وسى ۋاقىت ىشىندە تۇرعىنداردى تەگىن پرەپاراتتارمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بولىنگەن قارجى 6,4 ەسە شاماسىندا كوبەيگەن. دەمەك, مەملەكەت اتالعان سالاداعى كومەك كولەمىن ارتتىرعانى انىق. سونداي-اق بيىل امبۋلاتوريالىق دارىلەردى ساتىپ الۋ ورتالىقتاندىرىلدى. ناتيجەسىندە پرەپاراتتاردى ونلاين جۇيەدە ساتۋ جولعا قويىلىپ, 23 ميلليارد تەڭگە ۇنەمدەلدى.
جاسىراتىنى جوق, تەگىن ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋدەگى ەڭ ىرگەلى ماسەلە سوزىلمالى اۋرۋمەن اۋىراتىن ناۋقاستاردىڭ تىزىمگە كىرمەي قالۋى مەن قاجەتتى تەگىن ءدارى-دارمەككە قاراجات ءبولۋدىڭ دۇرىس جوسپارلانباۋى بولىپ وتىر. ەكىنشىدەن, جەرگىلىكتى دەڭگەيدە قارجىلاندىرۋدىڭ قيىندىعىنان ازاماتتاردىڭ ءدارى-دارمەك جەتىمسىزدىگىن كورىپ قينالۋى دەر ەدىك. ءدارى-دارمەك جەتكىزۋدىڭ مانىسىنە ۇڭىلگەن سايىن مەملەكەت تاراپىنان قامتاماسىز ەتىلەتىن تەگىن قىزمەت تۇرىندە ءبىراز ماسەلەنىڭ شيكىلىگى بارلىعى ايقىندالىپ وتىر. بيىلدان باستاپ بۇل ولقىلىقتى شەشۋدەگى ناقتى قادامداردىڭ تىزبەگى جاسالدى. العاشقىسى ءدارى-دارمەكتەردى ساتىپ الۋ بويىنشا بىرىڭعاي ءديستريبيۋتردىڭ تەگىن امبۋلاتوريالىق دارىمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىن زەردەلەيتىن قاناتقاقتى جوبا رەتىندەگى بايلانىس ورتالىعى ىسكە قوسىلدى.
2018 جىلدىڭ 1 توقسانىندا ەلىمىزدەگى 404 مەديتسينالىق ۇيىمعا تەگىن امبۋلاتوريالىق دارىمەن قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا 22,3 ملرد تەڭگە كولەمىندەگى ءدارى-دارمەك جونەلتىلدى. تۇتاس العاندا, بىرىڭعاي ءديستريبيۋتردىڭ ءتىزىمى بويىنشا امبۋلاتوريالىق جانە ستاتسيونارلىق دارىمەن قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان 1040 اتاۋلى ءدارى-دارمەك ساتىپ الىندى. بۇل ساتىپ الۋ شارالارىنىڭ ونلاين رەجىمىندە وتكىزىلگەنىن دە ايتا كەتۋ ءلازىم. ال دارىلىك پرەپاراتتاردى ساتۋ مەن ساتىپ الۋداعى ايتۋلى جاڭالىق – ەلەكتروندى ۆەب-پورتالدىڭ ىسكە قوسىلۋى بولىپ وتىر. ءدارى-دارمەكتى ساتىپ الۋدا بۇرىنعى قاعازباستىلىق كەرى ىسىرىلادى جانە فارماتسەۆتيكالىق كومپانيالاردىڭ ءاربىر لوت بويىنشا جاساعان قادامى اشىق تۇردە جۇرگىزىلەدى. ەڭ تومەنگى باعا قويىلعانشا ساتىلىم بارىسى باسەكەگە قاتىسۋشىلاردىڭ بارىنە ايقىن كورىنۋى ءۇشىن ءبىر مەزەتتە اتقارىلادى. بۇل «بارماق باستى, كوز قىستى» سىبايلاستىققا توسقاۋىل بولاتىنى انىق.
دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى ەلجان ءبىرتانوۆتىڭ ايتۋىنشا, دارىمەن قامتاماسىز ەتۋدە ەلەكتروندى ساتىپ الۋدى ەنگىزۋ دەنساۋلىق ساقتاۋدى تسيفرلاندىرۋ شەڭبەرىندە جۇزەگە اسىرىلاتىن ماڭىزدى جوبا.
ەلەكتروندى پورتالدىڭ فۋنكتسيونالدىلىعى قاراپايىم جانە قولجەتىمدى ءارى وسىعان دەيىن بارلىق سالادا وتكىزىلىپ جۇرگەن مەملەكەتتىك ساتىپ الۋعا ۇقساس. جوبا دارىلىك پرەپاراتتاردى ساتىپ الۋ تۋرالى زاڭنامانىڭ بارلىق تالابىن ەسكەرە وتىرىپ ازىرلەنگەن. ساتىپ الۋعا قاتىساتىن كومپانيا وكىلدەرىندە اتالعان ۇيىمدا تىركەلگەن ەلەكتروندىق ساندىق قولتاڭباسى بولۋى عانا مىندەتتى. ال باسقا شارۋالار ۇسىنىلعان رەگلامەنتكە سايكەس ستاندارتتى تەندەرلىك راسىمدەردىڭ بارلىق ساتىلارىن قامتيدى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترىنىڭ ايتۋىنشا, ايماقتاردا جوسپارلاۋ جۇمىسى دۇرىس جۇرگىزىلمەيدى. سونىڭ سالدارىنان ءبىر جەردە ءدارى-دارمەك جەتىسپەي جاتسا, ەندى ءبىر جەردە ارتىعىمەن ساتىپ الىنعان پرەپاراتتار قويمالاردا جاتىر. بۇل دەگەنىمىز – مەملەكەت قازىناسىنان شىققان قىرۋار قارجى. «سۋدىڭ دا سۇراۋى بار» دەگەن. وسىنداي ولقىلىقتى بولدىرماۋ ماقساتىندا «سك-فارماتسيانىڭ» كەيبىر اقپاراتتىق جۇيەلەردى ءوزارا قوسۋى ناتيجەلى بولدى. «وسىنىڭ ارقاسىندا ەمxانالارعا جەتكىزىلەتىن دارىلەردىڭ كولەمىن كورىپ وتىرامىز. ماسەلەن, دارىگەر رەتسەپت جازىپ بەرسە, ناۋقاس ادام ءدارىنى الدى ما, المادى ما, الدە ءدارى ءالى قويمادا جاتىر ما, ءبارىن كورۋگە بولادى. نەگىزى, كەيبىر وڭىردە كوپ ءدارى-دارمەك قويمادا جاتىر», دەدى ە.ءبىرتانوۆ.
ءمينيستردىڭ سوزىنە قاراعاندا, بۇگىندە بارلىق اكىمدىكتەرگە ناۋقاستاردىڭ ءتىزىمىن ەلەكتروندى فورماتقا اۋىستىرۋ تۋرالى تاپسىرما بەرىلدى. ال ەلەكتروندى فورماتقا اۋىستىرۋ – دارىلىك پرەپاراتتارعا سۇرانىستى اۆتوماتتى تۇردە جوسپارلاۋ دەگەن ءسوز. «قاجەتتى ءدارى ەلەكتروندى پورتال ارقىلى ساتىپ الىنادى. پاتسيەنتكە SMS ارقىلى, ءيا بولماسا, ءموبيلدى قوسىمشا ارقىلى xابارلاما تۇسەدى. ول ءدارىنى العانى نەمەسە الماعانى تۋرالى جاۋاپ بەرەدى. سوعان قاراي جوسپار جاسالادى», دەدى ە.ءبىرتانوۆ.
پورتال اپروباتسيادان ءوتىپ, قاجەتتى تۇزەتۋلەر ەنگىزىلگەننەن كەيىن ۆەب-رەسۋرستا ءالى جۇزەگە اسىرىلماعان ساتىپ الۋ پوزيتسيالارى بويىنشا 2018 جىلعا ارنالعان دارىلەردى ساتىپ الۋ ۇيىمداستىرىلادى. 2019 جىلى پاتسيەنتتەردى تەگىن دارىلىك قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ءدارى-دارمەكتەردى ساتىپ الۋدىڭ بارلىعى ەلەكتروندىق فورماتتا جۇزەگە اسىرىلماق.
پورتال ەلەكتروندىق كوممەرتسيا ورتالىعىنىڭ پلاتفورماسىندا جۇمىس ىستەيدى. وندا ەلەكتروندىق مەملەكەتتىك ساتىپ الۋ پورتالى, «ە-مينفين» جانە «قازىناشىلىق – كليەنت» نەگىزدەرى قاراستىرىلعان. «سك-فارماتسيا» وكىلدەرى جوبانىڭ الەۋمەتتىك ماڭىزدىلىعىن ەسكەرە وتىرىپ, ەلەكتروندىق كوممەرتسيا ورتالىعى ارقىلى وتەۋسىز نەگىزدە جۇزەگە اسىرادى. وسىلايشا تەگىن ءدارى-دارمەك پاتسيەنتتەر ءۇشىن ۆەب-پورتال ارقىلى ساتىلىپ الىنباق.
انار تولەۋحانقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان»
