەۋروپا تۋريستەرىن قىزىقتىرا باستاعان. بۇل – بىلتىرعى جىلدىڭ دايەكتەمەسى. كەلۋشىلەردىڭ جىل سايىن كوبەيۋى ايماقتاعى تۋريستىك نىسانداردىڭ دامۋى مەن ينفراقۇرىلىمنىڭ جاقسارۋىنا دا ىقپال ەتىپ وتىر. ياعني سوڭعى 4 جىل ىشىندە بۇل سالادا ىلگەرىلەۋ بار. ايماقتا تۋريستىك قىزمەت كورسەتۋ كولەمى ەكى ەسەگە وسكەن. سول بىلتىرعى ەسەپ بويىنشا تۋريستىك قىزمەت كورسەتۋدەن بيۋدجەتكە 8,3 ميلليارد تەڭگە تابىس كەلگەن. كوكتەمدە ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ جەتىسۋعا جاساعان ساپارىندا الاكولدى ارنايى بارىپ كورگەن بولاتىن. سوندا وبلىس اكىمى اماندىق باتالوۆتىڭ بيىل كول جاعالاۋىنداعى كورسەتكىش ودان ءارى جاقسارىپ, كەلەتىن تۋريستەر سانى 1 ميلليون ادامعا جەتىپ, تۇسەتىن تابىس 10 ميلليارد تەڭگە شاماسىندا بولادى دەگەن ەدى.
قازىر سول ماقسات ورىندالىپ جاتقانعا ۇقسايدى. مىسالعا, جاعاجايداعى دەمالىس ماۋسىمى اشىلعاننان بەرگى ناتيجە جامان ەمەس. الاكولگە شومىلۋعا كەلگەن ادامداردىڭ العاشقى لەگىنىڭ قاراسى 300 مىڭنان اسىپ جىعىلىپتى. بۇل – ءبىر ايداعى ەسەپ-قيساپ. ونىڭ ىشىندە مىڭنان استام تۋريست ۇشارالعا ۇشاقپەن ۇشىپ كەلسە, 15 مىڭنىڭ ۇستىندەگى جولاۋشى پويىزبەن جەتكەن. ال وسى ارالىقتا جەكە كولىكپەن, تۋريستىك كومپانيالاردىڭ تاسىمالداۋىمەن كەلگەن دەمالۋشىلاردا تولاس جوق. راس, ءدال قازىر تالدىقورعاننان ۇشارالعا كولىكپەن جەتۋ قيىنداۋ. نەگىزگى جول جوندەلىپ, جوندەلگەندە دە تولىقتاي قايتا سالىنىپ جاتىر. ۇشارالعا دەيىنگى اۆتوبان قۇرىلىسى باستالعان. وسى جول ءارى قاراي شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اۋماعىنا جالعاساتىن بولادى.
جالپى, ەلىمىزدىڭ تۋريستىك الەۋەتىن ءسوز ەتكەندە ءبىر سۇراق كولدەنەڭدەيدى: كەتكەن شىعىن ءوزىن اقتاي ما؟ بۇل ساۋالعا جاۋاپ بەرۋ ءۇشىن وتكەن, ءتىپتى ارعى جىلداردىڭ ەسەبىنە جۇگىنەيىك. ماسەلەن, سوڭعى ءتورت جىل ارالىعىندا الماتى وبلىسىندا تۋريستىك قىزمەت كورسەتۋ كولەمى ەكى ەسە ارتىپتى. دەمەك, سۇرانىس بار دەگەن ءسوز. كورسەتىلگەن قىزمەتتى اقشاعا شاعىپ كورەيىك. وتكەن 2017 جىلى ايماقتا قىزمەت كورسەتۋدەن تۇسكەن تابىس 8,3 ملرد تەڭگەنى قۇراپتى. سالىستىرۋ ءۇشىن قاراڭىز: ءدال وسى تابىس كوزى 2014 جىلى 3,9 ملرد تەڭگە شاماسىندا بولعان ەكەن. ءوسىم بار, دەمەك شىعىن اقتالاتىنى انىق. جانە بىلتىر الاكول جاعاسىندا كورسەتىلگەن قىزمەت قۇنى عانا 3,5 ملرد تەڭگەگە جەتىپتى. بيىل دا «قازان اۋزى جوعارى». قازىر كول جاعالاۋىندا زاماناۋي ۇلگىدەگى دەمالىس ورىندارىنىڭ سانى وننان استى. دەمالىس اۋماعىن جاڭعىرتۋعا 1 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلعان.
جاعاجاي دەمالىسى تۋرالى ءسوز قوزعاعاندا, وبلىستاعى دەمالۋشىلار قاتارى سيرەمەيتىن بالقاش كولىن دە ۇمىتپاۋىمىز كەرەك. راس, بالقاشتىڭ ءباسىن ارتتىرىپ, باعاسىن بىلمەي جۇرگەنىمىز وكىنىشتى. اسىرەسە جول مەن جاعالاۋداعى جاتىن ورىن ماسەلەسى وتكىر. وبلىس تاراپىنان قادامدار جاسالىپ جاتىر. قازىر قولعا الىنعان شارالار تولىعىمەن جۇزەگە اسسا, بالقاش جاعالاۋىندا دا تۋريستەردىڭ قاتارى ۇستەمەلەنەتىنى انىق. مالىمەت بويىنشا بالقاش كولىنە باراتىن جولدارعا كۇردەلى جوندەۋ جۇرگىزۋ جۇمىستارى جاسالۋدا. ياعني سارقان اۋدانىنداعى «لەپسى – بالقاش كولى» اۆتوموبيل جولى مەن «الماتى – وسكەمەن – قىزىل قايىڭ – لەپسى» باعىتىنداعى تاس جول تولىق جوندەلىپ بىتسە, سۋ اڭساعان ءتۋريستىڭ ءبىر سوعىپ كەتەتىن ورنى بالقاش بولماق...
ايتپاقشى, بيىل ايماقتا سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتۋ بويىنشا 100 نىسان جاڭادان اشىلعان. بۇل 25 مىڭ جۇمىس ورنىنىڭ قۇرىلىپ, 12 مىڭ جەكە قۇرىلىمعا تۇراقتى جۇمىس ىستەۋگە مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. وسى شارالاردىڭ بارلىعى الماتى وبلىسىنىڭ تۋريستىك الەۋەتىن ارتتىرىپ, جەتىسۋدىڭ وتاندىق تۋريزم يندۋسترياسىنىڭ كوشباسشىسى بولۋىنا جول اشۋى ءتيىس.
قالماحانبەت مۇقامەتقالي,
«ەگەمەن قازاقستان»