كۇرەس • 16 شىلدە، 2018

ەلدىڭ اتىن شىعارعان ەرجان بالۋان

423 رەتكورسەتىلدى

جۋىردا ارقانىڭ ءاپايتوس بالۋانى ەرجان شىنكەەۆ «قازاقستان بارىسى» اتاندى. ءسويتىپ قازاق كۇرەسىنىڭ ارداكۇرەڭدەرى، بۇلشىق ەتتەرى بىلەۋدەي، بويلارى تىرەۋدەي بەيبىت ىستىباەۆ، ايبەك نۇعىماروۆ سىندى ايبارلى ازاماتتارىمىزدىڭ قاتارىنا قوسىلدى. ەرجانمەن كىندىك قانىمىز تامعان ناعىز «ايھاي» جەرلەسپىز. قاراعاندى وبلىسىنىڭ شەت اۋدانىنىڭ «بوساعا» ستانساسى. جەرىمىزدىڭ بۇلاي اتالۋى دا تەگىن ەمەس. وڭتۇستىكتەن كەلە جاتقاندا سارىارقانىڭ باستالار تۇسى، ياعني بوساعاسى. 

وسى شەت وڭىرىنەن بوگەنباي، قابانباي لەگىندەگى باتىرلاردىڭ ءبىر شوعىرى شىققان. ولار سەڭكىباي، جيدەباي، بايعوزى، جارىلعاپ دەسەك، ەل اۋزىندا ايرىقشا وجەتتىگىمەن جارىلعاپ كوكبورى باتىر اتانىپ كەتكەن سوڭعىسى ەرجان بالۋانىمىزدىڭ التىنشى اتاسى. جارىلعاپ بابامىزدىڭ بەل بالاسىنا قازاق باتىرلارىنىڭ كوسەمى ەر بوگەنبايدىڭ ءوزىنىڭ قىزىن بەرگەنى تۋرالى اڭگىمە دە ايتا كەتۋگە تۇرارلىق. بىردە جاسانعان جاۋ شەبىنە بوگەنباي مەن جارىلعاپ قاتار كىرەدى. كوزىنە قان تولعان جاكەڭ الدىنداعى قالماقتاردى قوعاداي جاپىرىپ، جاۋدىڭ انا شەتىنە ءبىر، مىنا شەتىنە ءبىر ويقاستاپ شىعادى عوي. ايبارى اسىپ تۇرعان ەكى باتىردىڭ قولى جەڭەدى اقىرى.

– جارىلعابىم، ەر دەسە دەگەندەي ەكەنسىڭ. اتتەڭ الدى-ارتىڭ بىردەي بولار ما ەدى، – دەپ ءسال وكىنىش بىلدىرەدى بوكەڭ. جارىلعاپ العا ۇمتىلىپ جۇرگەن دە ارتى اشىق قالادى ەكەن. سوعىس ونەرىن ابدەن مەڭگەرگەن سۇڭعىلا باتىر سونى بايقاپ قالعان عوي. – ەندى قۇدا بولساق قايتەدى، – دەيدى سونسوڭ.

– اپىراي، بوكە-اي، مەندە ءتورت ۇل، قىز جوق ەدى، – دەيدى قىسىلعان جارىلعاپ. بوگەنباي باتىردىڭ سىنشىلىق تا قاسيەتى بار ەكەن. «وندا بولاشاق كۇيەۋدى ءوزىم تاڭدايىن»، دەپ ءتورت بالاسىنىڭ دا سىنىن ايتىپ، ۇلكەنى قىرباستى تاڭدايدى. الايدا «مىنا بالاڭ اق ساۋىتىما يە بولار دەپ جۇرگەن ءۇمىتىڭ عوي. بولسا بولار، بىراق كەيدە اقىلىنان اشۋى وزىپ كەتەتىن وجەتتىگى بار ەكەن»، دەپ ءسۇت كەنجەسى باۋبەككە سۇقتاناتىنى بار. ءبىزدىڭ ەرجانىمىز وسى باۋبەكتىڭ تىكەلەي ۇرپاعى. بۇل قان دەگەندى قويساڭشى.

كىشكەنتاي عانا «بوساعا» توڭىرەگىنەن اتپال ازاماتتار كوپ شىقتى. مەكتەپكە ەندى بارىپ ەس جيىپ قالعان كەزىمىز. اتى اڭىزعا بەرگىسىز الىمشايقى دەگەن بال­ۋان بولدى. ەرجانعا اتالاس بولىپ كەلەدى. لاقاپ اتى قىزىق – «شيبۇت»! ەمىس-ەمىس ەسىمدە: كەۋدەسى دومبىرانىڭ شاناعىنداي كۇمپيگەن، اياقتارى سيدامداۋ ادام ەدى. الگى اتاققا دا سودان يە بولعان ءتارىزدى. بىردە قارسىلاسىن الا الماي قويعان عوي. ءبىر كەزدە جۇگىرىپ كەلىپ اكەسىنە جونىن توسەپ تۇرا قالادى. اكەسى قولىنا ۇستاپ وتىرعان سەگىز ورمە ءبۇزاۋتىس دويىرمەن تارتىپ-تارتىپ جىبەرىپتى. سودان ءالىم اعامىز جولبارىستاي اتىلىپ، قارسىلاسىن اتىپ ۇرىپتى دەيدى كورگەندەر.

بەرتىندە تىلەۋباي دەگەن بالۋاندى كوردىك. باسىنىڭ ءوزى باقىر قازانداي اسا ءىرى كىسى ەدى جارىقتىق. ءشوپ تيەلگەن تراكتور تىركەمەسىنەن قۇلاپ، ءبىر قولىن كەستىرىپ شولاق بولىپ قالدى. ءبىزدىڭ ەل كۇيشىلەر ەلى عوي، سول مولاق بىلەگىمەن دومبىرا شەرتىپ، شەرتپە كۇيدى كۇڭىرەتىپ وتىراتىن. ال «بوساعا» اۋىلىندا وسىنداي بۇلا كۇش يەلەرىنىڭ ءيىن قاندىرىپ، شىنايى سپورتتىق ارناعا سالعان ول، ارينە، سەرىك ماماشەۆ دەگەن اعامىز ەدى. وسى سەرىك اعامىزدىڭ سپورتتىق مەكتەبىنەن تالاي كۇش يەسى تۇلەپ ۇشتى. سونىڭ بىرەۋى دە بىرەگەيى دە ءسوز جوق، ەرجان شىنكەەۆ. ول ەلىمىزدىڭ اتاعىن كوككە كوتەردى. جەتكەن جەتىستىكتەرىن سانامالاپ كەلتىرمەي-اق قويايىن. ولاردىڭ ءبارى جۇرتشىلىقتىڭ كوز الدىندا.

بالۋان باۋىرىمىزدىڭ اتاسى، دالانىڭ سوڭعى كوكجالى كەڭعان اقساقال تۋرالى ءبىر-ەكى اۋىز لەبىز ايتپاي كەتۋ ءتىپتى مۇمكىن ەمەس. ساقالى اق كۇمىستەي اپپاق، جاسى شاۋ تارتسا دا ەڭكەيىپ ەڭسەسى تۇسپەگەن، ەكى يىعى كەرەگەدەي ول كىسى مەنىڭ اكەمنىڭ دوسى ەدى. قارتتىعىنا قاراماي شالما سالىپ شالقايىپ تۇرا قالعاندا، شاۋىپ بارا جاتقان نەبىر شۋ اساۋدى شالقاسىنان تۇسىرەتىن. ەرجاننىڭ اكەسى تەمىرقۇلدى ەرتىپ كەلىپ، ۇيگە تالاي تۇنەگەنى بار. اڭگىمەدەن ءجىپ ەسەتىن شەجىرە قارت ەدى. ونداي كەپيەتتى كىسىلەر كورىنبەي بارادى قازىر. «ايتتىم ۇلگى جاستارعا بەرمەك ءۇشىن» دەگەندەي، ەرجاننىڭ ەلى، تۋعان جەرى جونىندەگى از-كەم اڭگىمە وسى.

ساۋلەبەك جامكەن ۇلى

 

سوڭعى جاڭالىقتار

ءۇي جانۋارىنان ۆيرۋس جۇعا ما؟

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 18:39

التىن قورىمىز كوبەيىپ كەلە جاتىر

قازاقستان • بۇگىن، 17:30

اقمولادا تاعى ءبىر ناۋقاس انىقتالدى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 16:07

قارعىن سۋ بالكاشيندى باسىپ قالدى

ايماقتار • بۇگىن، 16:05

تاسقىننىڭ بۇگىنگى احۋالى

ايماقتار • بۇگىن، 15:42

سالەحاردتان كەلگەن تسيكلون

ايماقتار • بۇگىن، 15:30

ەلوردادا جالپى جاعداي تۇراقتى

كوروناۆيرۋس • بۇگىن، 14:50

فۋتبول ماۋسىمى جالعاسا ما؟

سپورت • بۇگىن، 14:48

ۇقساس جاڭالىقتار