الايدا ورىس الەمى ۇلىسى بار, كىشىسى بار, ءوز تۇلعالارىنىڭ بەت-بەينەسى ارقىلى تۇلعاتانۋ جولىندا تىنىمسىز ءارى تارتىمدى ءھام ناتيجەلى جۇمىس جۇرگىزىپ جاتقانىن اڭدايسىز. مۇنداي بيوگرافيالىق فيلمدەر سولتۇستىكتەگى كورشىمىزدە سوڭعى 10-20 جىلدىقتا كوپتەپ ءتۇسىرىلدى. ءتىپتى قازاققا قىرعيداي تيگەن قانقۇيلى اسكەرباسىلارىنىڭ ءبىرى كولچاكتى دا «ادميرال» اتاۋىمەن انتىنا ادال قاھارمان رەتىندە كورسەتكەنى ەستە. سولتۇستىكتەگى ەلدىڭ سول سياقتى ساياسي تۇلعا, ونەر وكىلى بولسىن, بارلىق بيوگرافيالىق فيلمدەرىندە ادەمى ادىپتەلگەن يدەولوگيالىق يىرىمدەر دە كورىنىس بەرىپ قالادى. بىراق ءبارىبىر كوركەمدىك ىزدەنىستەرى مەن پسيحولوگيالىق پورترەتتەرى ساياساتتىڭ سالقىنىن اقتاپ تۇرادى. مىنە, بۇل مادەنيەت پەن ونەردىڭ ۇلت مۇددەسىمەن قابىسۋى دەر ەدىك.
ارينە قازاقستاندا دا ومىرباياندىق ونىمدەر جارىققا شىعىپ جاتىر. البەتتە, ونىڭ ىشىندە كورەرمەندى باۋراپ الىپ جاتقانى سيرەك. ايتەۋىر ءبىر ابەستىك بايقالىپ قالادى. ابەستىك ۇلت تاريحىنان بەيحابار بىرەۋلەردىڭ كۇلدىبادام دۇنيەسىنەن ايعايلاپ كورىنىپ تۇرسا, بىلەدى-اۋ دەگەن ءبىلىمپاز, جۇرتقا جاقىن جاناشىر ازاماتتار جانىنان تابىلعان تۋىندىلار دە جاۋھار بولىپ جان-دۇنيەمىزدى جاۋلاپ جاتقان جوق. ەكرانداۋ سالاسىندا ءبىر السىزدىك بار. قارجى جەتكەنىنە شىعارماشىلىق قاۋقار جەتپەيدى, شىعارماشىلىق قابىلەتى تۇگەلى قازاننىڭ قاقپاعىنان قاعىس قالاتىنداي كورىنەدى. ال قانشالىقتى جاقسى وي, جاڭاشىل يدەيا, تىڭ باستاما بولعانىمەن پىشىراڭقى, كۇڭگىرت, دىتتەگەن ەرنەۋىنە جەتە الماعان شيكى شىعارمانى اقتاۋعا بولمايدى.
ايتپەسە الگىندەي ادەمىلىگىمەن, انىمەن, سانىمەن بولسا دا زامانانىڭ قيالاي سوققان جەلى مەن زار-زاپىرانىنا تۇنشىعىپ, الەۋەتىن استە اسپەتتەي بەرمەگەن قوعامدا اۋرە-سارساڭ كۇيمەن ءومىر كەشكەن اجەلەرىمىزدىڭ قيلى تاعدىرى جەتەرلىك. سولاردىڭ ءبىرى كۇلاش بايسەيىتوۆا تۋرالى سەريال ءتۇسىرىلدى. بىراق كىم ءتۇسىردى؟ اڭگىمە سوندا. قازاق ساحناسىنىڭ كيەسىنە اينالعان تۇلعالاردى كەيىپتەۋگە وزگەشە اكادەميالىق دەڭگەي, عالامات سۋرەتكەرلىك قابىلەت, ايەل الەمىندەگى قۋانىش پەن كۇيزەلىستى تۇيسىنەتىن جانە تۇيسىنتە الاتىن تەرەڭ تۇيسىك قاجەت. ال ءار نارسەنىڭ باسىن ءبىر شالاتىن جولبيكەلەردىڭ قازاقتىڭ قايراتكەر پەرزەنتتەرىمەن «ويناۋعا» مورالدىق قۇقى جوق. سوندىقتان رەجيسسۋرانى ساحناداعى «گلامۋرمەن» شاتىستىراتىن كەمتالانت جانداردىڭ «قوزى كورپەش پەن بايان سۇلۋ» سياقتى 500 جىلدان اسا تاريحى بار ەپوستى ەكرانداۋىن ويلى كورەرمەننىڭ سىن ساداعىنا الۋى ابدەن ورىندى. ءوزىڭىز سالىستىرىپ كورىڭىزشى, «قىز جىبەك» ەپوسىن ەكرانداۋعا كىمدەر قاتىستى؟.. رەجيسسەرى سۇلتان قوجىقوۆ, ستسەناريشىسى عابيت مۇسىرەپوۆ, مۋزىكاسىن جازعان نۇرعيسا تىلەنديەۆ, ءان ماتىندەرىن جازعان قادىر مىرزاليەۆ. ءاسانالى ءاشىموۆ, قۇمان تاستانبەكوۆ, ءانۋار مولدابەكوۆ, كەنەنباي قوجابەكوۆ, مەرۋەرت وتەكەشوۆا سىندى اكتەرلىك قۇرامىنىڭ ءوزى قانداي؟! ارينە شىعارماشىلىق جول – اۋىر جول. بىراق قازاق حالقى قايراتكەرلەرىن, اسىرەسە ونەر مايتالماندارىن قادىرلەي بىلەدى, توبەسىنە كوتەرەدى. اگاراكي, جۇرت جۇرەگىنە جول تاپقان شىعارما جازىلسا اۆتوردىڭ دا باعىنىڭ جانعانى. بۇگىندە ەلىمىز بۇل كەسەك دۇنيەلەردى تولعاتىپ جاتىر دەپ سەنەيىك. ارينە اۋىزدى قۋ شوپپەن سۇرتە بەرۋگە دە بولماس, سوڭعى 10 جىلدىقتى شيىرلايتىن بولساق, كينوتۋىندىلاردىڭ اراسىندا قازاقى بوياۋى قانىق, ءتىلى كەستەلى ء«بىرجان سال» كوركەم ءفيلمى بيوگرافيالىق فيلمدەردىڭ عانا ەمەس, ۇلتتىق كارتينالاردىڭ دا قاتارىنا قوسىلعان قازىنا ىسپەتتى اسەر قالدىرعانى راس. سول سەبەپتى جان-جاقتى ءجىتى باقىلاپ وتىرعان كورەرمەن كوڭىلىنەن ورىن تابۋ دا, ولاردى جەتەلى كورەرمەنگە جەتەلەۋ دە ءباسى بيىك ونەردى قاجەت ەتەدى.
بۇگىندە ەلباسىنىڭ «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا ونەر مەن مادەنيەتكە ايتارلىقتاي قولداۋ كورسەتىلۋدە. كەشە عانا ۇلىبريتانيادا كەمبريدج ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسپاسى قازىرگى قازاق ادەبيەتىنىڭ ۇزدىك ۇلگىلەرىن اعىلشىن تىلىنە اۋدارۋعا ءھام تاراتۋعا كەلىسىمىن بەردى. سول سياقتى قازاق اكتريساسى سامال ەسلياموۆاعا كانن فەستيۆالىنىڭ تالعامپاز كينوسۇيەر قاۋىمى تىك تۇرىپ ۇزاق قوشەمەت كورسەتتى. ءيا, قازىرگى قازاق ونەرىندە, مەيلى ەكراندا, ساحنادا, ادەبي تۋىندىدا بولسىن, شىنايى شىعارماشىل, تالانتى تاس جاراتىن جانداردى تابۋ, ولاردى ورتاق مۇددەگە شوعىرلاندىرۋ ارقىلى وشكەن وتتى قاۋزاۋعا بولادى. قادىر مىرزاليەۆ ايتقانداي, «وتكەن ءومىر – وشكەن وت. وت تۇگىل, ولىمسىرەگەن شوقتىڭ ءوزى قىمبات. ۇرلەپ-ۇرلەپ قايتا تۇتاتقىڭ كەلەدى...». بيوگرافيالىق فيلمدەردىڭ ءباسىن بيىكتەتەر بولساق, ءبىز وتكەنىمىزدى دە, وشكەنىمىزدى دە, ءوزىمىزدى دە تاباتىن بولامىز.
